Кіріспе

Гандхара – үнді эпостық әдебиетінде айтылған ежелгі үнді патшалығы, «Махабхарата» және «Рамаяна» эпостарында сипатталған. Гандаралық ханшайым Шакуни Дурьодхананың Пандаварға қарсы жасаған барлық қастандықтарының бастауы болды, бұл соңынан Курукшетра соғысына әкелді. Шакунидің қарындасы Куру патшасы Дхритараштраның әйелі болған және Гандара аймағынан (қазіргі Ауғанстан мен Пәкістан) шыққандықтан Гандари деп аталған. Пускалавати, Такшасила (Таксила) және Пуршапура (Пешавар) – осы Гандара патшалығындағы қалалар. Такшасиланы Раманың інісі Бхарата құрған. Одан кейін бұл патшалық Бхаратаның ұрпақтарымен басқарылды. Эпос кезеңінде патшалықты Шакунидің әкесі Сувала, Шакуни және Шакунидің ұлы биледі. Арджуна Юдхиштхираның Асвамедха-Яжна үшін соғыстан кейінгі әскери жорығы барысында Шакунидің ұлын жеңді. Арджунаның әулетінен шыққан Куру патшасы Джанамеджая Такшасиланы жаулап алды, сол кезде Нага Такшака билік еткен болуы мүмкін. Ол «Сарпа Сатра» деп аталатын қырғынды жүргізді, яғни жыландарды қырып-жою, нәтижесінде Нага тайпасы құрылысқа жетті. Бұл қырғынды Астика есімді брахман тоқтатты, оның анасы Нага болған. Пураналарда Нагалар адамнан жоғары тұрған тайпа ретінде есептелген. «Нага» сөзінің мағынасы – жылан немесе жылан құдайы. Нагалар – эпикалық дәуірде Үндістанда жыландарға табынған халықтардың тобы болуы мүмкін. Гандарвалар деп аталатын тағы бір жоғары тұрған тайпаның бастапқыда Гандара патшалығының тұрғындары болғаны туралы пікірлер бар. Гандарвалар музыка мен өнерде шебер болған. Сондықтан Үнді классикалық музыкасында Гандараның үлкен ықпалы бар. Гандара стиліндегі мүсіншілік Кушан дәуірінде де танымал болды (грек мүсіншілігіне өте жақын). Ядава басшысы Бала Рама Сарасвати өзенінің бассейніне саяхат жасағанда, Гандарадан алыс емес, Сарасвати өзенінің жағасында көптеген Гандарва елді мекендерін көрді. Гандарва Кали мен Двапара, мүмкін, Гандараның ханзадалары болған. Соңғы екі Юга (тарихи кезеңдер) олардың есімдерімен аталады. Куру патшасы Дхритараштраның әйелі Гандарадан (Гандарви) шыққан және Гандари деген атпен белгілі болған. Сонымен қатар, Шытырнагада деген Гандрава да болған. (Гандарва патшалығын қараңыз). Бұл кезең б.з.д. 535 жылы Ахеменидтердің Үнді өзенін басып алуымен аяқталды.

Гандхара, Бхарата Варша патшалығы

Гандхара (5,30) жеріндегі таулы ел ретінде еске алынады. "Крита дәуірінде олар жер бетінде болған емес. Олар Трета дәуірінен бастау алып, көбейе бастады. Трета мен Двапара дәуірлерінің арасындағы қауіпті кезеңде кшатриялар бір-біріне шабуылдап, соғысқа түсті". Алғашқы топпен бірге Андрака, Гуха, Пулинда, Савара, Чучука, Мадрака тайпаларынан тұратын тағы бір топ та айтылған.

Гандара патшасы Субала

Субала (1,110) – Махабхаратадағы Гандара патшасы. Оның ұлдары Шакуни, Субала, Ачала, Вришака және Врихадвала (1,188) болды. Олардың бәрі Гандара басшылары еді. Шакуни Дхритараштра патшасының кеңесшісі ретінде Куру сарайында тұрды. Оның қарындасы Гандари Дюрьодананың анасы болды. Субала Драупадидің өз еркімен күйеу таңдау рәсімінде және Панда патшасы Юдхиштхираның Раджасуя құрбандығында қатысты. Шакуни шеберлікпен ойыншыл еді (2,57). Гайя, Гавакша, Вришава, Чармават, Аржава және Сука – Шакунидің бауырлары ретінде айтылады, олардың барлығы Курукшетра соғысындағы жауынгерлер болды (6,91).

Карнаның жеңістері

Қарна мадракалар, мацьялар, тригарталар, танганалар, хасалар, панкалалар, видехалар, кулиндалар, каси колялар, сухмалар, ангалар, нишадхалар, пундралар, кичкалар, вацалар, калингалар, таралалар, асмакалар және ришикалармен қатар гандхараларды да бағындырғандығы айтылады (8,8). Қайыкейлермен бірге барлық камбожаларды және амвашталарды жеңген, өз мақсатына жету үшін гандхараларды және видехаларды шайқаста жеңген Қарна (8,9).

Арджунаның жеңістері

Арджуна Курукшетра соғысынан кейін әскери жорық жүргізді. Содан кейін ол Гандара еліне жетті. Арджуна бес сулы, халыққа толы және гүлденген елге жетті. Одан ол Гандара еліне бағыт алды. Сосын Арджуна мен Гандара билеушісі, Шакунидің ұлы (14, 83) арасында қызу шайқас болды.

Музыкалық нота

Гандхара – музыка өнеріндегі техникалық термин, сонымен қатар музыкалық нотаның атауы болған. Махабхаратада Гандхара музыкалық нотасы бірнеше рет кездеседі. (4,17), (13,17) Жеті музыкалық нота – шадажа, ришабха, одан кейін гандхара, мадхьяма және панчама; олардан кейін дхайвата, сосын нишада деп білу керек. (12,183), (14,50) б.з.д.