Кіріспе

Криттегі ежелгі қоныс Дрерос (Δρῆρος), сондай-ақ (қазіргі грек тіліндегі айтылуы) Дрирос, Неаполи қаласының жанында, Ласити облыстық бірлігінде, Крит аралында орналасқан. Бұл Миной мәдениетінен кейінгі археологиялық ескерткіш, Агиос Николаостан солтүстік-батысқа қарай жатыр. 9 ғасырғы Византия грамматигі Теогносттың (De orthographia) кездейсоқ айтуынша, қазба жұмыстары Дрерос алғашқыда материктік гректермен Лото және Приниаспен шамамен бір уақытта, ерте архаикалық кезеңде отарланғанын көрсетіп тұр.

Археология

Ерте темір дәуіріне жататын бұл орын алғаш рет 1917 жылы қазба жұмыстарынан табылды және б.з.д. 8-6 ғасырларда ең гүлденген кезеңін басынан өткерді; кейін Кноссостың шағын серігіне айналып, Византия кезеңіне дейін пайдаланылды. Ол екі акропольден тұрады, олардың арасында Архаикалық дәуірдегі агора орналасқан. Қаланың дерлік барлық бөлігі мен оның некрополі қазба жұмыстары арқылы зерттелді, бұл оның минойлық кезеңнен кейінгі гректердің қонысы екенін растайды; ондағы жазулар Дорий диалектісінде. Қоршау қабырғаларының іздері табылды. Сонымен қатар, б.з.д. 3 ғасырдың соңы мен 2 ғасырының басында қазылған үлкен қоғамдық су қоймасы (цистерна) бар, онда Архаикалық кезеңге жататын жазулар сақталған, олардың бірі – Дрерос жазуы, "Дрерос қасиетті заңы" деп белгілі, бұл Грециядағы конституциялық құқықтың ең толық жазылған алғашқы мысалы, онда дорийлік крит атаулары – kosmos және damios есімдері кездеседі. Эллинистік дәуірде Дрерос маңыздылығы төмендеп, Пергам аталид патшасы Эумен II-мен 183 жылы келісімге қол қойған отыз креттік қаланың тізіміне енбеді. Бұл орын қарапайым туристерге көп қызығушылық тудырмайды.

Аполлон Дельфиний ғибадатханасы

Агораның оңтүстігінде ең ертедегі жеке тұрған грек ғибадатханаларының бірі орналасқан; ол геометриялық кезеңде салынған. Бұл ғибадатхана Дельфиний деп аталады және Аполлон Дельфинийге арналған. Оны 1935 жылы қазба жұмыстарын жүргізген Спиридон Маринатос жариялаған. Аполлон Дельфиний ғибадатханасының аумағынан "VIII ғасырдың соңындағы ерте шығыстық стильде" (Boardman) құйма ядроларға (сфирелатон) соғылған қола жақшалардан жасалған үш мүсін табылды; қазір олар Гераклион археологиялық мұражайында сақталуда. Олар, болжам бойынша, Аполлон, Артемида және олардың анасы Летоны бейнелейді және бірге "Дрерос үштігі" деп белгілі.

Этеокреттік жазулар

1936 жылы Пьер Демарнье мен Анри ван Эффентерр жоғарыда айтылған үлкен цистернаның батыс жағынан сұр шиста тастардағы екі этеокреттік жазуды қазып шығарды. Бұл жазулар Неаполис мұражайында сақталған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Криттің неміс-италиялық әскерлер басып алуы салдарынан жоғалып кетті.