Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вильгельм I, Гессен сайлаушысы (3 маусым 1743 – 27 ақпан 1821) – Гессен-Кассельдің (немесе Гессен Касселінің) Ландграфы Фридрих II және Ұлыбритания ханшайымы Марияның, Георг II-нің қызы, ең үлкен баласы.
William I, Elector of Hesse (link=no; 3 June 1743 – 27 February 1821) was the eldest surviving son of Frederick II, Landgrave of Hesse Kassel (or Hesse Cassel) and Princess Mary of Great Britain, the daughter of George II.
Ерте өмір
Принц Вильгельм 1743 жылғы 3 маусымда Қассельде, Гессен-Кассель әулетінің астанасында дүниеге келді. Гессен әулетінен туған ол, Гессеннің принці Фредерик Кассельдің (болашақ Ландграф Фредерик II) және оның әйелі, Ұлыбританияның принцессасы Мэридің екінші, бірақ ең үлкен тірі баласы болды. 1742 жылы ландгравиаттың бұрынғы мұрагері, Вильгельм есімді бала, дүниеге келген сәтте қайтыс болды; сондықтан жаңа мұрагердің болашағына үлкен үміт артылды. Оның екі кіші інісі болды: принц Чарльз және принц Фредерик. Әкесінің британдық ханшайымымен некесі бақытты болған жоқ, сондықтан Фридрих 1747 жылы отбасын тастап кетіп, 1749 жылы католицизм дініне көшті. 1755 жылы ол некелерін ресми түрде жойды. Вильгельмнің әкесі, Ландграф Вильгельм, жаңадан иеленген Ханау графтығын келіні мен немерелеріне сыйлады. Техникалық тұрғыдан алғанда, жас Вильгельм анасының регенттігі кезінде Ханаудың билеушісі болды. Жас принц Вильгельм екі кіші інісімен бірге анасы Мэримен бірге тұрды. 1747 жылдан бастап олар протестант туыстарының көмегімен Данияға көшіп барды. Олар Мэридің әпкесі, Ұлыбританияның Луизасы және оның отбасымен бірге тұрды; Луиза 1751 жылы қайтыс болды.
Prince William was born on 3 June 1743 in Kassel, capital of the Landgraviate of Hesse Kassel in the Holy Roman Empire. Born into the House of Hesse, he was the second but eldest surviving son of Prince Frederick of Hesse Kassel (the future Landgrave Frederick II) and his wife, Princess Mary of Great Britain. A former heir to the landgraviate, also named William, had died in infancy in 1742; therefore, hopes were high for the future of the new heir apparent. He had two younger brothers: Prince Charles and Prince Frederick. His father's marriage with the British princess was not a happy one, and Frederick abandoned the family in 1747 and converted to Catholicism in 1749. In 1755 he formally annulled his marriage. William's grandfather, Landgrave William, granted the newly acquired county of Hanau to his daughter in law and grandsons. Technically, young William became the reigning prince of Hanau, while under his mother's regency. The young prince William, together with his two younger brothers, lived with their mother, the landgravine Mary. From 1747 they were supported by Protestant relatives and moved to Denmark. There they lived with Mary's sister, Louise of Great Britain, and her family; Louise died in 1751.
Неке
1764 жылғы 1 қыркүйекте Вильгельм өзінің бірінші туысы, Дания және Норвегияның Вильгельмина Каролинасына (1747–1820) үйленді, ол Дания және Норвегияның Фредерик V-нің екінші тірі қалған қызы еді. Олар Кристиансборг сарайында үйленді және екі онжылдық бойы көбінесе Данияда тұрды. 1785 жылы Вильгельм жер гравиатты мұраға алғанда Кассельге көшіп барды. Әкесінің өмірлік кезеңінде Вильгельм, жаңадан жойылған ханзадалардың мұрагері ретінде, Франкфурт маңындағы Гессен территорияларының оңтүстігінде орналасқан Ханау княздығын алған болатын. Ханау халқы католик билеуші болғанды қаламады. Вильгельмнің кіші інісі Чарльз 1766 жылы олардың тағы бір даниялық бірінші туысы, Данияның принцессасы Луизаға үйленді.
On 1 September 1764, William married his first cousin, Wilhelmina Caroline of Denmark and Norway (1747–1820), who was the second surviving daughter of Frederick V of Denmark and Norway. They married at Christiansborg Palace and resided for two decades mostly in Denmark. In 1785 they moved to Kassel when William succeeded to the landgraviate. During the lifetime of his father, William had already received the Principality of Hanau, south of the Hessian territories near Frankfurt, as successor of its newly extinct princes. The Hanau people did not want to have a Catholic ruler. William's younger brother Charles in 1766 married another of their Danish first cousins, Princess Louise of Denmark.
Билік
Әкесінің 1785 жылғы 31 қазанда қайтыс болуымен ол Гессен-Кассель ландграфы Вильгельм IX атанды. Ол сол кезде Еуропадағы ең ірі байлықтардың біріне ие болған деседі. Вильгельм өзінің мүлігін басқаруға көмекші іздеді. 1769 жылы ол Майер Амшель Ротшильдті «Хоффактор» қызметіне алды, ол оның меншіктерін қадағалап, салық жинаумен айналысты. Вильгельмнің байлығы Ротшильдке жақсы тұрмыс ендіріп, екеуінің арасында тығыз қарым-қатынас орнады; ол Ротшильдтер әулетін құрды, ол Еуропадағы қаржы және банк ісінде маңызды рөл атқарды. Олар 1775 жылдан бері таныс болғанымен, Вильгельм IX 1801 жылға дейін Ротшильдті ресми түрде өкілі етпеді. Ротшильдтер әулетінің алғашқы байлығы қаржылық салауаттылық пен принц Вильгельмнің байлығының нәтижесінде туды. Наполеон соғыстары кезінде Вильгельм өзінің байлығын Наполеоннан жасыру үшін Франкфурттағы Ротшильдтерді пайдаланды. Бұл ақша кейін Лондонға, Нейтан Майерге (Н.М.) жетіп, Португалия мен Испания арқылы британдық әскерлерді қаржыландыруға көмектесті. Осы кәсіптен түскен табысты жас банкирлер пайдаланып, Еуропа мен Ұлыбританиядағы байлықтарын және беделін тез дамытты. Көп ұзамай олардың байлығы оларға көмектескен Вильгельмнен асып кетті. 1803 жылы Ландграф Вильгельм Гессеннің сайлау ханзадасы атанды. 1807 жылы оның электораты Наполеонның бауыры Жером Бонапарт басқарған Вестфалия Корольдігіне қосылды. Вильгельм отбасымен бірге Данияға қашып, француздықтар Германиядан қуылғанға дейін эмиграцияда өмір сүрді. Лейпциг шайқасында Наполеон әскерлерінің жеңілісінен кейін 1813 жылы Вильгельм таққа қайта отырды. Ол 1808 жылғы маусымда Йена-Ауэрштедт шайқасынан кейін құрылған жартылай масондық құпия қоғамның мүшесі болды. Вена конгресінде (1815) Киелі Рим империясының бірнеше сайлау ханзадалары корольдар ретінде танылды, ал Вильгельм оларға қосылуға тырысып, өзін Хатти патшасы деп жариялады. Алайда, Еуропалық державалар бұл атақты Акс-ла-Шапель конгресінде (1818) мойындаудан бас тартып, оның орнына оған «Корольдік билік» деген ұлы герцогтық атақты берді. Принц-сайлаушы атағын Ұлы герцог атағынан жоғары санаған Вильгельм, енді Киелі Рим императоры сайланбаса да, сайлаушы болып қалуды жөн көрді. Гессен-Кассель 1866 жылы Пруссияға қосылғанға дейін электорат болып қала берді. Ол 1821 жылы Кассельде қайтыс болды. Оның орнын ұлы Вильгельм бағындырды.
Upon the death of his father on 31 October 1785, he became William IX, Landgrave of Hesse Kassel. He was said to have inherited one of the largest fortunes in Europe at the time. William looked for help in managing his estate. He hired Mayer Amschel Rothschild as "Hoffaktor" in 1769, to supervise the operation of his properties and tax gathering. The wealth of William's estate provided a good living for Rothschild and the men had a strong relationship; he founded the Rothschild family dynasty, which became important in financing and banking in Europe. Although they had been acquainted since 1775, William IX did not formally designate Rothschild as his overseer until 1801. The early fortunes of the Rothschild family were made through a conjunction of financial intelligence and the wealth of Prince William. During the Napoleonic Wars, William used the Frankfurt Rothschilds to hide his fortune from Napoleon. This money then saw its way through to Nathan Mayer, (N. M.) in London, where it helped fund the British movements through Portugal and Spain. The interest made from this venture was reaped by the budding banker barons, who used it to swiftly develop their fortune and prestige in Europe and Britain. It was not long before their riches outweighed those of their benefactor, William of Hesse Kassel. In 1803, Landgrave William was created His Royal and Serene Highness The Prince Elector of Hesse. In 1807 his electorate was annexed by the Kingdom of Westphalia, ruled by Jérôme Bonaparte, Napoleon's brother. William escaped to Denmark with his family and lived there in exile until the French were expelled from Germany. Following the defeat of the Napoleonic armies in the Battle of Leipzig, William was restored in 1813. He was a member of the Tugendbund, a quasi Masonic secret society founded after the Battle of Jena–Auerstedt in June 1808 at Koningsberg. Several other prince electors of the Holy Roman Empire had been recognized as kings at the Congress of Vienna (1815), and William attempted to join them by declaring himself King of the Chatti. However, the European powers refused to recognize this title at the Congress of Aix la Chapelle (1818) and instead granted him the grand ducal style of "Royal Highness." Deeming the title of Prince Elector to be superior in dignity to that of Grand Duke, William chose to remain an Elector, even though there was no longer a Holy Roman Emperor to elect. Hesse Kassel would remain an Electorate until it was annexed by Prussia in 1866. He ruled until his death in Kassel in 1821. He was succeeded by his son William.