Гунбаланя – Австралияның Солтүстік территориясындағы аборигендер қаласы. Күнвинжку тілінде сөйлейді, халық саны 1177. Тас өнермен және сурет салумен әйгілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралияның Солтүстік территориясындағы аборигендік австралиялық қала, Австралия.
Aboriginal Australian town in Northern Territory, Australia
Гунбаланья (кейде Кунбарланья деп те жазылады, ал тарихи түрде Оенпелли деп аталған) – Австралияның Солтүстік территориясындағы Арнем жерінің батысында, Дарвинден шамамен шығысқа қарай орналасқан аборигендік австралиялық қала. Қоғамда кеңінен қолданылатын тіл – Куниньюнгку (Биньинь Куньок тілінің диалектісі). 2021 жылғы Австралия халық санағы бойынша Гунбаланьяның халқы 1177 адамды құрады. Жауын-шашын маусымында тек әуе арқылы ғана қолжетімді Гунбаланья аборигендік өнерімен, әсіресе тасқа салынған суреттермен және қабыққа салынған өнермен танымал. Мұнда полиция бөлімі, мектеп және қоғамдық өнер орталығы – Инжалак өнер орталығы бар. Гунбаланья Ауунбарнаға (сондай-ақ Маунт Боррадейл деп те аталады) ең жақын қала, ол аборигендердің қасиетті жері және Австралияның жергілікті халқының маңызды тас өнері орналасқан жер.
Gunbalanya (also spelt Kunbarlanja, and historically referred to as Oenpelli) is an Aboriginal Australian town in west Arnhem Land in the Northern Territory of Australia, about east of Darwin. The main language spoken in the community is Kunwinjku (a dialect of Bininj Kunwok). At the 2021 Australian census, Gunbalanya had a population of 1,177. Only accessible by air during the wet season, Gunbalanya is known for its Aboriginal art, in particular rock art and bark painting. It has a range of services, including a police station, school and community arts centre, Injalak Arts. It is the nearest town to the Awunbarna, also known as Mount Borradaile, an Aboriginal sacred site and the location of significant Indigenous Australian rock art.
Этимологиясы мен тарихы
Қазіргі Гунбаланья деп аталатын аймақты бұрынғы тұрғындары, ерзе тілін сөйлейтін халық "Уунбарланья" деп атаған. Oenpelli – бұл 1863-1923 жылдары өмір сүрген, аймақтағы алғашқы мал шаруашылығы станциясын құрған Пэдди Кэхиллдің жергілікті сөзді айтуының нұсқасы. Қазіргі топоним – Кунвиньку тіліндегі Кунбарланья сөзінің ағылшыншаға аудармасы, бұл тілде қазір сол жерде тұратын адамдар сөйлейді. Олар 1909 жылы Кэхилл мал шаруашылығы станциясын құрғаннан кейін шығыстан осы аймаққа қоныс аударуды бастады. Сол кезде Оенпелли деп аталған бұл жерге 1925 жылы Англия шіркеуінің миссионерлік қоғамы арқылы пастор Альфред Дайер миссия орнатып, бұрынғы мал шаруашылығы станциясын пайдаланды. Дайер мен оның әйелі Мэри шіркеу, мектеп, емхана, бақша және дүкені бар стандартты миссия станциясын құрды. Оларға жабайы мал мен жылқыға қатысты шаруашылық жұмыстарын да қосты. Миссия мектебінде оқығандардың арасында Гагуджу қауымының танымал ақсақалы және мәдениетті түсіндіруші Билл Нейджи де болды. Жердің аға дәстүрлі иесі Ниппер Маракарраның үлкен ұлы Нарлим 1909 жылы дүниеге келіп, миссияда өсті. Ол балаларына ағылшын тілін үйретуді қалағандықтан, онда тұруын жалғастырды, сонымен қатар оны дәстүрлі қамқоршы ретінде өз жерінде қалудың жолы деп қарастырды. Бірақ 1930 жылдардың соңында келген полиция қызметкері Нарлимде жұқпалы ауру бар екенін анықтағаннан кейін, оны Дарвинге жіберілген басқа адамдармен бірге тізбектеп байлады. Нарлимді полициямен бірге, иығында сәби қызымен бірге жіберді. Ол ешқашан қайтып оралмады, бірақ оның қызы Пегги кейін оралды және қоғамдық лидер болды. 1933 жылы 29 жастағы Нелл Харрис жергілікті халықтан Кунвиньку тілін үйреніп, Ханна Мангиру мен Рейчел Маралнгурамен бірге Марк ілтебігін осы тілге аударды.
The area now known as Gunbalanya was originally called "Uwunbarlany" by Erre speaking people, who were its original inhabitants. Oenpelli was the way Paddy Cahill (c. 1863–1923), the founder of the original cattle station in the area, pronounced the local word. The present toponym is an anglisation of the word Kunbarlanja current in Kunwinjku, the language of the people who now live there, who began moving into the area from the east following the Cahill's establishment of his cattle station there in 1909. Oenpelli, as it was known then, was established by the Rev. Alfred Dyer as a mission in 1925 by the Church of England's Church Missionary Society, on the former cattle station. Dyer and his wife Mary established a typical mission station, with church, school, dispensary, garden and store, to which they added pastoral work with feral cattle and horses. Among those who attended the mission school was the celebrated Gagudju elder and interpreter of culture, Bill Neidjie. The eldest son of the senior traditional owner of the land, Nipper Marakarra, Narlim, was born in 1909 and grew up at the mission. He continued to stay there as he wanted to have his children taught English, and also saw it as a way to stay on Country as traditional custodians. However, when a visiting policeman in the late 1930s found that Narlim had an infectious disease, he handcuffed him in order to chain him up with a group of others who were being sent to Darwin. Narlim was sent away under police escort, with his baby daughter on his shoulder. He never returned, but his daughter, Peggy did, and later became a community leader. In 1933, Nell Harris, a young woman of 29 years old, was taught Kunwinkju by the local people, and, along with Hannah Mangiru and Rachel Maralngurra, translated the Gospel of Mark into the language.
Oenpelli атауын пайдалану
Ірі және сирек кездесетін Оенпелли питоны, Morelia oenpelliensis, осы қауымның тарихи атын бөліседі, сондай-ақ Оенпелли қан ағашы, Corymbia dunlopiana да осылай аталады. Оенпелли долериті деп белгілі геологиялық құбылыс шамамен 1,720 миллион жыл бұрын болған.
The large and uncommon Oenpelli python, Morelia oenpelliensis, shares the historic name of this community, as does Oenpelli bloodwood, Corymbia dunlopiana. A geological event known as the Oenpelli Dolerite intrusive event occurred about 1,720 million years ago.
Адамдар және қоршаған орта
Жергілікті халық Куньюньку (Биньинь Куньвок диалектісі) тілінде сөйлейді және олар Биньинь халықтарының бір тобын құрайды. 2016 жылғы Австралия халық санағы бойынша Гунбаланьяның халқы 1116 адамды құрады. Халықтың 88,6 пайызы аборигендер және/немесе Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары деп көрсетілген. Гунбаланья – аймақтағы ең ірі қала және Ауунбарнаға ең жақын елді мекен, ол сондай-ақ Борадайл тауы деп те аталады. Ауунбарна қасиетті орын және көптеген тас суреттерінің орналасқан жері. 2020 жылы жарияланған зерттеуде Маливава суреттері батыс Арнем жеріндегі 87 орында, Ауунбарнадан бастап Веллингтон жотасына дейін сипатталған.
The local people speak Kunwinjku (a dialect of Bininj Kunwok), and are a grouping of the Bininj peoples. At the 2016 Australian census, Gunbalanya had a population of 1,116. 88.6% of the population identified as Aboriginal and/or Torres Strait Islander. Gunbalanya is the largest town in the area and the nearest population centre to Awunbarna, also known as Mount Borradaile, a mountain about above sea level about away. Awunbarna is a sacred site and the location of a significant number of rock paintings. A study published in 2020 recording the Maliwawa Figures describes paintings at 87 sites across western Arnhem Land from Awunbarna westwards to the Wellington Range.
Қолжетімділік, нысандар және туризм
Арнем тас жолы Дарвинді Какаду ұлттық паркіндегі Джабиру қаласымен байланыстырады. Джабируға жеткенге дейін шамамен, жабық жол Убирге, Шекара дүкеніне, Шығыс Алигатор өзеніндегі Кахилл өткеліне және Оенпеллиге бұрылады. Бұл жол Шығыс Алигатордан Гунбаланьяға дейінгі аралықта топырақты, шамамен алғанда. Бұл жол көбінесе төрт дөңгелекті көлікпен жүруге қолайлы болғанымен, өзен өткелінің арнасы жауын-шашын маусымында (қарашадан сәуірге дейін) және үлкен толқындар кезінде су тасқынынан жабылады. Құрғақ маусымда саяхатшылар Дарвиннен үш сағатта, ал Джабирудан бір сағаттан кем уақытта бара алады. Арнем жерінің батыс шекарасы – Шығыс Алигатор өзенінен өтіп, Гунбаланьяға қарай шығу үшін Солтүстік Жер Кеңесінен рұқсат алу қажет, оны Дарвин немесе Джабирудағы кеңселерден алуға болады. Рұқсат алуға екі аптаға дейін уақыт кетеді, сондықтан көптеген келушілер Арнем жерін ұйымдастырылған тур арқылы көруді жөн көреді. Оенпелли әуежайы Гунбаланьяда орналасқан, кез келген ауа райында қолданылатын құлыпталған ұшу-қону жолағы. Бірнеше компания осы әуежайға және одан чартерлік рейстер ұсынады. Қала Арнем жеріндегі маңызды аборигендердің бірі болып саналады және мектеп (балабақшадан 12-ші сыныпқа дейін), денсаулық сақтау орталығы, сервистік станция, полиция бөлімі, зейнеткерлерге арналған күтім, демалыс клубтары, қоғамдық өнер орталығы (Injalak Arts) және түрлі дүкендерді қамтиды. Тас елі фестивалі (бұрынғы Гунбаланья мәдени күні) әдетте тамыз айында өтеді және рұқсатсыз қатысуға болады. Жыл сайын өткізілетін шара болғанымен, кей жылдары оны ұйымдастыру мүмкін болмайды. Жергілікті радиостанция "RIBS" деп аталады, яғни Алыс орналасқан аборигендердің радио хабар тарату қызметі.
The sealed Arnhem Highway links Darwin to Jabiru, the town within Kakadu National Park. About before Jabiru, the sealed road turns off to Ubirr, the Border Store, Cahill's Crossing on the East Alligator River and Oenpelli. The road is dirt from the East Alligator to just before Gunbalanya, a distance of about While this road is generally navigable by four wheel drive vehicle, the river crossing is a causeway which is closed by flooding during the wet season (November to April) and at high tides. Dry season travellers are able to drive the from Darwin in about three hours and from Jabiru in under an hour. Northern Land Council permits are required to cross the East Alligator River, the western boundary of Arnhem Land, and travel east to Gunbalanya, obtainable from offices in Darwin or Jabiru. These may take up to two weeks to finalise, and many visitors prefer to see Arnhem Land through an organised tour operation. Oenpelli Airport is a sealed all weather airstrip located in Gunbalanya, and a number of companies offer charter flights to and from this airport. The town is regarded as one of the major Aboriginal towns in Arnhem Land, and includes a school (pre school to Year 12), health clinic, service station, police station, aged care, recreational clubs, community arts centre (Injalak Arts) and various stores. The Stone Country Festival (formerly Gunbalanya Cultural Open Day) is usually held in August and access for this is allowed without permit. Though an annual event, it is sometimes not able to be organised in a given year. The local radio station is called "RIBS" for Remote Indigenous Broadcasting Service.
Тас сурет
Батыс Арнем аймағында әлемдегі ең маңызды тас өнерінің үлгілері кездеседі. Жергілікті суретшілік дәстүрлер Инжалак өнер орталығында жалғастырылып, жаңарып келеді. Инжалак өнер орталығының аты жақын орналасқан Инжалак төбесінен алынған, онда көптеген тас өнер галереялары бар және ол Гунбаланьяның негізгі туристік орталығы болып табылады.
Western Arnhem Land is home to some of the most significant rock art in the world. Local artistic traditions are continued and adapted by the Injalak Arts Centre. Injalak Arts is named after nearby Injalak Hill, which has many rock art galleries and is the main tourist attraction in Gunbalanya.
Қабық бояуы
1960 жылдары Оенпеллидегі миссия дәстүрлі тас суретшілерін қабыққа сурет салуға ынталандырды. Осы суреттелген қабықтар антропологтар мен саяхатшыларға сатылды. Бұл көп ұзамай қолөнерге айналды, және Лофти Бардаял, Мик Кубаррку және Дик Муррамура сияқты бірнеше маңызды абориген суретшілері тасқа салу дағдыларын қабыққа көшірді. Бұл қабық суреттері қазір Австралия мен әлемнің әртүрлі өнер галереяларында сақталады. Австралия Ұлттық мұражайындағы "Ескі шеберлер" және Жаңа Оңтүстік Уэльс өнер галереясындағы "Елден өту" сияқты қабық суреттерінің көрмелері бар.
In the 1960s the mission at Oenpelli encouraged traditional rock painting artists to paint on bark. These painted barks were sold to anthropologists and travellers. This soon became a cottage industry, and several important Aboriginal artists, including Lofty Bardayal, Mick Kubarrku and Dick Murramurra transferred their rock art skills to bark. These bark paintings are now held in art galleries in Australia and across the world. Exhibitions of bark paintings include "Old Masters" at the National Museum of Australia and "Crossing Country" at the Art Gallery of New South Wales.
Фильмде
2020 жылы түсірілген «Жоғары жер» фильмінің бір бөлігі осы аймақта түсірілді, ал сюжеті аймақтың тарихының кейбір оқиғаларын, соның ішінде Ған Ған қырғынының көркемделіп бейнеленген нұсқасын көрсетеді.
Parts of the 2020 film High Ground was filmed in the area, and the story reflects some of the history of the region, including a fictionalised version of the Gan Gan massacre.