Кіріспе

Пенелопа Фицджеральдтың 1995 жылғы романы
Пенелопа Фицджеральд романы

Орнату

Роман Фридрих фон Харденбергтің (1772–1801) Новалис есімімен танымал болғанға дейінгі өміріне негізделген. Ол 1790 жылдан 1797 жылға дейін фон Харденбергтің Йена, Лейпциг және Виттенберг университеттерінде тарих, философия және құқық пәндерін оқыған кезеңін, сондай-ақ кәсіби өмірін бастамас бұрынғы уақытын қамтиды.

Сюжет

1794 жылы 22 жасар фон Харденберг 12 жасар Софи фон Кюнға мистикалық тартылым сезінеді. Софидің жасы, білім мен мәдениетінің жетіспеуі, сондай-ақ оның сыртқы келбетінің қарапайымдығы және материалдық жағдайының нашарлығы ескерілгенде, осындай таңдау ақсүйек тегінен шыққан зиялы адам үшін күтпеген нәрсе еді. Бір жылдан кейін олар келісімге келеді, бірақ Софи 15 жасқа толғаннан кейін бірнеше күн өткен соң қайтыс болғандықтан үйленбейді. Роман атауындағы көк гүл – фон Харденберг жазып жатқан әңгіменің бірінші тарауының негізгі тақырыбы. Онда жас жігіт жүрегінде үнемі тұратын, басқа ештеңе туралы ойлауға және қиялдауға мүмкіндік бермейтін көк гүлді көруге құштар. Фон Харденберг жазған тарауын Софи мен басқаларға оқып, «Бұл көк гүл нені білдіреді?» деп сұрайды. Романда бұл сұраққа нақты жауап берілмейді, оқырман өзіндік түсінігін қалыптастыруға шақырылады.

Өмірбаян

Фицджеральд көк гүлдердің әдеби мәні бар деген ойды алғаш рет Д.Х.Лоуренстің "Түлкі" атты әңгімесінде кездестірді. Ол алғаш рет Новалиске 1960 жылдардың басында, оның мистикалық "Түнгі гимндерінің" музыкалық орындалуын естігеннен кейін қызығушылық танытты. Кейін ол Берн-Джонс және оның гүлдер тілі туралы зерттеу жүргізді, сондай-ақ оның қайын атасы Джордж Макдональдтың Новалис жанкүйері екенін білді. Фицджеральдтың бұрынғы романы "Кітап дүкенінің" соңында екі кітаптың біріне басылған көк жәнтіл туралы айтылады. "Көк өзен біздің басымыздан ақырын ағып жатыр" деген сөздерді Селвин айтады, бұл Новалиске тиесілі, бірақ автор аталмайды.

Қабылдау және сынға алу

2010 жылы романға жазған кіріспесінде Фрэнк Кермод оны "өте қабілетті романисттің ең керемет туындысы" деп атады. "Нью-Йорк Таймс" кітап туралы рецензиясында "Романтизм дәуірінің интеллектуалдық көтерілісімен танысу үшін осы романнан жақсырақ жол жоқ" деген пікір білдірді. "Нью-Йорк Таймс" газетінде жазған мақаласында Майкл Хофманн оны "шынымен таңғажайып кітап, шедевр" деп сипаттады. Роман сыншылардың қызығушылығын тудырды және Питер Вулфтың "Пенелопа Фицджеральдты түсіну" және Гермиона Лидің "Пенелопа Фицджеральд: өмірбаяны" кітаптарында жеке тарауларға ие.

Марапаттар

"Көк гүл" 1997 жылы көркем әдебиет бойынша Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығын жеңіп алды.