Кіріспе

"Қиылысқан тор" – Л.М. Монтгомеридің романы. Ол 1931 жылдың соңында «МакКлелланд және Стюарт» (Канада), «Фредерик А. Стоукс компаниясы» (АҚШ) және «Ходдер және Стоутон» (Ұлыбритания) баспаларында «Бекки тәте бастады» деген атпен жарияланды. Роман негізінен екі отбасы – Пенхоллоулар мен Дарктардан тұратын қауымшалық туралы. Үш буын бойы Пенхоллоу отбасының 60 мүшесі Дарк отбасының 60 мүшесіне үйленген, осылай қарым-қатынастар мен сезімдердің күрделі торы құрылды. Кітап 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан кейін жарық көргендіктен, Монтгомеридің бұрынғы туындыларындай қаржылық сәттілікке жете алмады. Романның бір бөлігі Л.М. Монтгомеридің бұрын жариялаған «Өзіне-өзі қарсы бөлінген үй» деген қысқа әңгімесінен алынған. Бұл әңгіме 1930 жылдың наурыз айында «The Canadian Home Journal» журналында жарық көрді. Пенхоллоу отбасының мүшелеріне қатысты оқиға «Авонлеа жылнамаларынан» (1912) «Лусинданың жеңісі» атты туындыда да сипатталған, бірақ бұл отбасының басқа тармағы болған сияқты. «Қиылысқан тор» романының АҚШ-тағы авторлық құқығы 1958 жылы жаңаланды.

Сюжет

Ребекка Дарк (туған аты Пенхоллоу) өліп бара жатқанын біледі. Балалары жоқ жесір, ол көптен бері кланның (Дарк және Пенхоллоу отбасыларының) ресми емес басшысы саналды және олардың барлығы оны Бекки тәте деп атайды. Ол жылдар бойы өз үйінде кланының левдерін – жиналыстарын өткізіп тұрды. Кланның оның левделеріне қарама-қарсы сезімдері бар еді, оның өткір тілінен қорқып, бірақ басқа мүшелерін оның сын-ескертпелерінен қиын жағдайда көруден ерекше ләззат алатын. Ол соңғы левде өткізуге шешім қабылдайды, онда оқырман кейіпкерлердің қалғанымен танысып, олар туралы біраз біледі. Ол өзі жазған некрологты оқып береді, олардың қорқынышына орай, содан кейін өсиетін оқып береді, ол мүліктерін бөліп береді. Олардың көптегені қатысушылардың бірі үшін қымбат, бірақ аталған иегерлердің өте азы ризашылық білдіреді. Соңғы аталған зат – ескі Дарк құмырасы, ежелгі және бағалы отбасылық мұра, бірақ үлкен ақшалай құндылығы немесе көркемдік қасиеті жоқ. Ол иегердің атын қазір атамайтынын, бір жылдан кейін жариялайтынын айтады және бір адамның атын немесе оның құнды қасиеттерін ең жақсы бейнелейтін адамның сипаттамасын жазған тығыз жабысқан конвертті шығарады. Бір жыл өткен соң Бекки тәте қайтыс болады және отбасы мүшелері Бекки тәтенің қалағандай өмір сүруге тырысады, мұраны жеңіп алу үшін, осы процесте көптеген адамдар өзін-өзі табады. Бірнеше өзара байланысты оқиғалар бар, бірақ ең маңыздылары келесі кейіпкерлерді қамтиды: Жас Гей Пенхоллоудың сұлулығы жоқ күйеуі Ноэль Гибсон оны айлакер және алдамшы Нан Пенхоллоу үшін тастап кетеді. Гей әлі де Ноэльді сағынып жүр, бірақ одан 14 жас үлкен доктор Роджер Пенхоллоумен достығы Гей қайғысынан жетіліп келе жатқанда күшейеді. Ноэль Гейге қайта оралуға тырысқанда, ол Роджерге деген махаббатының оған деген махаббатынан гөрі күштірек екенін түсінеді. Бала кезінен бір-бірін жек көретін Донна Дарк пен Питер Пенхоллоу бірден ғашық болады. Олар бірден үйленуді жоспарлайды, бірақ олардың бәсекелес отбасылары олардың қарым-қатынасын тез біледі. Донна мен Питер оларды ажыратуға тырысқанда қарсылық көрсетеді, бірақ қашып бара жатқанда дауласып, ашуланып кетеді. Питер Оңтүстік Америкаға кетеді. Бір жыл өткеннен кейін Питер Доннаны өрттен құтқарып алғанға дейін жұп бір-бірінен алыстаған күйінде қалады. Содан кейін олар үйленіп, Африкаға кетеді. Жоселин мен Хью Дарк үйлену тойындағы түнде ажырасып, Жоселин Хьюдың куәсі Франк Даркты сүйгенін мойындады. Олар он жыл бойы бөлек тұрады, бірақ Франк қайтып келгенде Жоселин оның өзіне деген құштарлығына лайық емес екенін түсінеді. Ол Хьюдан айырылуына өкінеді және ол оны жек көретініне сенімді. Хьюдың анасымен кездескеннен кейін Жоселин Хью оны әлі де жақсы көретінін түсінеді және ол оған қайта оралады. Маргарет Пенхоллоу, отбасылық тігінші және бойжеткен қыз, Пэнни Даркқа үйленуге келіседі, екеуінің де құмыраны алу мүмкіндігін арттыру үшін. Ол Пениді қатты сүймесе де, Маргарет өз үйін аңсайды. Пэннидің де некеге отыруына күмәні бар, өйткені ол бос өмір сүруді жақсы көреді. Ақырында ол келісімді бұзуға шешім қабылдайды және Маргареттің "қарғысқа ұшырауына" таңғалып, ренжіді. Маргарет Бекки тәтесінен мұра еткен "Саяшының жолы" кітабының бірінші басылымын сатады және ақшаға үй сатып алады, сондай-ақ отбасында елеусіз қалған, жетім, жалғыз Брайанды асырайды. Соңында, құмыраға жауапты Дэнди Дарк шошқалары Бекки тәтесінің соңғы нұсқауларын жегенін мойындайды. Отбасы ыдыс-аяқ үшін дауласуға дайындалғанда, Ай адамы, эксцентрикалық Освальд Дарк оны жояды.