Кіріспе

Серак Виногради – Сербияның астанасы Белград қаласының қалалық ауданы. Ол Чукарица муниципалитетіне қарасты. 1988 жылы құрылысы аяқталған бұл аудан 2019 жылдың қаңтар айында Белградтың мәдени ескерткіші болып жарияланған алғашқы заманауи аудан атанды. Ол Docomomo International ұйымында тіркелген және Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының тұрақты көрмесінде ұсынылған.

Орналасқан жері

Cerak Vinogradi солтүстікте Cerak және Filmski Grad, шығыста Rakovica және Skojevsko Naselje, оңтүстікте Vidikovac және батыста Ibar тас жолымен шектеседі. Тас жолдың ар жағында Жарково, Беле Воде және Рупчине шағын аудандары орналасқан. Ол Cerak I және Cerak II екі бөлікке бөлінген. "Pilota Mihajla Petrovića" көшесі Cerak Vinogradi мен Vidikovac-ты бөліп тұрады және сонымен қатар Čukarica мен Rakovica муниципалитеттерінің шекарасы болып табылады.

Тарих

Алғашқы археологиялық жұмыстар осы жерде төменгі палеолит дәуірі мен Винча мәдениетіне жататын бұрынғы қоныстың табылуын анықтады. Бұл аймақ бұрын түрік еменінен (Turkey oak) тұратын ормандармен жабылған, ол елді мекен құрылысы басталғанға дейін көп бұрын кесілген. Дегенмен, "серак" атауы серб тілінде "түрік еменінен тұратын ормандар" (cer, Turkey oak) деген мағынаны білдіреді. Атаудың екінші бөлігі сол кездегі Ибар тас жолының жанындағы жүзімдіктердің (серб тілінде vinogradi) тар жолағынан алынған. Құрылыс басталған кезде бұл аймақ Белградтың шетіндегі мал жаюға арналған жер болды. Алайда, 2022 жылдың қаңтарында қала әкімдігі бастапқы жоспарларды толығымен өзгертуді көздеп отырғаны белгілі болды, бұл қорғалатын ауданда әртүрлі стильдегі құрылыстарға мүмкіндік берер еді. Алғашқы сәулетшілердің бірі Миления Марушич бастаған халықтың қарсылығынан кейін қала жаңа жоспар жасаудан бас тартты.

Сипаттамалары

Аудандағы биіктік айырмашылығы , Кнеза Вишеслава көшесі – Ибар тас жолы бағытында. Ғимараттар бұрынғы еңістерге иілгендей етіп жобаланған. Ғимараттар үш немесе алты қабатты. Олар "Жежель әдісімен", темір бетоннан жасалған жиналмалы модульді элементтерді пайдаланып салынған. Фасадтары қызыл немесе сары кірпіштен, ал шатырлары көлбеу, ол сол кездегі қалыпты жазық шатырлы дизайннан ерекшеленеді. 2002 жылы 13 091 адам тұрды. Әкімшілік жағынан – жергілікті қауымдастық, 1980 жылдан бері муниципалитеттік әкімшілік бөлімшесі. 2011 жылғы санақ алдында көршілес Серак және Спорт орталығы қауымдастықтарымен бірікті. Біріккен Серак қауымдастығының халқы 43 993 адамды құрады. 2015 жылғы маусым айына қарай үш ірі супермаркет, медициналық орталық және "Ujedinjene Nacije" бастауыш мектебі бар.

Бағалау

Көршілес аудан Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының 2018 жылғы көрмесінде ұсынылған, ол бұрынғы Югославияның сәулетін зерттейді: «Конкретті утопияға қарай: Югославия сәулеті, 1948–1980». Көрмені дайындаған мұражай зерттеушілері Серәк Виноградидің бұрынғы Югославиядағы жасыл аймақтарға қосымша құрылыс салмай сақталған жалғыз заманауи аудан екенін, ал оның тұрғылықты ортасы бұзылмағанын мәлімдеді. Архитектуралық-қалалық құндылығы жоғары болғандықтан, аудан бастапқыда «толық қорғау» режимінде болды, яғни аумақтың толық сақталуы, ешқандай өзгеріссіз (жекелеген нысандардың мақсатын өзгерту мүмкіндігі, нысанның түпнұсқалығы мен сәулеттік құндылықтарын сақтай отырып). К2, К8, К6 критерийлері. 2019 жылдың 18 қаңтарында Серәк Виногради мемлекеттік қорғауға алынып, мәдени ескерткіш деп жарияланды – Белградтағы қорғауға алынған алғашқы заманауи аудан. Бұл аудан Белградтағы толық жоспарланған қалалық бірліктердің соңғыларының бірі және бүкіл Югославия сәулетіндегі ең маңызды жетістіктердің бірі болып табылады. Авторлар (Milenija және Darko Marušić, сондай-ақ Nedeljko Borovnica) 1985 жылы Серәк Виногради жобасы үшін «Қазан сыйлығын» (Оktobarska nagrada) жеңіп алды.

Көлік

Cerak Vinogradi Кошутняк саябақ орманынан бірнеше минуттық жерде, Баново Брдоның ірі сауда орталығынан, Сава өзенінен және Ада Циганлиа аралы мен көлінен қысқа автобус сапары қашықтықта орналасқан. Сонымен қатар, 23, 37, 50, 51, 52, 53, 56, 59, 89, 531, 532, 533 және 534 маршруттары арқылы GSP Белград қоғамдық автобустарымен қаланың басқа бөліктерімен жақсы байланысқан.