Кіріспе

Қоймаларды басқару моделі

Экономикалық өндіріс көлемі моделі (EPQ моделі деп те аталады) компания немесе бөлшек саудагер жалпы қор шығындарын азайту үшін қорды сақтау шығындары мен орташа тұрақты тапсырыс беру шығындарын теңестіру арқылы қанша мөлшерде тапсырыс беру керектігін анықтайды. EPQ моделі 1918 жылы Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында «Винчестер қайталайтын қарулар компаниясында» жұмыс істеген статистикалық инженер Э.В. Тафт жасап, жариялаған. Бұл әдіс экономикалық тапсырыс көлемі моделінің (EOQ моделі деп те аталады) кеңейтілген түрі болып табылады. Бұл екі модельдің арасындағы айырмашылық – EPQ моделі компания өзінің өнімді өндіретінін немесе бөлшектер өндіріс кезінде компанияға жіберілетінін болжайды, сондықтан тапсырыстар өнім өндіріліп жатқанда кезең-кезеңімен қолжетімді болады немесе қабылданады. Ал EOQ моделі тапсырыс берілгеннен кейін толық көлемде және дереу келеді деп болжайды, яғни бөлшектерді басқа компания өндіреді және тапсырыс берілген кезде жіберуге дайын. Әдебиеттерде кейде «экономикалық өндіріс көлемі» (EMQ) термині «экономикалық өндіріс көлемі» (EPQ) моделі үшін қолданылады. EOQ моделіне ұқсас, EPQ – бір өнімді партияларға жоспарлау әдісі. Бұл модельдерге көп өнімді кеңейту – өнім айналымы мәселесі деп аталады.

Шолу

EPQ тек өнімге деген сұраныс жыл бойы тұрақты болған және әрбір жаңа тапсырыс қорлар нөлге жеткен кезде ғана кезең-кезеңімен жеткізілетін/өндірілетін жағдайларда ғана қолданылады. Әрбір тапсырысқа белгілі бір сома төленеді, ол тапсырыс берілген бірліктер санына қарамастан бірдей болады. Сондай-ақ, қоймада сақталған әрбір бірлік үшін сақтау немесе қоймалық шығын бар (кейде бұл шығын тауардың сатып алу құнының пайызы ретінде көрсетіледі). Біз өнімді сатып алу, жеткізу және сақтаумен байланысты жалпы шығынды азайту үшін өнімнің қанша бірлігін тапсырыс беру керектігін анықтағымыз келеді. Шешімге қажетті параметрлер: жылдық жалпы сұраныс, әрбір тауардың сатып алу құны, тапсырыс беруге кеткен белгілі бір сома және әрбір тауарды жыл сайын сақтау құны. Тапсырыс санының өзгеруі де жалпы шығынға әсер ететінін ескеріңіз, бірақ бұл сан басқа параметрлер арқылы анықталуы мүмкін.