Кіріспе
Сэм Харристің 2004 жылғы кітабы "Сенімнің соңы: Дін, террор және ақылдың болашағы" – 2004 жылы жарық көрген, Сэм Харристің ұйымдасқан дін, діни сенім мен рационалды ойдың қақтығысы, сондай-ақ діни фундаментализммен байланысты төзімсіздік мәселесі туралы кітабы. Харрис кітапты 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдардан кейін басынан өткен "ұжымдық қайғы мен әлсіздік" кезеңінде жазуға кіріскен. Кітапта барлық діни сенімдерге жалпы сын айтылады. Кітап 2004 жылдың 11 тамызында жарық көрді және келесі жылы алғашқы бестселлерлік емес көркем еңбек үшін PEN/Марта Албранд сыйлығымен марапатталды. Кітаптың қағаздық басылымы 2005 жылдың қазан айында жарық көрді. Сол айда ол The New York Times бестселлер тізіміне төртінші орында кірді және жалпы 33 апта тізімде болды. "Сенімнің соңы" кітабына қатысты сын мен пікірлерге жауап ретінде Харрис екі жылдан кейін "Христиан мемлекетіне хат" атты кітап жазды.
The End of Faith: Religion, Terror, and the Future of Reason is a 2004 book by Sam Harris, concerning organized religion, the clash between religious faith and rational thought, and the problem of intolerance that correlates with religious fundamentalism. Harris began writing the book during what he described as a period of "collective grief and stupefaction" following the September 11, 2001 attacks. The book comprises a general critique of all religious belief. The book was published August 11, 2004, and it was awarded the PEN/Martha Albrand Award for First Nonfiction the following year. The paperback edition was published in October 2005. In the same month it entered The New York Times Best Seller list at number four, and remained on the list for a total of 33 weeks. In response to criticism and feedback regarding The End of Faith, Harris wrote Letter to a Christian Nation two years later.
Оң
Иоганн Хари The Independent газетінде жазған мақаласында кітапты "қазіргі уақытта дін өкілдерін сынаудан қорғайтын қабырғаларды қиратуға батыл, күшті әрекет" деп сипаттап, көбінесе оң баға берді. Натали Анжиер, Дэниел Блю және Стефани Мерриттен де ұқсас оң пікірлер түсті. Ричард Докинс кітапты мақұлдады.
Теріс
"Free Inquiry" журналының редакторы Томас Флинн Харрис өзінің жеке саясаты мен рухани тілді қолдануы салдарынан аргументін түсініксіз етіп жібергенін айтты. Кейін Харрис Флинннің шолуын "құрамында дұрыс емес, жаңылыстыратын және түпкілікті түрде қынжырлы ететін" деп сипаттады. Дэвид Болтонның "New Humanist" журналы үшін жазған тағы бір шолуында кітапта "көңілді жайлаған әсерлі келеңсіздіктер, шамадан тыс айтулар және маңызды мәліметтерді жіберулер" бар екені айтылды. Христиандар тарапынан жасалған сын пікірлердің ішінде The Christian Post үшін R. Albert Mohler, Jr., ал Christianity Today үшін Matthew Simpson жазған пікірлер бар. Мадлен Бантинг The Guardian газетінде Харристің "кейбір идеялар соншалықты қауіпті, оларға сенетін адамдарды өлтіру этикалық болып көрінуі мүмкін" деген сөздерін келтіреді. Бантинг: "Бұл инквизицияны ұйымдастырғандардың айтқандарына ұқсайды" деп түсіндіреді. Теолог Кэтрин Келлер осы үзіндіні келтіріп: "Одан да қауіпті идея болуы мүмкін бе?" деп сұрайды және ол көрсететін "қабылдамаушылық" "Джефферсонның дін мен мемлекет арасындағы қабырғасын" қиратуы мүмкін деп санайды.
Жауап
2005 жылы жарық көрген "Иманның соңы" кітабының жұмсақ мұқабалы басылымында Харрис кітабы жарық көргеннен кейін алған ең көп таралған сын-ескертпелерге жауап берген жаңа сөз соңы қосылды. Оның "Дауға жауап" атты мақаласы, сонымен қатар, бірнеше күмәнді тұсқа түсінік берді. Онда ол діни ынтамен әрекет ететін террористер сияқты нақты жағдайларды мысалға келтірді, олардың сенімі бойынша, өз дінін қабыланбағандарды өлтіру керек деген оймен кісі өлтіруге талпыну, мәні жағынан сол сенімді ұстанатындарды өлтірумен тең болар еді.