Кіріспе

Чад режиссері Махамат Салех Харун (ма. ama sale aʁun; محمد الصالح هارون) 1961 жылы Чадтың Абеше қаласында дүниеге келген. Ол Чадтан шыққан кинорежиссер. 1980-ші жылдардағы азамат соғысы кезінде Чадты тастап кеткен. Харун – Чадтың толық метражды фильмдерін түсірген алғашқы режиссер. Ол фильмдердің сценарийін жазып, режиссурасын да өзі жүзеге асырады. 1982 жылдан бері Францияда тұрса да, оның көптеген фильмдері Чадта түсірілген.

Өмірбаян

Махамат Салех Харун Париждегі Консерваторияда кинотануды оқыды. Кейіннен ол Бордодағы I.U.T (Техникалық институт) журналистиканы оқыды, содан кейін бірнеше жыл бойы Францияда журналист болып жұмыс істеді. Ол өзінің алғашқы қысқаметражды "Тан Коул" фильмін 1991 жылы түсірген, бірақ ол өзінің екінші "Марал Тание" фильмінен кейін танымал болды (25 минут), 1994 жылы түсірілген. Бұл фильмде он жеті жасар Халиме туралы әңгімеленеді, оның отбасы оны елу жастағы ер адамға үйленуге мәжбүрлейді. Халим некеден бас тартады. 1999 жылы Махамат Салех Харун өзінің алғашқы көркем фильмі "Бай-Бай Африка" фильмін шығарды, оны өзі жазды, режиссерлік және актерлік ролдерді сомдады. Фильмнің деректі нұсқасы Чадтан туған елге оралған режиссердің оқиғасын баяндайды. Ол Венеция кинофестивалінде қазылар алқасының атауын алды. Bye Bye Africa - Чадтың алғашқы көркем фильмі. 2001 жылы ол Нью-Йорк қаласынан хат атты қысқаметражды фильм түсірді, ол Миландағы 11-ші Африка кинофестивалінде үздік бейнеролик үшін сыйлық алды. 2002 жылы ол екінші көркем фильмін жазды және түсірді, Абуна 2003 жылы FESPACO-да ең жақсы кинематография сыйлығын жеңіп алды. "Абуна" - бір күні таңертең оянып, әкесінің отбасын тастап кеткенін білетін екі жас ағайындының (Амин мен Тахир) тарихы. Ұлдар қаладан әкесін іздеуге шешім қабылдайды. Кинотеатрда фильм көріп жатқанда, олар өздерінің әкелерін актерлердің бірі ретінде таниды деп ойлайды. Олар фильмді тексеру үшін ұрлап алуға тырысады, бірақ оларды полиция ұстайды. Оларды қалай ұстап тұруға болатынын білмейтін, ақыл-ойынан талған аналары оларды Құран мектебінде оқытады. Мұнда олар қашып, әкелерін табу жоспарын жасайды, Тахир мектепте мылқау қызды кездестіргенше. Кейін режиссер 2003 жылы ЖИТС-тен қайтыс болған Харунның жақын досы Хисейн Джибриннің (қалайла деген лақап аты бар) жеке портреті "Калала" атты деректі фильм түсірді. Хисейн Джибрин режиссердің алғашқы екі көркем фильмін түсірді, ал Харун оның өліміне қатты қайғырып, оның есіне құрмет көрсетуді қалады. 2006 жылы Махамат Салех Харун "Қырық маусым" (Даррат) фильмін түсірді. Бұл фильм 16 жасында өз атасының қаһарын өтеу үшін Чадтағы ауылдан шығып, астанасы НДжаменаға барған жас Акимнің оқиғасы туралы. Ол бұрынғы соғыс қылмыскерін тез тауып алады және өзінің нан пісіру залында шәкірт ретінде жұмысқа орналасады. Бірақ бұл кісіде Аким бұрын ешқашан болмаған сезімдерді сезінеді. Бұл фильм "Йененга" кинофестивалінің қола жүлдесін, сондай-ақ 2007 жылы ФЕСПАКО-да үздік кинематография сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы ол "Секс, окра және тұздалған сары май" (Секс, окра және сары май сатылымы) фильмін түсірді. Бұл комедия Францияның Бордо қаласында тұратын, Чад иммигранттарынан тұратын отбасының өмірін баяндайды. Хортенс өзінен үлкен күйеуін алдап, күйеуі де адасып, ал ұлы өзінің жыныстық қатынасын ата-анасынан жасыру үшін көп күш салады. Ал кіші ұлдары сырттан басшылық іздеп жүр. 2010 жылы ол өзінің төртінші толық метражды фильмін түсірді А Screaming Man ол 2010 жылғы Канн кинофестивалінде қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильм Адам мен оның ұлы Абделдің Чадтағы азаматтық соғыстан ажыраған оқиғасын баяндайды. Әкесінің жұмысы қауіп-қатерде, өйткені қонақ үйдің жаңа басшылығы оның жұмысын ұлына бергісі келеді. НДжаменадағы бүлікшілердің болуы Адамды ұлымен байланыс орнатудың кез келген жолын жоғалтуға итермелейді. Харун бұл фильм үшін Венеция Мострасында Роберт Брессон сыйлығын алды. 2011 жылы ол 2011 жылғы Канн кинофестивалінде Роберт Де Нироның төрағалығымен өткен негізгі конкурстың қазылар алқасының мүшесі болды. 2012 жылы Монста өткен 28-ші Халықаралық махаббат кинофестивалінің президенті болып сайланды. 2013 жылы оның "Григрис" фильмі Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" сыйлығына ұсынылды. Фильмнің сюжеті Чадта, Грисгрис туралы, мүгедек жігіт, биші болуды армандайды және контрабандамен айналысады. Махамат Салех Харун Грисгрис арқылы елдің толықтай қайта құрылып жатқан жастарын көрсетуге тырысады. 2016 жылы Харун Канн қаласында 1982 жылдан 1990 жылға дейінгі Чад диктаторы Хисейн Хабре туралы өзінің деректі фильмі "Хиссейн Хабре, Чад трагедиясы" атты фильмін ұсынды. Фильм Хабре құрбандарының құпия полиция тарапынан тұтқындалуы мен азаптаулары туралы сұхбаттарынан тұрады (негізінен Хиссен Хабре режимі құрбандарының қауымдастығынан Клемент Абайфута жүргізді). 2017 жылы Харун Францияда түсірілген екінші көркем фильмін түсірді. Бұл фильм Орталық Африка Республикасындағы француз мұғалімі Абба...

Саясат

Махамат Салех Харун 2017 жылдың 5 ақпанынан 2018 жылдың 8 ақпанына дейін Чадтың туризм, мәдениет және қолөнер министрі болды. 2023 жылдың желтоқсанында Махамат Салех Харун тағы 50 кинорежиссермен бірге "Либерация" басылымында жарияланған ашық хатқа қол қойып, 2023 жылғы Газа секторына Израильдің басып кіруі кезінде азаматтарды өлтіруді тоқтатуға және соғыс тоқтатуға, сондай-ақ гуманитарлық көмек үшін Газаға гуманитарлық дәліз құруға, кепілдерді босатуға шақырды.

Роман

Харунның алғашқы романы "Джибриль немесе көлденең көлеңкелер" 2017 жылы Gallimard баспасында жарық көрді.