Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эллалан (б.з.д. 205 – б.з.д. 161) – Оңтүстік Үндістандағы Тамил Шола әулетінің мүшесі, сондай-ақ "Ману Нидхи Чолан" деп те аталады. Таққа отырғаннан кейін, ол қазіргі Шри-Ланкадағы Анурадхапура патшалығының патшасы болды. Эллаланды тіпті "сингальдықтар" да әділ патша ретінде мойындаған. "Махавамса" оның "дос және жауға қатысты, сот даулары кезінде де әділдікпен" билік еткенін айтады, тіпті күйме дөңгелектерінің астында бұзау өлтірген ұлын өлім жазасына кесуге бұйырған. Эллалан – Шри-Ланка тарихындағы ерекше тұлға, елдегі этникалық келіспеушіліктерден кейін оның беделі арта түсті. Ол басып алушы болғанымен, ежелгі сингал пали жылнамасы "Махавамсада" көрсетілгендей, Шри-Ланканың ең дана және әділ монархтарының бірі саналады. Жылнамаға сәйкес, тіпті Эллаланның қарсыласы Дутугамуну оған үлкен құрмет көрсеткен және шайқаста қаза болғаннан кейін Эллаланның кремацияланған жерінде ескерткіш орнатуды бұйырған. Дакхина ступасы Эллаланның қабірі деп есептеледі. Көбінесе "Әділ Патша" деп аталатын, тамил тіліндегі Эллалан есімі "шекараны басқарушы" дегенді білдіреді.
Ellalan (; ) was a member of the Tamil Chola dynasty in Southern India, also known as "Manu Needhi Cholan", who upon capturing the throne became king of the Anuradhapura Kingdom, in present day Sri Lanka, from 205 BCE to 161 BCE. Ellalan is traditionally presented as being a just king even by the "'Sinhalese'". The Mahavamsa states that he ruled 'with even justice toward friend and foe, on occasions of disputes at law, and elaborates how he even ordered the execution of his son for killing a calf under his chariot wheels. Ellalan is a peculiar figure in the history of Sri Lanka and one with particular resonance given the past ethnic strife in the country. Although he was an invader, he is often regarded as one of Sri Lanka's wisest and most just monarchs, as highlighted in the ancient Sinhalese Pali chronicle, the Mahavamsa. According to the chronicle, even Ellalan's nemesis Dutugamunu had a great respect for him, and ordered a monument be built where Ellalan was cremated after dying in battle. The Dakkhina Stupa was believed to be the tomb of Ellalan. Often referred to as 'the Just King', the Tamil name Ellāḷaṉ means 'the one who rules the boundary".
Туу және ерте өмір
Эллалан "Махавамсада" "асыл текті Дамила, Чола елінен" деп сипатталған. Ол "Силаппатикарам" және "Перия Пуранам" еңбектерінде еске алынған. Содан бері оның есімі тамил әдебиетінде әділдік және турашылдық метафорасы ретінде қолданылып келеді. Оның астанасы Тируварур қаласы болған.
Ellalan is described in the Mahavamsa as being "A Damila of noble descent . from the Chola country";
He has been mentioned in the Silappatikaram and Periya Puranam. His name has since then been used as a metaphor for fairness and justice in Tamil literature. His capital was Thiruvarur.
Жеңілісі мен өлімі
Эллаланның әділ билігіне қарамастан, оған қарсылық Махагама патшалығынан шыққан жас сингал принці Дутугамуну тұлғасы төңірегінде бірікті. Эллалан билігінің соңында Дутугамуну өзіне қарсы шыққан ағасы Садда Тиссаны жеңіп, оңтүстіктегі беделін нығайтты. Екі монархтың қақтығысы сөзсіз болды және Эллалан билігінің соңғы жылдары екеуінің арасындағы соғысқа толы өтті. Эллалан Дутугамунумен шайқас кезінде жетпіске жуық болған еді. Махавамсада осы қақтығыс барысында болған қоршаулар мен шайқастар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Шешуші шайқас Дутугамуну Анурадхапураға жақындағанда болған деседі. Осыдан бір күн бұрын король Эллалан мен принц Дутугамуну кеңесшілерімен кеңесті. Ертесі күні екі патша да соғыс пілдеріне мініп, Еллалан толық қару-жарақпен, күймелер, әскерлер және мінгіш жануарлармен алға жылжыды. Дутугамунудың әскері Эллаланның әскерін жеңді. Дутугамуну «Еллаланды менің өзімнен басқа ешкім өлтірмейді» деп мәлімдеп, Анурадхапураның оңтүстік қақпасына жетті, онда екеуі піл үстінде жекпе-жекке шығып, қартайған король Дутугамунудың садағынан қаза тапты. Бұл анықтама мен жіктеу қайта қарастырылып, даулы мәселе болып саналады.
Despite Ellalan's famously even handed rule, resistance to him coalesced around the figure of Dutugamunu, a young Sinhalese prince from the kingdom of Mahagama. Towards the end of Ellalan's reign, Dutugamunu had strengthened his position in the south by defeating his own brother, Saddha Tissa, who challenged him. Confrontation between the two monarchs was inevitable and the last years of Ellalan's reign were consumed by the war between the two. Ellalan was near seventy years when the battle with the young Dutugamunu took place. The Mahavamsa contains a fairly detailed account of sieges and battles that took place during the conflict. The climactic battle is said to have occurred as Dutugamunu drew close to Anuradhapura. On the night before, both King Ellalan and prince Dutugamunu are said to have conferred with their counsellors. The next day both kings rode forwards on war elephants, Ellalan "in full armour . with chariots, soldiers and beasts for riders". Dutugamunu's forces are said to have defeated those of Ellalan forces. Dutugamunu, declaring that 'none shall kill Ellalan but myself', closed on him at the south gate of Anuradhapura, where the two engaged in an elephant back duel and the aged king was finally felled by one of Dutugamunu's darts. The identification and reclassification is considered controversial.
Ману Нидхи Чолан туралы аңыз
Эллалан "Ману Нидхи Чолан" (әділеттілікті ұстанатын Чола) деген атаққа ие болды, себебі ол сиырға әділдік орнату үшін өз ұлын жазалады. Аңызға сүйенсек, патша сот залының алдына әділет іздегендерге арналған үлкен қоңырау ілдірген. Бір күні ол қоңыраудың дыбысын естіп, залдағылардан шықты. Сұрастырғанда, сол сиырдың бұзауы оның ұлының керуенінің астында қаза тапқандығын білді. Сиырға әділдік беру үшін Эллалан өзінің ұлы Веедивидаганды керуеннің астына жазалап өлтірді, яғни Эллалан сиырға тиген зиянды өзі сезіну үшін осындай жазаға ұшырады. "Ялпана Вайпава Малаи" сияқты жылнамалар мен "Конесар Калветту" сияқты тас жазулар Кулаккоттанның, ерте Чола патшасы және Ману Нидхи Чоланның ұрпағы, 438 жылы Тринкомалидегі қираған Конесварам ғибадатханасы мен су қоймасын қалпына келтіргенін, сондай-ақ батыс жағалаудағы Муннесварам ғибадатханасын және Елам аралының шығысындағы ежелгі Ваннияр тайпаларын қоныстандырған патша екенін айтады.
Ellalan received the title "Manu Needhi Cholan" (the Chola who follows justice) because he executed his own son to provide justice to a cow. Legend has it that the king hung a giant bell in front of his courtroom for anyone needing justice to ring. One day, he came out on hearing the ringing of the bell by a cow. Upon enquiry, he found that the calf of that cow had been killed under the wheels of his son's chariot. In order to provide justice to the cow, Ellalan killed his own son, Veedhividangan, under the chariot as his own punishment i. e. Ellalan made himself suffer as much as the cow. Chronicles such as the Yalpana Vaipava Malai and stone inscriptions like Konesar Kalvettu recount that Kulakkottan, an early Chola king and descendant of Manu Needhi Cholan, was the restorer of the ruined Koneswaram temple and tank at Trincomalee in 438, the Munneswaram temple of the west coast, and as the royal who settled ancient Vanniyars in the east of the island Eelam.