Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Австралия мен Индонезия арасындағы шарт
Treaty between Australia and Indonesia
Тиморлық қашықтық шарты ресми түрде Австралия мен Индонезия Республикасы арасындағы Шығыс Тимор провинциясы мен Солтүстік Австралия арасындағы ынтымақтастық аймағы туралы шарт деп аталды. Бұл Австралия және Индонезия үкіметтері арасындағы екіжақты келісім-шарт, ол Тимор теңізінің түбіндегі мұнай және көмірсутек ресурстарын бірлесіп пайдалануды қамтамасыз етті. Шарт 1989 жылдың 11 желтоқсанында қол қойылды және 1991 жылдың 9 ақпанында күшіне енді. Шартқа сол кездегі Австралияның Сыртқы істер министрі Гарет Эванс және Индонезияның Сыртқы істер министрі Али Алатас қол қойды. Шығыс Тимордағы саяси тұрақсыздық кезеңінде қол қойылғандықтан, шарт көптеген дау-дамайлардың ошағы болды. Аймақта мұнай және газ қорының бірнешеуі бар. Тиморлық қашықтықтағы ресурстардың нақты құны белгісіз, бірақ ең ірі үш қоры – Эланг Какатуа, Байу Ундан және Санрайз Трубадур 17 миллиард АҚШ долларына бағаланған мұнайға ие. Бұл Шығыс Тимор Португалиядан бас тартып, тәуелсіздігін жариялағаннан кейін тоғыз күн өткен соң болды. Австралия бастапқыда Индонезияның Шығыс Тиморды бақылауын мойындаудан бас тартты. Ноам Чомски сияқты сарапшылар Австралияның Индонезияны қолдауының себебі Тиморлық қашықтық шартына қол қою мүмкіндігі болғанын, бұл маңызды қаржылық және ресурстық пайда әкелетінін, сондай-ақ елдің Индонезиямен қарым-қатынасын және Азиядағы беделін арттыратынын айтты. Ол бұл жағдайдың "моральдық тұрғыдан кінәлі емес" екенін мәлімдеді.
The Timor Gap Treaty was formally known as the Treaty between Australia and the Republic of Indonesia on the zone of cooperation in an area between the Indonesian province of East Timor and Northern Australia. It was a bilateral treaty between the governments of Australia and Indonesia, which provided for the joint exploitation of petroleum and hydrocarbon resources in a part of the Timor Sea Seabed. The treaty was signed on 11 December 1989 and came into force on 9 February 1991. The signatories to the treaty were then Australian Foreign Affairs Minister Gareth Evans and then Indonesian Foreign Minister Ali Alatas. The Treaty has been the centre of much controversy as it was signed during a period of political uncertainty in East Timor. The area contains several oil and gas reserves. The exact value of the resources contained in the Timor Gap is unknown, but three of the largest reserves, Elang Kakatua, Bayu Undan and Sunrise Troubadour are estimated to hold US$17 billion worth of oil. This was nine days after East Timor had declared its independence following Portugal withdrawing from the country. Australia initially refused to acknowledge Indonesian control of East Timor. It has been contended by commentators such as Noam Chomsky, that Australia was motivated to support Indonesia due to the prospect of an eventual Timor Gap Treaty, which would have significant financial and resource benefits, and enhance the nation's relationship with Indonesia and its foothold in Asia. He stated that there was “nothing morally offensive”
Екі тарап та ұстамдылық танытпағандықтан және шекара сызықтары туралы келісімге келе алмағандықтан, тараптар UNCLOS 83-бабына сәйкес уақытша шаралар туралы келісімге келді. Ынтымақтастық аймағы "қазіргі кезде жасалған ең күрделі, жан-жақты және дамыған теңіздік бірлескен даму аймағы" деп танылды.
As neither party would concede, and an agreement on boundary lines could not be made, the parties instead agreed to a provisional arrangement in accordance to UNCLOS Article 83. The Zone of Cooperation has been “heralded as the most complex, comprehensive and sophisticated maritime joint development zone ever concluded”.
Шарттың әсері
Тиморлық Кедергі туралы шарт Ынтымақтастық аймағын үш аймаққа – А, В және С аймақтарына – бөлді. Бірлескен орган Министрлер кеңесіне тікелей есепті болды және оның басшылығымен жұмыс істеуге міндетті болды. Португалия Австралияның осы Шартқа қатысу арқылы Шығыс Тимор халқының өзін-өзі анықтау құқығын бұзғанын және Португалияның Шығыс Тимордың басқарушы билігі мәртебесін елемегенін мәлімдеді. Судья Скубишевский сот шешімін сынап, «аннексияны мойындау өзін-өзі анықтау құқығын жояды» деді, сондай-ақ соттың тек заңға қатаң орайласуы әділдікке зиян келтірді және «алаңдауға себеп болды». 1999 жылдың 25 қазанында БҰҰ-ның Шығыс Тимордағы Уақытша әкімшілігі (UNTAET) Қауіпсіздік Кеңесінің 1272 қаулысымен Шығыс Тимордың өзін-өзі басқарушы аумаққа айналуына көмектесу үшін құрылды. Бұл келісім Австралия заңнамасына Тиморлық Кедергі туралы шарт (өткінші шаралар) 2000 жылғы заңы (Cth) арқылы енгізілді. 2002 жылдың 20 мамырында Дилиде Австралияның сол кездегі премьер-министрі Джон Говард пен Шығыс Тимордың премьер-министрі Мари Алкатири Тимор теңізі туралы шартқа қол қойды. Осы күні Шығыс Тимор БҰҰ-дан тәуелсіздік алды. 2016 жылдың сәуірінде Шығыс Тимор тұрақты теңіз шекараларын белгілеу ниетімен БҰҰ теңіз құқығы жөніндегі конвенцияның (ЮНКЛОС) V қосымшасына сәйкес Австралияға қарсы келісу рәсімдерін бастады. ЮНКЛОС-тың келісу комиссиясы мәселені қарастырып, екі тараптың шекаралық дауларын шеше білді.
The Timor Gap Treaty divided the Zone of Cooperation into three areas – Areas A, B and C. The Joint Authority was directly accountable to the Ministerial Council and was required to perform under its direction. Portugal argued that by being a party to the Treaty, Australia had violated the right to self determination of the East Timorese population, and had disregarded Portugal's status as the administering authority of East Timor. Judge Skubiszewski condemned the ruling of the court, stating that "recognition of annexation erodes self determination", and the court's adherence to legal correctness alone had been to the detriment of justice and was "cause for concern". On 25 October 1999, The United Nations Transitional Administration in East Timor (UNTAET) was created by the Security Council Resolution 1272 to help East Timor transfer to a self governing territory. This agreement was incorporated into Australian law in the Timor Gap Treaty (Transitional Arrangements) Act 2000 (Cth). On 20 May 2002, The Timor Sea Treaty was signed in Dili by the Australian Prime Minister at the time, John Howard, and the then East Timorese Prime Minister, Mari Alkatiri. This was the same day that East Timor gained independence from UN rule. In April 2016, East Timor brought conciliation proceedings against Australia under Annex V of the UNCLOS with the intent of establishing permanent maritime boundaries. A UNCLOS Conciliation Commission considered the matter and was able to solve the boundary disputes of each party.