Кіріспе

Ирландияда сайлау округтері алғаш рет 1921 жылғы сайлауда қолданылды.

Ирландия үкіметі актісі 1920 (10 және 11 Geo. 5 c. 67) – Ұлыбритания Парламенті Ирландияда екі жеке парламент құру үшін қабылдаған акт: Солтүстік Ирландия Парламенті және Оңтүстік Ирландия Парламенті. Осы актінің Бесінші қосымшасы осы екі жеке парламенттегі Өкілдер палатасы үшін сайлау округтерін белгіледі. Бұл сайлау округтері сондай-ақ 1918 жылғы Орынды қайта бөлу (Ирландия) актісінде Ирландияның Вестминстердегі Ұлыбритания Өкілдер палатасындағы өкілдігі үшін қарастырылған округтерді алмастырды. Синн Фейн осы сайлау округтерін Екінші Дайлді (1921–22) сайлау үшін, ал Оңтүстік Ирландиядағы сайлау округтерін Үшінші Дайлді (1922–23) сайлау үшін пайдаланды.

Сайлау округтерінің қызметі

Бірінші Дайл 1918 жылғы жалпы сайлауда Парламенттік палатаға депутаттарды сайлаған сайлау округтерін пайдаланды. 1921 жылғы мамыр айында Дэйл Эрен Ирландия үкіметі туралы 1920 жылғы заңдағы (Ирландияның екі бөлігінде де) сайлау округтерін пайдалануға шешім қабылдады. 1921 жылғы сайлау Екінші Дайлді сайлау үшін қолданылды. Бұл Дайлдегі орындардың жалпы санын 1918 жылғы 105-тен 1921 жылғы 180-ға дейін арттырды (52 Солтүстік Ирландияда және 128 Оңтүстік Ирландияда, кейіннен Ирландия еркін мемлекеті). Дайлде тек Синн Фейн өкілдері отырды. Іс жүзінде бұл 130 орынды құрайтын 125 TD-ге дейін шектелді. Оңтүстік Ирландияның Парламенттік палатасының алғашқы отырысына тек Дублин университетінің депутаттары қатысты, ал Синн Фейн үшін сайланғандар Dáil Éireann-те TD ретінде отырды. Оңтүстік Ирландиядан сайланған мүшелер қаңтар айында ағылшын-ирландтық келісімді британ үкіметінің талаптарына сәйкес заңды күшін беру үшін жиналды, бірақ британ үкіметі ағылшын-ирландтық келісімді мойындамады. Олардың ішінде келісімді қолдаған Синн Фейн TD-лері және Дублин университетінің төрт өкілі болды. 1922 жылғы Ирландиядағы жалпы сайлау осы Заңға сәйкес сайлау округтерінде өтті. Келісім шарттарына сәйкес Ирландия еркін мемлекеті 1922 жылғы 6 желтоқсанда Ұлыбританиядан шықты. Сондықтан, 1922 жылғы 15 қарашада өткен Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда Солтүстік Ирландиядағы сайлау округтері ғана депутаттарды сайлады, ал Оңтүстік Ирландияға бөлінген Вестминстер сайлау округтері пайдаланылмады. 1923 жылғы жалпы сайлау Ирландия еркін мемлекетіндегі алғашқы сайлау болды және ол 1923 жылғы сайлау актісіндегі жаңа сайлау округтері бойынша өтті. Солтүстік Ирландияның Төменгі палатасында сайлау округтері 1929 жылғы Төменгі палата (дауыс беру әдісі және орындықтарды қайта бөлу) туралы заңға сәйкес бір мандатты сайлау округтерімен алмастырылды, дауыс беру жүйесі – көп дауыс алған жеңеді. Белфаст Корольдік университеті 1969 жылы таратылғанға дейін төрт мандатты сайлау округі болып қала берді. Солтүстік Ирландиядағы Біріккен Корольдік Палатасы сайлау округтері 1948 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заңмен өзгертілді, оның ішінде Белфаст Корольдік университетінің сайлау округі де жойылды. Бұл өзгерістер 1950 жылғы жалпы сайлауда күшіне енді.

1918 жылғы сайлау округтерімен салыстыру

Ирландия үкіметі туралы 1920 жылғы заңдағы сайлау округтері 1918 жылғы Орындықтарды қайта бөлу (Ирландия) заңында белгіленген бір немесе бірнеше сайлау округтеріне сәйкес анықталған.