Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томас Кокрейн (1482 жылы қаза болған деген қауесет бар), сондай-ақ 16 ғасырғы жылнамаларда "Роберт Кокрейн" деп те аталады, ол корольдік қызметкер және Шотландия королі Джеймс III-нің "жақын досы" немесе сүйіктісі болған. Жылнамаларда оның патшаға тигізген ықпалы ескі аристократияның наразылығын тудырып, Лаудердегі төңкеріспен аяқталған, онда Джеймс III тұтқындалып, Кокрейн өлімге кесілген. Кокрейннің өмірінің тіпті ең негізгі фактілері туралы да белгісіздік бар. Оның нақты аты да даулы, 16 ғасырғы түрлі жылнамашылар оны Томас және Роберт деп атаған. Дегенмен, заманауи дереккөздерде 1470-ші жылдардың соңы мен 1480-ші жылдардың басында Томас Кокрейн ғана патшаның офицері ретінде есімдерін тиянақтаған. Қазіргі қолжазбаларда оның шектеулі болуына қарамастан, Кокрейннің корольдің сүйіктісі және монархқа лайық емес, еркектікке жатпайтын әуесқойлықтарға қызығушылығын ұқтырған адам ретіндегі мансабы қазірге дейін Джеймс III-нің билеуі туралы айтылатын әңгімелерге басымдық беріп келеді.
Thomas Cochrane (said to have been executed and forfeited 1482), also referred to as "Robert Cochrane" in sixteenth century chronicle accounts, was a royal servant and alleged "familiar" or favourite of King James III of Scotland. Chronicle accounts allege that his influence over the king incurred the wrath of the old aristocracy, culminating in a coup at Lauder in which James III was arrested and Cochrane was executed. There exists uncertainty about even the most basic facts of Cochrane's life. Even his correct first name has been disputed, which is given as both Thomas and Robert by different 16th century chroniclers. Contemporary sources however only mention a Thomas Cochrane as an officer of the king in the late 1470s and early 1480s. Despite his limited presence in the contemporary record, Cochrane's career as a royal favourite and man who encouraged the king's interest in unmanly pursuits not deemed appropriate for a monarch has dominated accounts of James III's reign until the present day.
Өмір жолы және аңыз
XVI ғасырдағы Роберт Линдсей, Джон Лесли және Джордж Бьюкенен сияқты деректер Джеймс III-ті әлсіз патша және өзін талантты, бірақ қарапайым текті "жақындары" немесе сүйіктілерімен қоршаған дилетант ретінде бейнелейді. Кокрейн осы сүйіктілердің ең маңыздысы болды. Пицкоттидің сөзінше, ол бастапқыда патшаның құрылыс жобаларына қатысқан тас қалаушы болған. Кейінірек жазған Уильям Драммонд Хоторден өзінің "5 Джеймс тарихында" Кокрейннің мәртебесін сәулетші деңгейіне көтерді. Тарихшылардың мәліметінше, ол патшаға ақша табу үшін монетаны құндығын төмендетуді кеңес берген. Оған патшаның кіші ағалары – Александр Стюарт, Олбанидің 3-ші герцогы және Джон Стюарт, Мар графы қарсылық көрсеткен. Мар графы тұтқындалып, түрмеге қамалып, көп ұзамай қайтыс болды. Олбани қашып Англияға барып, тіккен шебер Джеймс Хоммиллді қоса, қолдау жинады. Ангусқа кейіннен Дэвид Хьюм Годскрофттың айтуынша, "Мысықты ұстаушы" деген лақап ат қойылған, бұл оның Джеймс III-нің сүйіктілерін жазалауға бастама көтергенін көрсетеді.
Sixteenth century accounts such as those provided by Robert Lindsay of Pitscottie, John Lesley and George Buchanan portray James III as a weak king and a dilettante who surrounded himself with a group of talented but low born "familiars" or favourites. Cochrane was the most important of these favourites. He was alleged by Pitscottie to have been first a stone mason who became involved in the king's building projects. The later writer William Drummond of Hawthornden in his History of the 5 Jameses increased the status of Cochrane to that of an architect. The chronicles relate that he advised the king to debase the coinage in order to raise cash. He was opposed by the king's younger brothers, Alexander Stewart, 3rd Duke of Albany and John Stewart, Earl of Mar. The Earl of Mar was arrested and imprisoned, and died soon after. Albany escaped and gathered support in England. including the tailor James Hommyll. Angus was much later reported to have been given the nickname "Bell the Cat" by David Hume of Godscroft, reflecting an account of him stepping forward to put the execution of the James III's favourites into effect.
Әңгімеге күмән
Көптеген деректерді талқылаулардың көптеген аспектілері сақталған замандас жазбаларымен салыстырғанда сұрақ тудырады. Кейбір тарихшылар III Джеймске көбірек жақындық танытып, оны сол кездегі шотланд ақсүйектері арасындағы мәдениетті адам ретінде қарастырып, оның патшалығын кейінгі сынға қарсы қорғады. Норман Макдугалл III Джеймстің өмірбаянын жариялады, онда ол әлсіз патша емес, патшалық билікті толыққанды жүзеге асырды деп мәлімдейді. Макдугалл оның сарайында "төменгі текті сүйіктілердің" үстемдігі туралы әңгімені келесі ғасырда жазған жылнамашылардың ойдан шығарғанын жоққа шығарды. Макдугалл Томас Кокрейн туралы екі жазба тапты: біреуі Кокрейннің патшаның палатасының есігінің күзетшісі болғанын, ал екіншісі Томас Кокрейннің Далкейтке жақын Кусланд жерлерін жоғалтқанын көрсетеді. Макдугалл Кокрейн Кусландтың күзетші болғанын және Лаудер көпірінде қаза тапқанын қорытындылады. Макдугалл одан әрі кейінгі жазушылардың оқиғаның дамуын қадағалап, әсіресе Уильям Драммондтың Хоторденнің "5 Джеймстің тарихы" еңгізілген соңғы толықтыруларын атап өтеді. Макдугалл Хоторденнің патшаның беделін қалпына келтіру үшін Кокрейннің мәртебесін сәулетші деңгейіне дейін көтергенін айтады.
Many aspects of the chronicle accounts can be questioned in comparison with surviving contemporary records. Some historians have been more sympathetic to James III, seeing him as a cultured man among the Scottish nobility at that time, and defended his kingship against later criticisms. Norman Macdougall published a biography of James III in which he argues that, far from being a weak king, he fully exercised regal power. Macdougall dismissed the story of his court being dominated by "favourites of low birth" as the invention of chroniclers writing in the next century. Macdougall found two records of a Thomas Cochrane; one reference suggests that Cochrane was an usher of the king's chamber door, and the other that a Thomas Cochrane had forfeited the lands of Cousland near Dalkeith. Cochrane of Cousland, Macdougall concludes, may have been the usher and met his end at Lauder Bridge. Macdougall also follows the development of the story in later writers and points particularly to William Drummond of Hawthornden's History of the 5 Jameses for setting the final elaboration of the story. Macdougall argues that Hawthornden increased the status of Cochrane to that of an architect in order to rescue the king's reputation.