Кіріспе

Блэк есебі – 1980 жылы Ұлыбританияның Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру департаменті (қазіргі Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық департаменті) жариялаған құжат. Бұл сэр Дуглас Блэк төрағалық еткен денсаулықтағы теңсіздіктерді зерттеген сарапшылар тобының есебі. Есебінде, әл-ауқат мемлекеті енгізілгеннен бері жалпы денсаулық жағдайы жақсарғанына қарамастан, денсаулықта кеңінен теңсіздіктер бар екені көрсетілді. Сонымен қатар, осы теңсіздіктердің негізгі себебі экономикалық теңсіздік екені анықталды. Есепте V әлеуметтік тобындағы ерлердің өлім-жітім көрсеткіші I әлеуметтік тобындағы ерлерге қарағанда екі есе жоғары екені және күтілгендей азаймай, керісінше, олардың арасындағы айырмашылық ұлғайып бара жатқаны көрсетілген.

Іске қосу

Блэк баяндамасы 1977 жылғы наурыз айында Еңбек партиясының министрі Дэвид Энналс тапсырыс берді, бұл Ричард Г. Уилкинсонның 1976 жылғы 16 желтоқсанда «Жаңа қоғам» журналында жариялаған «Құрметті Дэвид Энналс» деген екі беттік мақаласынан кейін болды. Баяндама 1979 жылдың басында жариялануға дайын тұрды. 1979 жылғы 3 мамырда өткен жалпы сайлауда консерваторлар жеңіске жетті. «Блэк баяндамасы» консервативтік үкімет тарапынан 1980 жылға дейін жарияланбады. Баяндама тамыз айындағы демалыс күні жарияланды, сол күні бұқаралық ақпарат құралдарына тек 260 дана таратылды. Патрик Дженкиннің кіріспе сөзінде «денсаулықтағы теңсіздіктердің себептері соншалықты тереңге сіңгендіктен, тек мемлекеттік шығыстардың ауқымды бағдарламасы ғана осы жағдайды өзгерте алады» деген пікір жоққа шығарылды. Ол «баяндама ұсыныстарынан туындайтын қосымша шығындар – бұл сома жылына 2 миллиард фунт стерлингтен асып түсуі мүмкін – қазіргі және болашақтағы экономикалық жағдайларда мүлдем орынсыз, сондай-ақ анықталған мәселелерді шешуде мұндай шығыстардың тиімділігіне қатысты кез келген бағалаудан бұрын» делінген. Бұл баяндама Ұлыбритания және басқа елдердегі саяси ойларға зор әсер етті. Осы баяндама нәтижесінде Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы мен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 13 елдегі денсаулықтағы теңсіздіктерді бағалау жүргізді.

Әсері

Профессор Клэр Бэмбра 2016 жылы бұл есепті кейінірек жарық көрген Ачесон есебімен және Майкл Мармоттың одан кейінгі есебімен салыстырды. Ачесон есебі екеуінен де жақсы жағдайларда жарияланды. Оның сөзіне қарағанда, 1997 мен 2003 жылдар аралығында Ұлыбританияның денсаулық саясаты Блэк пен Ачесон есептерінде баяндалған кейбір идеяларды қамтыды. Денсаулықтағы теңсіздіктің әлеуметтік және экономикалық себептерін жою қажеттігіне тұрақты назар аударылды, сондай-ақ денсаулықтағы теңсіздікті жою үшін салалық үкіметтік саясатты қолдануға міндеттеме берілді. Ең маңыздысы, 2004 жылы денсаулықтағы теңсіздікті азайту бойынша ұлттық мақсаттар белгіленді, олар өмір сүру ұзақтығы мен нәресте өліміне баса назар аударды. Денсаулық сақтау аймақтары, салауатты өмір салты орталықтары, денсаулықты жақсарту бағдарламалары және қоғам үшін жаңа келісім сияқты бірқатар бастамалар іске қосылды. Бірақ, бәлкім, осы бастамалардың нәтижесінде 2004-2007 жылдар аралығында денсаулық саясаты әлеуметтік және экономикалық факторлардан алшақтап, денсаулық сақтау қызметтері мен өмір салтына көбірек назар аударды. 2011 жылы Ұлыбританияда денсаулықтағы теңсіздіктерді азайту мақсаттарына қолдау көрсету тоқтатылды. Саясаттың денсаулықтағы теңсіздікті азайтудағы әсері шамалы болды.