Кіріспе
Оңтүстік Азиядағы Төменгі Инд өзені аймағындағы көне Саувира патшалығы – темір ғасырындағы тарихи мемлекет. Саувира туралы кейінгі Веда және ерте будда әдебиеттерінде, сондай-ақ инду ғасырына жататын Махабхарата дастанында айтылады. Ол көбінесе Синду патшалығымен бірге еске алынады. Патшалығының астанасы Рорука қаласы болған, ол қазіргі Синд облысындағы Арор/Роримен теңестіріледі және будда әдебиеттерінде маңызды сауда орталығы ретінде көрсетілген. Махабхарата бойынша, Джаядрата Синдхулардың, Саувиралардың және Сивилердің патшасы болған, ол Синду патшалығына жақын екі мемлекет – Саувира мен Сивиді жаулап алған. Джаядрата Дюрьодананың одақтасы және оның қарындасы Дуссаланың күйеуі болған. Саувира патшалығы Дварака және Анарта патшалықтарына жақын орналасқандығы айтылады. Бхагавата Пуранаға сәйкес, Саувиралар бұрын Абхира тайпасымен байланыста болған.
the historical Iron Age kingdom
Sauvīra was an ancient kingdom of the lower Indus Valley mentioned in the Late Vedic and early Buddhist literature and the Hindu epic Mahabharata. It is often mentioned alongside the Sindhu Kingdom. Its capital city was Roruka, identified with present day Aror/Rohri in Sindh, mentioned in the Buddhist literature as a major trading center. According to the Mahabharata, Jayadratha was the king of the Sindhus, Sauviras and Sivis, having conquered Sauvira and Sivi, two kingdoms close to the Sindhu kingdom. Jayadratha was an ally of Duryodhana and the husband of Duryodhana's sister Dussala. The kingdom of Sauvira is also stated to be close to the Dwaraka and Anarta kingdoms. According to Bhagwat Puran Sauviras were once connected with Abhira.
Мәдениеттік жақындық
Мәдени тұрғысынан Саувиралар Карна кейіпкерінің айтуынша Мадрастарға ұқсас болған: «Прасталалар, Мадрастар, Гандаралар, Аратталар, Хасалар, Васатилер, Синдхулар және Саувиралар өз әрекеттерінде шамалы айырмашылықпен кінәлі». (8:44)
Әскери әдеттер
Гандхарвалар [немесе Гандхаралар], Синдхулар және Саувиралар тырнақтарымен және найзаларымен ең жақсы күреседі. Олар батыл және зор күшпен қаруланған. Олардың әскерлері барлық күштерді жеңуге қабілетті. Усинаралар ұлы күшке ие және барлық түрдегі қару-жарақтарды меңгерген. Шығыс халқы соғыс пілдерінің үстінен күресуде шебер және әртүрлі күресу тәсілдерінде де жақсы біледі. Яван, Камвожа және Матура маңында тұратын елдер ашық қолмен күресуде жақсы дағдыланған. Оңтүстіктер қылышпен күресуде шебер. (12:100)
Синдху мен Саувира арасындағы шайқастар
Махабхаратаның 5-кітабының 133-бөлімінде Кунти кейіпкері Видула туралы айтады. Видула Сювира патшасы болған, бірақ Синду патшасы тарап қуып жіберген ұлын Синдуларға қарсы күресіп, өз патшалығын қайтарып алуға көндірді: "Және бір күні Видула принцессасы өз ұлын, Синду патшасынан жеңілген соң, жүрегі қайғыға толып, жерге жатқан күйінде сөккен еді." (5:133) "Қуан, балам, Саувира қыздарымен бірге байлыққа ие болудан ләззат ал, жүрегіңнің әлсіздігіне Синдхава қыздарының билігіне бағынба." (5:134) "Анасының сөздерімен тіл біткен ұлы, мақтаншақ аттай қайта көтеріліп, анасы көрсеткеннің бәрін [Синдхтарды жеңіп] іске асырды." (5:136)
Рауган
Онда Рахуган патшасының Бхаратпен кездесуі және одан кейін олардың өмір мен оның мағынасы туралы ұзақ әңгімелері баяндалған.
Сувира
Саувира патшалығын Сивидің ұлдарының бірі, принц Сувира құрды. Мадра, Кекая және Синду көршілес патшалықтары Сивидің қалған үш ұлы – Мадрака, Кекая және Врсадарбхқа тиесілі болды.
Жаядрата
Жаядрата Саувираның ғана емес, Синду және басқа да елдердің патшасы болды. (3:265) Сиви, Саувира және Синду тайпаларының жауынгерлері Жаядратаның қол астында болды. (3:269) 11-кітаптың 22-бөлімінде Джаядрадта тағы да Синду мен Саувираның патшасы ретінде еске алынады, сонымен қатар Дюссаладан (Дюриодхананың қарындасынан) өзге екі әйелге де үйленген, бірі Гандарадан, екіншісі Камбоджадан. Жаядрата Махабхаратаның көптеген жерлерінде Саувираның патшасы ретінде айтылады, мысалы, Жаядратаның одақтасы Котика мен Пандавалардың әйелі Драупади арасындағы сөйлесуде: «Мен Суратха патшасының ұлымын, мені Котика деп біледі, ал алтын күймеде отырған, лотос гүлінің жапырақтарындай үлкен көздері бар адам – Тригарта патшасы Кшеманкара деп танылған батыр. Оның артында Пулинда патшасының ұлы тұр, ол қазірдің өзінде сен қарап отсың. Ол қуатты садақпен қаруланып, үлкен көздерімен, гүл шоқтарымен безендіріліп, тау шатқаларында мәңгілік өмір сүреді. Сол көлдің жиегінде тұрған қараңғы, келбетті жас жігіт – жауларының жазасы, Икшваку әулетінен Суваланың ұлы. Егер, құрметті әйел, Саувира патшасы Жаядрата туралы естіген болсаңыз, ол алты мың күйме, жылқы, піл және жаяу әскердің басында, оның ізінен Саувираның он екі билеушісі – Ангарака, Кунжара, Гуптака, Сатрунджая, Шринджая, Супрабиддха, Прабханкара, Бхрамара, Рави, Сура, Пратапа және Кухана, барлығы қоңыр аттарға жегілген күймелерде отыр. Патшаның інілері, яғни қуатты Валахака, Аника, Видарана және басқалары да оның ізбасарлары. Бұл денесі күшті, асыл жастар – Саувира батырларының гүлдері. Патша осы достарымен бірге саяхаттап келеді.» (3:263)
In section 22 of book 11, Jayadradtha is again mentioned as the king of Sindhu and Saivira, and being married to — besides Dussala (the sister of Duryodhana) — two other wives, one from Gandhara and the other from Kamboja. Jayadratha is mentioned as the king of Sauvira at many places in the Mahabharata, such as in this conversation between Jayadratha's ally Kotika and Draupadi, the wife of the Pandavas: I am king Suratha's son whom people know by the name of Kotika, and that man with eyes large as the petals of the lotus, sitting on a chariot of gold, is the warrior known by the name of Kshemankara, king of Trigarta. And behind him is the famous son of the king of Pulinda, who is even now gazing on thee. Armed with a mighty bow and endued with large eyes, and decorated with floral wreaths, he always liveth on the breasts of mountains. The dark and handsome young man, the scourge of his enemies, standing at the edge of that tank, is the son of Suvala of the race of Ikshwaku. And if, O excellent lady, thou hast ever heard the name of Jayadratha, the king of Sauviras, even he is there at the head of six thousand chariots, with horses and elephants and infantry, and followed by twelve Sauvira princes as his standard bearers, named Angaraka, Kunjara, Guptaka, Satrunjaya, Srinjaya, Suprabiddha, Prabhankara, Bhramara, Ravi, Sura, Pratapa and Kuhana, all mounted on chariots drawn by chestnut horses. The brothers also of the king, viz., the powerful Valahaka, Anika, Vidarana and others, are among his followers. These strong limbed and noble youths are the flowers of the Sauvira chivalry. The king is journeying in the company of these his friends. (3:263)
Саувираның басқа патшалары
Саувиралардың арасында Сатрунджая есімді патша (12:139-да) еске алынады. Бүкіл тарау осы патша мен Бхарадваджа руынан шыққан бір дана арасындағы әңгімеден тұрады. Арджуна мен басқа Пандава князьдері соншалықты күшті болды, олар үш жылдық құрбандық өткізген ұлы Саувираны шайқаста өлтірді, тіпті Гандхарвалардың [немесе Гандхаралардың] шабуылдарынан қажымайынша. Ал қуатты Пандудың өзі бағындыра алмаған Явана патшасын Арджуна бақылауына алды. Содан кейін, Саувиралардың патшасы Випула, зор ерлікке ие, әрқашан Куруларды елемей келген, ақылды Арджуна оның күшінің шегін сезінуге мәжбүр етті. Арджуна сондай-ақ Саувира патшасы Сумитраның (Даттамитра) мақтанышын, оның жебелерімен басып тастады, ол онымен кездесуге бекінген еді. (1:141) Ману есімді праджапати (ата) және Саувираны билеген оның ұрпақтары Бишманың айтуынша: Манудың Икшваку есімді ұлы болған. Оның он бірінші ұлы Дасасва аталған, және бұл ізгілікпен, тежелмес күш-қуатпен келген ханзада Махимати патшасы болды. Дасасваның ұлы Мадирасва деп белгілі болды және Жерді оның иесі ретінде биледі. Ол үнемі Ведаларды оқуға, сондай-ақ қару-жарақ ғылымына берілді. Мадирашваның ұлы Дютимат патша болды, ол зор бақытқа, билікке, күшке және энергияға ие болды. Дютиматтың ұлы – барлық әлемде Сүвира есімімен танымал, жоғары діндар және ізгі патша болды. Сүвираның да шайқаста жеңілмейтін ұлы болды, ол барлық жауынгерлердің ең жақсысы және Судурджая деп белгілі болды. (13:2) Сүвира патшасы сондай-ақ 1-кітаптың 67-бөлімінде "жер бетіндегі көптеген батыр патшалардың" бірі ретінде еске алынады. "Сувиралардың арасындағы Ажавинд" патшасы өз руын жойғандықтан айтылады. (5:74)
A prajapati (patriarch) named Manu, and his descendants who ruled Sauvira, are described by Bhishma: Manu had a son [ ] of the name of the Ikshwaku. [ ] His tenth son [ ] was named Dasaswa, and this virtuous prince of infallible prowess became the king of Mahismati. Dasaswa's son [ ] was known by the name of Madiraswa and ruled over the Earth as her lord. He was constantly devoted to the study of the Vedas as also of the science of arms. Madiraswa's son was the king named Dyutimat who possessed great good fortune and power and strength and energy. Dyutimat's son was the highly devout and pious king who was famous in all the worlds under the name of Suvira. [ ] Suvira too had a son who was invincible in battle, and who was the best of all warriors and known by the name of Sudurjaya. (13:2)
King Suvira is also mentioned in Book 1, Section 67 as one of "many heroic kings on earth." King "Ajavindu among the Suviras" is mentioned as an annihilator of his own race. (5:74)
Саувира Курукшетра соғысында
Курукшетра соғысында Саувира Кауравалар жағында болды. (6:71), (7:10,136) "Бхишманың бөлімінде Дхритараштраның барлық ұлдары, сондай-ақ Вальхиканың отандасы Сала, Амвастас аталған барлық кшатриялар, Синдхус аталғандар, сондай-ақ Саувира аталғандар және бес өзен елінің батыр тұрғындары болды". (6:20) "Абишалар, Сурасеналар, Сивилер, Васатилер, Свалиялар, Мацьялар, Амвашталар, Тригарталар, Кекаялар, Саувиралар, Китавалар және шығыс, батыс және солтүстік елдердің тұрғындары өмірлерін ойламастан соғысуға бел буды". (6:18) Арджунаға қарсы шыққан жауынгерлер, яғни Саувиракалар, Синдхава Пауравалар, олардың басында Карна болды, олар ең білгір соғыс шеберлері саналды (7:108). "[Н]ішада, Саувира, Вальхика, Дарада, Батыс, Солтүстік, Малава, Абигатта, Сурасена, Сиви, Васати, Салва, Сака, Тригарта, Амвашта және Кекая тайпаларына жататын көптеген жауынгерлер де оған шабуыл жасады" (Арджуна). (6:118) Сантану ұлы Бишма, Саиндхава бастаған жауынгерлермен, Шығыс, Саувиралар мен Кекаялармен қоршалып, зор күшпен шайқасты. (6:52) "Саувира, Васати, Кшудрака және Малава тайпаларының алуан түрлілері, Сантанудың [Бхишманың] патша ұлының бұйрығымен, соғысу үшін Киритинге [Арджунаға] тез жақындады". (6:59)
"In Bhishma's division were all the sons of Dhritarashtra, and also Sala, who was a countryman of the Valhikas, and also all those Kshatriyas called Amvastas, and those called Sindhus, and those also that are called Sauviras, and the heroic dwellers of the country of the five rivers." (6:20)
"The Abhishahas, the Surasenas, the Sivis, and the Vasatis, the Swalyas, the Matsyas, the Amvashtas, the Trigartas, and the Kekayas, the Sauviras, the Kitavas, and the dwellers of the eastern, western, and northern countries were all resolved to fight reckless of the lives." (6:18)
Those warriors that are opposed to Arjuna, viz., the Sauvirakas, the Sindhava Pauravas, headed by Karna, are regarded as the foremost of car warriors (7:108). "[M]any combatants also, belonging to the Nishadas, the Sauviras, the Valhikas, the Daradas, the Westerners, the Northerners, the Malavas, the Abhighatas, the Surasenas, the Sivis, the Vasatis, the Salwas, the Sakas, the Trigartas, the Amvashthas, and the Kekayas, similarly fell upon him" (Arjuna). (6:118) Bhishma the son of Santanu, protected by the warriors headed by Saindhava and by the combatants of the East and the Sauviras and the Kekayas, [fought] with great impetuosity. (6:52)
"[T]he diverse tribes of the Sauviras, the Vasatis, and the Kshudrakas, and the Malavas, all these, at the command of the royal son of Santanu [Bhishma], quickly approached Kiritin [Arjuna] for battle." (6:59)
Махабхаратадағы басқа да сілтемелер
Бұл кісінің [Шишупаланың] күнәлі ниеттері жетелеуімен, ол Дуаракадан Саувира еліне жол тартқанда, кінәсіз Вабхрудың (Акрураның) қарсылығына қарамастан, әйеліне зорлық жасады. (2:44) Бұл Дуарака мен Саувираны байланыстырған ежелгі жолдың көрсеткіші. "Манасю [Пуру әулетінен шыққан патша] Саувириді әйелі етіп алды және ол одан Сакта, Сахана және Вагми деген үш ұл тудырды." (1:94) (Бұл сәйкес келуі мүмкін.) Шалия (8:9) Саувира руынан екендігі айтылады. (Бұл аудармадағы қате болуы мүмкін.)
Басқа классикалық мәтіндердегі сілтемелер
Бхагавата Пуранаға сәйкес, тағы бір индуистік мәтін бойынша, Саувиралар бұрын Абхира тайпасымен байланысты болған. "Чараканың жинағы" (санскритше चरकसंहिता Charaka saṃhitā) – аюрведа (үнділік дәстүрлі медицина) туралы ерте мәтін, б.з. бірінші ғасырларында аяқталған болуы мүмкін. Жинақтың Виманасхана бөлімінің 1-тарауындағы 18-аятында автор Саувира халқының тамақтануында тұзға аса құмар екенін, тіпті сүтке тұз қосып ішетінін айтады. Осының салдарынан олар шаршаңқылық, жалқаулық және дене әлсіздігі сияқты ауруларға шалдығады делінеді.