Кіріспе

Француз суретшісі (1926–1987)

Роберт Филио (17 қаңтар 1926 – 2 желтоқсан 1987) – Флюкс ағымымен байланысты француз суретшісі, ол кинорежиссер, акция поэзиясының авторы, мүсінші және іс-шаралар шебері ретінде жұмыс істеген.

Өмір

1943 жылы Филиу Француз Коммунистік партиясына мүше болды. Соғыстан кейін, 1947 жылы ол Америка Құрама Штаттарына сапар шекті, онда Лос-Анджелесте Coca Cola компаниясында жұмысшы болып жұмыс істеді, сонымен қатар экономика саласында магистр дәрежесін алды. 1951 жылы ол француз-американдық қос азаматтық алды және Біріккен Ұлттар Ұйымының кеңесшісі болып жұмыс істеді, үш жылға Кореяға жіберілді, онда ол алғашқы әйелі Джоаннамен танысты. 1955 жылы оның ұлы Брюс дүниеге келді. Ол Мысыр, Испания, Дания, Канада және Францияда өмір сүрді. Филиу екінші әйелі Марианна Стаффелспен Данияда кездесті. Филиу 1987 жылғы 2 желтоқсанда Франциядағы Лес-Эйзие монастырында қайтыс болды.

Мансап

1960 жылы Филлио өзінің алғашқы көрнекі жұмысын жасады – Le Collage de l'immortelle mort du monde (Әлемнің өлмейтін өлімінің коллажы). Бұл жеке тәжірибелерді көрсететін шахмат тақтасына ұқсас, кездейсоқ театрлық қойылымның транскрипциясы болды. 1963 жылы Филлио алғаш рет «Өнердің туған күні» идеясын ұсынды. Ол 1 миллион жыл бұрын өнердің болмағанын болжады. Бірақ бір күні, нақтырақ айтқанда 17 қаңтарда, өнер дүниеге келді. Филлионың айтуынша, бұл бір адамның құрғақ шүберекті су шелекке тастауынан болған. Ол сондай-ақ өнердің өміріміздегі маңыздылығын атап өту үшін мемлекеттік мереке белгілеуді ұсынды. «Өнердің туған күні» алғаш рет 1973 жылы Германияның Ахен қаласында (яғни Экс-ла-Шапель) және бір уақытта Францияның Париж қаласында тойланды. 1971 жылы Филлио la République géniale (Дарынды Республиканы) құрды, онда адамдар талантын емес, гениалдылығын дамытуға келеді, ал зерттеу білуші адамның емес, білмейтін адамның артықшылықты аймағына айналады. «Le Petit Robert Filliou» еңбегінде Филлио Поэтикалық экономиканың принциптерін және оның құндылықтарының шкаласын анықтады. Бұл жұмыс 1972 жылы Боб Гуинимен бірге түсірген Super 8 фильмінің сценарийіне айналды. 1973 жылы Роберт Филлио Яннис Кунеллис, Вольф Востелл, Аллан Капроу және Марио Мерцпен бірге Берлиндегі ADA Aktionen der Avantgarde-де өнер көрсетті. 1974 жылы Филлио 90 метр ұзындығы және 3 метр биіктігі бар матадан жасалған Recherche sur l'origine (Тектес туралы зерттеу) туындысын жасады, оның ішінде көрермендер жүре алатын. Филлионың бейне туындыларына мыналар жатады: 14 ән және 1 жұмбақ (1977, қойылымның құжаты), «Солай болсын, соншалықты тез бітті: 3 рет орындалды» (1977), Porta Filliou (1977), Телепатиялық музыка №7 – 5 серияға дейін жеткізілген теңдестіру принципі (1977), «Оқыту және оқу – өнер ретінде», 2-бөлім, Видео (1979). Филлио Монреальдегі Vehicule-де де бейне жұмыстарын жасады, сондай-ақ Помпиду мұражайының жертөлесінде жасалған бір жұмысы бар. Филлио үшін «бірден-бір» туындылармен қатар көптеген басылымдар мен көшірмелер де маңызды болды. 1970 жылы Филлио «Оқыту және оқу – өнер ретінде» атты «көп кітабын» жариялады, онда суретшінің қатысушы өнерді жасау және оқыту туралы радикалды идеялары қамтылған. Филлио Эмметт Уильямс және Джордж Брехт сияқты суретшілермен бірлесіп жұмыс істеді. 1982 жылы Филлио Ганновер қаласының алғашқы Швиттер сыйлығын алды. Роберт Филлионың туындыларын бағалаған суретшілердің қатарында Маурицио Наннуччи де болды, ол оны авангардты баспа үйінің редакторы және иесі ретінде жариялады. 1977 жылы Филлио Канадаға көшіп, бейнемен жұмысын жалғастырды. Кейіннен әйелі Марианна Штаффельспен бірге 3 жыл 3 ай 3 күнге Францияның Лес-Эйзиес қаласындағы буддалық орталыққа уақытша шегінді. Филлионың туындыларын ерекшелендіретін нәрсе – өнер туындысын анықтайтын және құрайтын факторларға деген қызығушылық. Саясаттанушы мамандығы бойынша білім алған Филлио феминист және утопиялық коммунист философ Шарль Фурьедің, әсіресе жұмысты ләззат ретінде қабылдауды қолдаған «тартымды құштарлықтар» тұжырымына зор ықпал көрсетті. Филлио үшін ойын мен қуаныш маңызды рөл атқарады, өйткені ол өнерді жасау – күнделікті өмірге терең сіңген, мәңгілік, әмбебап және шексіз процестің бір бөлігі деп сенді.