Кіріспе

Китинг каналы – Канаданың Онтарио провинциясының Торонто қаласындағы ұзын су жолы. Ол Дон өзенін Онтарио көліндегі ішкі Торонто портына (Торонто шығанағына) қосып тұрады. Каналға 1893 жылы осы каналды құруды ұсынған қала инженері (1892-1898 жж.) Эдвард Генри Китингтің (1844-1912 жж.) есімі берілген. Канал бастапқыда Ашбридж шығанағын портқа жалғау үшін салынған; кейін Дон өзені осы каналға бағытталды және оның өзен сағасы 1910-шы жылдардың басында толтырылды.

Тарих

19 ғасырдан бұрын Дон өзені Торонто портына екі ауыз арқылы құйып кірді, біреуі қазір Китинг каналының орнына жақын, ал екіншісі оңтүстікке қарай. 19 ғасырдың соңында Винчестер көшесіндегі көпірден оңтүстікке қарай Дон өзенінің төменгі бөлігін түзулету үшін қоғамдық жұмыстар бағдарламасы басталды. Жоба "Донды жақсарту жобасы" деп аталды. Жобаның мақсаты – төменгі Дондағы су тасқындарын азайту, олар мерзімімен көпірлерді қиратып келген. Сондай-ақ, Торонто портына қосымша кемежай кеңістігін жасау үшін де жасалды. Құрылыс аяқталғаннан кейін өзен оңтүстікке қарай Эшбридж шығанағына бағытталды. Сол кезде Эшбридж шығанағы әлі де көлдік батпақ болатын. Жергілікті өнеркәсіп оны қатты ластаған. Өзен суын шығанаққа бұрып, оны тазалау үмітімен шығанаққа құйды. Бірақ су ағыны өзендегі таза емес суларды шығанаққа әкелді. Шығанақтағы су тұрып қалды және денсаулыққа қауіпті болып бара жатты. Китинг каналы лас өзен суын портқа бағыттау арқылы оны жылдам тарату әдісі ретінде ұсынылды. Канал ішкі порттың солтүстік-шығыс бұрышынан шығысқа қарай Лесли көшесіне дейін, содан кейін Коксвелл даңғылының басындағы Коутсворт тілігімен қосылатын болып жоспарланды. Алайда, Дон өзенінің шығыс бөлігі ешқашан аяқталмады және 1916 жылы жабылды. Канал құрылысы сегіз жылдан кейін 1922 жылы аяқталды. Аяқталған канал қазір порттан шығысқа қарай өзен сағасына дейін шамамен 800 метрге созылады. Донның бастапқы аузы Гардинер тас жолы Черри көшесімен қиылысатын жерге жақын толтырудың астында жатыр. Бұрынғы бағыты ауыздан жоғары қарай, қазір GO Transit қоймасы ретінде пайдаланатын теміржолдың астында орналасқан. Каналдың солтүстігінде Гардинер тас жолы мен Шығыс көл жағалауы бойындағы бульвар орналасқан. Оңтүстік жағында Порт Торонто (немесе Торонто порты басқармасы) жұмыс алаңы мен Китинг каналы пабы орналасқан. Батыс жағында Черри көшесі сирек кемелер пайдаланатын бір жақты көпір арқылы каналды кесіп өтеді. Шығыс жағында Дон аңғарының саябақ жолы басталады. 1940 жылдары Дон өзенінің жоғары жағындағы су алабы урбанизацияланды. Бұл өзенге құйылған шөгіндінің көбеюіне әкелді. Шөгінді су ағыны аз жерде жиналады. Сол кезден бері Торонто және аймақ сақтау басқармасы (TRCA) каналды қазып тазалап келеді. Қазылған материалдар Лесли көшесіндегі түйіспеге тасымалданып, осы мақсатқа арналған контейнерлік аймаққа төгіледі. 2005 жылы жылдық шөгінді көлемі шамамен 35 000 текше метрді құрады. Контейнерлік аймақ Дон өзенінен қазылған шөгіндіні 50 жылға сақтауға қабілетті. 1980 жылы Онтарионың Қоршаған орта министріне сұрақтар кезеңінде каналды қазуға рұқсат алғандарға экологиялық ережелерден босату туралы сұрақ қойылды. Провинциялық парламент мүшесі (МПП) Брайден Китинг каналына қатысты Дональд Чанттың ұсынысын және оның неге қабылданбағанын айтқанда, министр оның сөзін үзіп жіберді. Чант сол кезде Премьер-министрдің экологиялық бағалау жөніндегі басқару комитетінің төрағасы болды. МПП-ның сөзіне қарағанда, Чанттың ұсыныстары каналды қазудың мақұлдығына күмән келтірді.

Өнеркәсіп

Канаданың Федералды кабинеті 1896 жылы канал арқылы өтетін теміржол айналмалы көпірін салуға тендер шығарды.

Вильерс аралы

2018 жылы Вильерс аралының құрылысының бір бөлігі ретінде батыс жағы тарытыла бастады.