Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Араб әліпбиін латын әліпбиіне транслитерациялау жүйесі
System for transliteration of the Arabic alphabet into the Latin alphabet
Бакуолтер араб транслитерациясы 1988 жылы Кен Бисли басқарған ALPNET араб жобасының аясында әзірленген.
The Buckwalter Arabic transliteration was developed as part of the ALPNET Arabic Project being run by Ken Beesley in 1988.
Бастау
Жобаның алғашқы араб тілінің сарапшысы БЮУ-дың студенті Дерек Фоксли болды, ол жартылай штатқа алынды. Фоксли сол кезде БЮУ-да араб тілінен 4-курс бітіруші болып оқып жүрді. Бірнеше айдан кейін Тим Баквольтер ALPNET-те толық штатты қызметкер болып жұмысқа қабылданды. Баквольтер сол кезде араб тілінен докторлық диссертация қорғап жатқан еді. Жобадағы оның міндеттерінің бірі – араб тіліндегі тапсырмаларды жартылай штатты қызметкер Фокслиге беру және онымен бірлесіп жұмыс істеу болды. Бизли Баквольтер мен Фокслиге лингвистиканың кейбір егжей-тегжейлерін үйретті, бір күні тақтада Бизли Фоксли мен Баквольтерді сол сәтте транслитерация схемасын жасауға шақырды. Фоксли сол кезде жобаның көп бөлігіндегі деректерді енгізіп жатқандықтан, бұл тапсырманы орындауға дайын болды. Дегенмен, Баквольтермен тығыз ынтымақтастықта ол транслитерация кестесінде қолданылатын дерлік барлық таңбаларды ойлап тапты. Баквольтер Фокслидің араб тіліндегі жұмыстарын бақылап, транслитерация кестесіне соңғы түзетулер мен толықтырулар енгізді. Ол кезде оның есімі болған жоқ, бірақ жобадан кейін бірнеше жыл өткен соң Баквольтер осы транслитерация схемасын қолданып, мыңдаған мәтіндік элементтерді енгізіп, оны көп рет таныстырып, жақтады. Сондықтан ол оның атымен аталады. Сол кезде әр әріпке сәйкес транслитерациялаудың мұндай әдісі қолданылмаған, немесе кем дегенде команда мұндай әдіс туралы білмеген. Кейін Бизли Xerox компаниясына ауысты, ол 1990 жылдары ALPNET деректеріне құқықтарды сатып алды. Бұл туралы Бизли жылдар бойы жариялаған бірнеше мақаласында айтылған.
The first Arabic language analyst for the project was a BYU undergraduate student named Derek Foxley, hired as part time. Foxley was in 4th year Arabic courses at the time at BYU. Tim Buckwalter was employed several months later as a full time employee of ALPNET. Buckwalter was also a PhD candidate in Arabic at the time. One of his tasks on the project was to collaborate with and assign Arabic language tasks to the part time employee, Foxley. Beesley mentored Buckwalter and Foxley in some of the finer details of linguistics, and one day at the whiteboard Beesley prodded Foxley and Buckwalter to come up with a transliteration schema at that moment. Foxley had been entering most of the data at that point in the project so was ready to address this. Nevertheless, in close collaboration with Buckwalter he came up with nearly all the characters used for the transliteration table. Buckwalter oversaw Foxley's Arabic tasks and made the final adjustments and refinements the transliteration table. It had no name at the time, however, Buckwalter in a few years following the project had entered thousands of textual items using the transliteration schema and presented it, and championed it, many times as well. It was, therefore, named after him. At the time, no such one for one letter transliteration was in use, or at least none that the team was aware of. Beesley later moved to Xerox, who bought the rights to the ALPNET data in the 1990s. This is documented in several other articles that Beesley has presented over the years.
Мемоника
Бұл әріп әдетте айтылады. Бұл кіші әріп емес, өйткені ол қысқа айтылатын фатха диакритикалық белгісімен қайшылықта болады. بb айтылады. ةp Бұл та марбута, ал «p» әрпі алдыңғы әріпке қосылғанда жазылған түріне өте ұқсас. تt айтылады. ثv айтылады. Үстінде үш нүктесі бар, жазылғанда кері «v» сияқты көрінеді – сондықтан «v» әрпі қолданылды. جj айтылады. حH Бұл әріп айтылады және ол басқа әріптің дыбысымен қайшылыққа түседі, сондықтан үлкен «H» әрпі қолданылады. خx айтылады. دd айтылады. ذ* айтылады. Үстінде нүктесі бар, сондықтан жоғары сызық үстіндегі нүктеге ұқсас бір жұлдызша қолданылды. رr айтылады. زz айтылады. سs айтылады. ش$ айтылады. Доллар белгісі «s» сияқты көрінетінімен, одан да қосымша қасиеті бар – оның үстінен сызық өтеді. Үлкен «S» әрпі басқа әріп үшін қолданылғандықтан қолданыла алмады. صSP айтылады. ضDP айтылады. طTP айтылады. ظZ айтылады. عEP айтылады, бұл ағылшын тілінде жоқ дыбыс, сондықтан таза визуалды есте сақтағыш қолданылды: бұл әріп пен E әрпі ұқсас. غg айтылады, бұл ағылшын тілінде жоқ дыбыстар. Ол көбінесе «gh» деп жазылады, сондықтан «g» әрпі сақталды және визуалды есте сақтағыш та қолданылды. Ол кіші әріпке ұқсас көрінеді g. فf айтылады. قq айтылады. كk айтылады. لl айтылады. مm айтылады. نnP айтылады. هh айтылады. وw әдетте айтылады. یY айтылады. Келесі әріпке ұқсағандықтан визуалды есте сақтағыш қолданылды, бірақ оның астында нүктелер жоқ. يy айтылады. ًFP айтылады. Араб тілінде бұл екілік фатха деп аталады. Жоғары әріпті F, өйткені төменгі әріпті бұрыннан қолданылған. ٌNP айтылады. Төменгі әріпті n бұрыннан қолданылған, ал F – нұнат үшін жоғарғы әріпті N қолданылады. ٍKP айтылады. Бұл касратан, нұнатталған касра. Кіші әріп k бұрыннан қолданылып келеді, ал F – нұнат үшін жоғарғы әріп K қолданылады. َa айтылады. ُu айтылады. ِi айтылады. ّ~ Бұл шадда, ол үстіндегі дауыссыз дыбыстың екі еселенуі. Тильда да әріптің үстіне қойылатын белгі және көптеген ағылшын пернетақталарында кездеседі. Бұл «физикалық есте сақтағыш». ْo Бұл «сукун» және сол әріпте дауысты дыбыс жоқ екенін білдіреді. Кіші әріптермен o жақын визуалды есте сақтағыш қолданылды. Алғашқы ALPNET тобы бұл схеманы тез қабылдады. Араб тілінде білімі болмаса да, ол оны тез түсінген және қолдана білді. Бакуолтер транслитерациясының күштілігі әр араб әрпі айқын бейнеленгенінде. Алайда, оның дәстүрлі транслитерацияларға немесе дәстүрлі емес нәрселерді жаттап алуға байланысты болуы оны үйренуді өте оңай етеді.
ا AThis letter is usually pronounced It is not a lower case “a” because that would conflict with the fatha diacritical mark which is pronounced shorter, بbPronounced .ةpThis is the tah marbutah and a “p” looks very similar to the way it is written when connected to a preceding letter.تtPronounced .ثvPronounced There are 3 dots above it that when written look like an upside down “v” – therefore, a “v” was used.جjPronounced حHThis letter is pronounced and it conflicts with the sound of another letter, so an upper case “H” is used.خxPronounced .دdPronounced .ذ*Pronounced It has a dot above it so the single asterisk that looks similar to a dot above the line was used.رrPronounced .زzPronounced .سsPronounced .ش$Pronounced The dollar sign was used because it looks like “s” but also has an extra property, a line through it. Upper case “S” could not be used because it is used for another letter.صSPronounced .ضDPronounced .طTPronounced ظZPronounced عEPronounced , a sound not found in English, so a purely visual mnemonic was used: this letter and the letter E look similar.غgPronounced , sounds not found in English. It has often been written as “gh”, so the "g" was kept and used a visual mnemonic was used as well. It has a similar appearance to the lower case letter “g”.فfPronounced .قqPronounced .كkPronounced .لlPronounced .مmPronounced .نnPronounced .هhPronounced .وwUsually pronounced .یYPronounced A visual mnemonic was used as it looks like the next letter, but has no dots underneath.يyPronounced .ًFPronounced In Arabic this is called the fathatan, the dual fatha. Upper case “F” because the lower case is already usedٌNPronounced Lower case “n” is already used, and for consistency with “F” for nunated , upper case “N” is used.ٍKPronounced This is the kasratan, the nunated kasra. Lower case “k” is already used, and for consistency with “F” for nunated , upper case “K” is used.َaPronounced .ُuPronounced .ِiPronounced .ّ~This is the shadda, which is a gemination of the consonant that is above. The tilde is also a marking that sits above a letter and is found on most English keyboards. It is a "physical mnemonic".ْoThis is the “sukun” and represents that there is no vowel sound on that letter. A close visual mnemonic with lower case “o” was used. The original ALPNET team quickly adopted this schema. Even though Beesley had no background in Arabic he was quickly able to understand and use it. The strength of the Buckwalter transliteration is that every single Arabic letter is represented distinctly. Yet, its reliance on traditional transliterations or mnemonic devices for anything non traditional makes it very easy to learn.
Арабша мәтін
Барлық адамдар бостандық және қадір-қасиетте тең туылады. Оларға ақыл-ой мен сана берілген, сондықтан олар бір-бірімен бауырластықпен қарым-қатынас жасауы керек.
Барлық адамдар бостандық және қадір-қасиет пен құқықтар тұрғысынан тең туады. Олардың санасы және ар-ұжданы бар, сондықтан бір-бірімен бауырластықпен әрекет етуі керек.
All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.