Кіріспе

Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы құрған гуманитарлық қор Орталық төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл қоры (CERF/FCIU) – Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 2005 жылғы 15 желтоқсанда құрып, 2006 жылғы наурызда іске қосылған гуманитарлық қор. CERF-тің мақсаттары: 1) адам өмірінің жоғалуын азайту үшін ерте араласу және жауап беруді ынталандыру; 2) уақыт өте маңызды талаптарға жауап беруді күшейту; және 3) жеткіліксіз қаржыландырылған дағдарыстарда гуманитарлық жауап берудің негізгі элементтерін нығайту. Осы мақсаттарға қол жеткізу арқылы CERF табиғи апаттар мен қарулы қақтығыстардан зардап шеккендерге уақтылы және сенімді гуманитарлық көмек көрсетуге мүмкіндік береді. Қор жыл сайын үкіметтер, жеке сектор, қайырымдылық қорлар мен жеке тұлғалардың жарналары есебінен толықтырылады. Қор құрылғаннан бастап 2013 жылғы тамызға дейін 125 мүше мемлекет және 30-дан астам жеке донорлар мен аймақтық билік органдары қорға үлес қосты.

Тарих және негіз

CERF барлық елдер тарапынан, кез келген апаттың құрбаны болуы мүмкін адамдар үшін құрылды. Бұл табиғи апаттар мен басқа да гуманитарлық төтенше жағдайлардан зардап шеккендерге болжамды және теңдікті сақтайтын қаржыландыруды ұсынудың нақты мүмкіндігін білдіреді. Қор, гранттық элементті қосу арқылы Орталық Төтенше жағдайлардың айналымдық қорын жаңарту мақсатында құрылды. CERF-тің гранттық қаражаты 30 миллион долларды құрайды. CERF гранттық компонентінің екі бағыты бар: бірі – жылдам жауап беруге, екіншісі – жеткіліксіз қаржыландырылған төтенше жағдайларға арналған. CERF – БҰҰ-ның Біріктірілген шақырулары сияқты қолданыстағы гуманитарлық қаржыландыру механизмдерін ауыстыру емес, толықтыру үшін жасалған. CERF маңызды операцияларды бастауға және басқа донорлар әлі қамтымаған өмірді сақтап қалу бағдарламаларын қаржыландыруға қажетті бастапқы қаражатты ұсынады. Осылайша CERF халықаралық көмек ұйымдарының желісінде, оның ішінде БҰҰ Балалар қоры (ЮНИСЕФ), БҰҰ-ның босқындар жөніндегі жоғарғы комиссары (ЮНХР), Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы (ДҰАЖ) және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) сияқты ұйымдарға қаражат ең қажетті жерге жеткізіледі деп кепілдік береді.

Менеджмент

CERF-ті БҰҰ Бас хатшысының атынан Бас хатшының орынбасары (USG) және Төтенше жағдайлар бойынша координатор (ERC), Гуманитарлық істерді үйлестіру басқармасының (OCHA) басшысы Марк Лоукок басқарады. OCHA – БҰҰ Хатшылығының гуманитарлық ұйымдарды біріктіріп, төтенше жағдайларға үйлесімді жауап беруді қамтамасыз ететін бөлімі. CERF осы күш-жігердің маңызды құрамы болып табылады. Лиза Доутен – CERF хатшылығының басшысы. CERF-ке келгенге дейін Доутен ханым Африка, Азия, Еуропа, Латын Америкасы және Таяу Шығыстағы 30-дан астам елде Біріккен Ұлттар Ұйымы мен жеке секторда жұмыс істеген.

Әсері

Әлемдегі дағдарыстардың көбейіп бара жатуына байланысты, CERF хатшылығы бұрынғыдан да көп қаржы сұраныстарын қабылдауда. 2012 жылы CERF 49 ел мен аумақтағы 546 жобаға 485 миллион доллар жұмсады, бұл қор құрылғаннан бергі ең көп сома. Ең көп қаржы алған он ел: Оңтүстік Судан, Пәкістан, Сирия Араб Республикасы, Конго Демократиялық Республикасы, Нигер, Йемен, Судан, Мьянма, Буркина-Фасо және Чад. Ал азық-түлік, денсаулық сақтау және сумен жабдықтау мен санитария (WASH) секторлары ең көп қаржыландырылған салалардың қатарында болып, 2012 жылы CERF бөлген 477 миллион доллардың шамамен 247 миллион долларын, яғни 52 пайызын алды.