Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орнета (Wormditt, прус тілінде Wurmedītin) – Польшаның солтүстігіндегі қала. 2016 жылғы мәлімет бойынша, жалпы халқы 8 951 адамды құрайды. Вармия-Мазурия воеводиясында және тарихи Вармия аймағында орналасқан.
Orneta (Wormditt, Prussian: Wurmedītin) is a town in northern Poland, with a total population of 8,951 (2016). It is situated in the Warmian Masurian Voivodeship and within the historical region of Warmia.
Тарих
Орнета, ежелгі прустардың ауылы болған деген әңгіме бар, алғаш рет 1308 жылы тарихқа енген. Қаланың гербінде құрт бейнеленген (ағылшын тілінде: worm, dragon; неміс тілінде: Worms, Wurm, мысалы Tatzelwurm, Lindworm). Вармия епископы Эберхард фон Нейсе 1313 жылы қала құқығын алған және негізінен Силезиядан келген қоныс аударушылармен толыққан жаңа қала салуға бұйрық берді. 1341–1350 жылдары қала Вармия епископтарының ордасы болды. 1538 жылы Орнетаға астроном Николай Коперник сапармен келді, ол Вармияның жаңадан сайланған епископы, поляк дипломаты Ян Дантизекпен бірге Вармия аймағын аралап шықты. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісі кезінде қала Пруссия Корольдігіне қосылды, ал 1871 жылы Германияның құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары немістер қалада үш әскери тұтқынға арналған мәжбүрлі еңбек лагерін құрды. Соғыста Германия жеңілгеннен кейін қала қайтадан Польшаның құрамына енді. 2010 жылдың мамыр айында Николай Коперниктің табынымен шеру Орнета қаласынан өтті, содан кейін ұлы астроном Фромборкта қайта жерленуге дейін ресми шаралар өтті.
Orneta, said to have been a village of the ancient Old Prussians, was first mentioned in 1308. The town coat of arms depicts the worm (English: worm, dragon; German: Worms, Wurm as in Tatzelwurm, Lindworm). The bishop of Warmia Eberhard von Neiße ordered the building of a new town which received town rights in 1313 and was mainly populated by settlers from Silesia. In 1341–1350, it was the seat of the Bishops of Warmia. In 1538 Orneta was visited by astronomer Nicolaus Copernicus, who accompanied the newly elected Warmian bishop, Polish diplomat Jan Dantyszek during his tour of Warmia. The town was annexed by the Kingdom of Prussia in the First Partition of Poland in 1772, and subsequently it became part of Germany in 1871. During World War II, the Germans established three prisoner of war forced labour camps in the town. After Germany's defeat in the war, the town became again part of Poland. In May 2010, a procession with the coffin of Nicolaus Copernicus stopped in Orneta and official ceremonies took place before the great astronomer was buried again in Frombork.
Аждаһа туралы аңыз
Кейбір аңыздарға сәйкес, көптеген ғасырлар бұрын жануарларды ғана емес, әйелдер мен балаларды да жеген айдаһар өмір сүрген. Қаланы осы апаттан босатуға тырысқан көптеген рыцарьлар осы құбыжырмен күресіп қаза тапты. Соңында бір рыцарь айдаһармен жекпе-жекке шықты. Аңыздың іздері Орнетаның елтаңбасында бейнеленген. Елтаңбаның ең көне суреті 1388 жылғы құжаттың мөр басынан белгілі. Онда өз құйрығын шағып жатқан айдаһар бейнеленген. Мөрдің шеңберінен тек "S. BV. MDIT" деген жазу фрагменті табылды. Алайда, XV ғасырдағы мөрлерде, XVI ғасырдағы сот мөрінде, сондай-ақ XVIII ғасырдағы қала хатшысының мөрінде айдаһар өз арқасына оралған күйде бейнеленген.
According to some legend, many ages ago there lived a dragon that devoured not only animals, but also women and children. Many knights who tried to set the town free from the disaster were killed in a struggle with the monster. At last one of the knights managed to combat the dragon. Reminiscences of the legend are reflected in Orneta's crest. The oldest image of the crest is known from the sealing wax on the document from 1388. It represents the dragon biting its own tail. In the frame of the seal there is only a fragment of an inscription which says" S. BV. MDIT." However, on the seals from the 15th century, a juridical seal from the 16th century as well as the seal of the town secretary from 18th century there is the dragon coiled, lying on its own back.
Спорт
Жергілікті футбол клубы — Блекитни Орнета. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.
The local football club is Błękitni Orneta [pl]. It competes in the lower leagues.