Кіріспе

Пи (пи) – Тайландтың дәстүрлі музыкасының, пипаттың құрамында қолданылатын әртүрлі төрт қамысты обойлардың жалпы атауы. Ол құрылысы және ойнау техникасы жағынан Бірманың хне және Камбоджаның сралай аспаптарына өте ұқсас.

Түрлері

Солтүстік Таиландтың ланна халқы мүлдем басқа аспапты қолданады – бамбуктан жасалған еркін тілшелі сырнайды, оны пи чум (ปี่จุม) деп атайды.

Пинок

Пи нок, пи нок, кланг және наи арасында ең кішкентайы. Пи нок ежелгі заманнан бері таралған.

Пинай

Пинай (41–42×4,5 см) тай әдебиетінде, мысалы, «Phra Aphai Mani» шығармасында жиі кездеседі.

Пи чанай

Пи-чанай – пи-сонг-тон (пи екі бөліктен тұрады). Дене бөлігі лао пи (เลาปี่) деп, ал ауыздық бөлігі "ламфонг" (ลำโพง) деп аталады. Екі бөлігі де ағаштан немесе піл сүйегінен жасалған. Тайлықтардың бұл музыкалық ықпалды Үндістаннан алғаны болжанады, себебі ол үнді шехнайына өте ұқсас. Пи тай мәдениетінде Сухотай дәуірінен бері қолданылып келеді. Қазіргі уақытта пи-чавамен бірге шерулерде және концерттерде орындалады.

Пи-чава

Пи чава пи сонг тон (пи екі бөліктен тұрады) пи чанай сияқты, бірақ ұзағырақ. Ол ағаштан немесе піл сүйегінен жасалады. Тайлықтар пи чаваны глонг хаекпен бірге қабылдаған деп есептеледі. Кейбір мәліметтерге сәйкес, олар Аюттхаяға дейінгі кезеңде Крабуан Файухаятра (กระบวนพยุหยาตรา, әскери шеру) кезінде пи чаваны қолданған. Бүгінде пи чава көбінесе жаназа рәсімдерінде қолданылады.

Пи-чум

Пи чүм – Таиландтың солтүстігінен шыққан музыкалық аспап. Ол – гобойға ұқсас. Оны Чиангмай, Чианграй, Лампун және Лампанг провинцияларында кездестіруге болады. Адамдар пи чүмді өздерінің шараларында орындайды. Тай тіліндегі "чум" сөзі "топ" деген мағынаны білдіреді, сондықтан пи чүмді ойнағанда, оны бірлесіп, топтап ойнайды.

Құрылыс

Пи-чумның корпусы бамбуктан жасалған. Құбыр мен қамысы мыстан жасалған. Пи-чум корпусындағы жеті тесік ойналатын дыбыстың тонын реттеуге арналған. Пи-чумның төрт түрі бар, олар мөлшері, ұзындығы және дауысы бойынша ажыратылады. Біріншісі – пи ма (тай тілінде: ปี่แม่), ұзындығы 70–80 см. Ол басқа пи-чумдардан үлкен және төмен дауысты. Екіншісі – пи кранг (тай тілінде: ปี่กลาง), ол пи мадан кіші. Оның ұзындығы 60–65 см, дауысы тепе-тең. Үшіншісі – пи кой (тай тілінде: ปี่ก้อย), ол пи крангтан кіші, бірақ пи тадтан үлкен. Оның ұзындығы 45–55 см. Пи койдың дауысы жоғары. Соңғы түрі – пи тад (тай тілінде: ปี่ตัด) немесе пи лек (тай тілінде: ปี่เล็ก), ол ең кішкентай пи-чум. Оның ұзындығы 35–40 см. Пи тадтың дауысы пи койдан жоғарырақ. Төрт аспаптан тұратын топ «пи чум си» (тай тілінде: ปี่จุมสี่) деп аталады, ал үш аспаптан тұратын топ «пи чум сарм» (тай тілінде: ปี่จุมสาม) деп аталады.

Пимон

Пи мон – пи сонгтон (пи екі бөліктен тұратын пи), пи чаваға ұқсас, бірақ одан ірі. Лао пи (เลาปี่, пидің корпусы) ағаштан жасалады. Ламфонг (ลำโพง, пидің аузы) металдан жасалған. Пи мон көбінесе пи-хат-мон ансамблінде немесе ежелгі пи-фат-рам ансамблінде орындалады. Бұл түрді кез келген шарада, мысалы, жерлеу рәсімінде және концерттерде де ойнатуға болады.

Пи-на

Пине – солтүстік тайлық, бірманың Хне аспабына баламасы. Ол көбінесе солтүстік Таиландта пифат, пифат мон және Хсаинг ваинг дәстүрлеріне ұқсас ансамбльдерде орындалады.