Кіріспе

Орталық Азиядағы Тәжікстандағы адам құқықтары халықаралық алаңдаушылық тудырып отыр. Негізгі адам құқықтарына қол жеткізу шектеулі болып қалады, үкіметтегі сыбайлас жемқорлық және азаматтардың адам құқықтарын жүйелі түрде бұзу елдегі демократиялық және әлеуметтік реформалардың прогресін тежейді. АҚШ Мемлекеттік департаментінің Тәжікстандағы адам құқықтары жөніндегі баяндамасына сәйкес, азаматтар көптеген құқықтарынан айырылып, үкімет жүйесін өзгертуге мүмкіндіктері шектеулі. Бұл мәселе тұтқындарға қатысты айқын байқалады, олардың негізгі адам құқықтарына қол жеткізуі жеткіліксіз: қауіпсіздік күштерінің тұтқындар мен ұсталғандарды азаптауы, қорқытуы және зорлық-зомбылық көрсетуі туралы хабарлар бар, бұл олардың жазасыздықпен әрекет ету мүмкіндігіне байланысты. Қылмыс жасады деп айыпталғандардың әділ сотқа қатысу құқығының бұзылуы да тағы бір мәселе болып табылады, бұл көбінесе қатаң және өмірге қауіпті түрме жағдайларына, сондай-ақ Тәжікстан түрмелеріне халықаралық өкілдердің кіруіне кедеріс келтіруі мүмкін. Сотқа дейінгі тергеу ұзаққа созылады, ал сот процесін прокуратура бақылайды. Түрмелер толып, тұтқындар арасында туберкулез және нашар тамақтану жиі кездеседі. Басқа да шектеулерге бұқаралық ақпарат құралдарына, сөз бостандығына, қауымдастық бостандығына, дін бостандығына және саяси оппозицияға қойылған шектеулер жатады. Сондай-ақ, тіркеу және виза алудағы қиындықтар, әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық пен кемсітушілік, адам саудасы және бала еңбегі туралы да хабарлар келіп түседі. Тәжікстан адам саудасының бастапқы көзі де, транзиттік пункті де болып табылады.

Журналистерді қорқыту және өлтіру

1990 жылдары Тәжікстанда ондаған журналистердің өлтірілгені немесе түсініксіз жағдайларда жоғалып кеткені хабарланды. Журналистерге жасалған шабуылдардың күшеюімен қатар, 2005 жылғы парламент сайлауы тәуелсіз және оппозициялық газеттердің жабылуына себеп болды. 2003 жылы үкімет саяси оппозиция жүргізетін жалғыз интернет-сайтқа қолжеткізуді шектеді, ал 2014 жылдың маусым айында YouTube-қа үкімет тарапынан ішінара шектеулер қойылды.

Атауын өзгерту туралы заң

Илан Гринбергтің 2007 жылы The New York Times газетінде жазғанынша, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон тәжік ата-аналарына туған барлық балаларға славян тіліндегі "ов" жұрнағын қосуға тыйым салды. Бұл шара елдегі Ресейдің ықпалын азайтуға бағытталған жаңа саясаттың нәтижесінде туындады. Осыған байланысты, кейбір тәжіктер баласына өзі қалаған есімді таңдау мүмкіндігінен айырылғанына шатасуын немесе қарсылығын білдірді.

Дінге деген еркіндік

Кейбір діни топтардың қызметі Діни істер жөніндегі мемлекеттік комитетте тіркелу талабымен шектелген. Ислам дініндегі қажылық сапарлар шектелген, ал "Ехоба куәгерлері" сияқты діни топтар кейде қудалауға ұшыраған: 2007 жылдың 22 қазанынан бері үкімет олардың діни амалдарын тыйым салған.