Кіріспе
Жапондық жаттығу ұшағы
Йокосука К5Y (九三式中間練習機) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық теңіз күштерінде қызмет еткен екі орындық, әртүрлі қанат ұзындығы бар екі қанатты жаттығу ұшағы. Барлық жапондық әскери жаттығу ұшақтарына көріну үшін жағылған ашық қызғылт түсіне байланысты, ол "ака томбо", яғни "қызыл шағатай" деген лақап атты, бұл Жапонияның барлық аймақтарында кең таралған жәндіктің түрі. Камиказе арнайы шабуыл корпусының 3-Рюко эскадрильясына қарасты K5Y 1945 жылғы 28 шілдеде USS Callaghan эсминцісін батырды деп есептеледі, бұл соғыста камиказе шабуылынан зардап шеккен соңғы американдық әскери кеме болды.
Жобалау және әзірлеу
Ұшақ Йокосука Әскери-теңіз флотының 91-ші үлгідегі аралық жаттықтырушы ұшағының негізінде салынған, бірақ тұрақсыздық мәселелері 1933 жылы Каваниси компаниясының қайта жобалауына әкелді. Ол 1934 жылы Әскери-теңіз флотының 93-ші үлгідегі аралық жаттықтырушысы K5Y1 ретінде, бекітілген құйрық шанасымен қызметке түсті және соғыс бойы пайдаланылды. K5Y2 және K5Y3 типті гидроұшақтар да өндірілді. Каваниси компаниясының бастапқы 60 данасынан кейін, Ватанабе (556 ұшақ), Мицубиси (60), Хитачи (1393), Бірінші Әскери-әуе техникалық арсеналы (75), Накаджима (24), Ниппон (2733) және Фудзи (896) компаниялары өндірісті жалғастырды, барлығы 5770 данаға жетті. Бұл ұшақтар Императорлық Жапон Әскери-теңіз флотының әуе күштеріндегі ұшқыштарды даярлаудың негізгі құралы болды және аралық жаттықтырушылар ретінде, күрделі акробатикалық маневрлерді орындауға қабілетті болды. 358 кВт (480 а.к.) Amakaze 21A қозғалтқышы бар K5Y4 және 384 кВт (515 а.к.) Amakaze 15 қозғалтқышы бар K5Y5 сияқты тағы екі жердегі нұсқалар жобаланды, бірақ ешқашан салынбады.
Соғыстан кейінгі
Индонезияның Халықтық қауіпсіздік агенттігі және кейіннен Индонезия Әуе күштері голланд отаршылдығына қарсы қолданысқа келмейтін ұшақтарды пайдаланды. 1947 жылдың 29 шілдесінде индонезиялықтар Йокосука K5Y ұшағының 2 данасын (Индонезиялық жауынгерлер бұл ұшақты "Кюренг/Чурен" деп атаған) және бір "Гунтей бомбалаушысын" (Mitsubishi Ki 51) Йогьякартадағы Магуво әуе базасынан Амбарава, Салатига және Семаранг қалаларындағы голланд стратегиялық нысандарын бомбалау үшін қолданды. Алғашқы жоспар бойынша, Накадзима Ki 43 "Хаябуса" да осы операцияға қатысуы тиіс болған, бірақ ұшақта техникалық бұзылғандықтан қатысуы тоқтатылды. Қазіргі уақытта ол Йогьякартадағы (Диргантара Мандала мұражайында) қойылған.