Кіріспе

Цинь Қытайындағы (1840-55) әскери бүлікші ұйым. Кіші қылыштар қоғамы немесе Кіші қылыштар ұйымы – 1840 және 1855 жылдар аралығында Тайпин көтерілісі кезінде Қытайдың Шанхай қаласында және көршілес аймақтарда белсенді саяси және әскери ұйым болды.

Тарих

Ұйым 1850 жылы Тайпин көтерілісіне әкелген дүрбелең кезінде құрылған. Оның алғашқы басшысы Сингапурда туған, британдық азаматтығы бар саудагер Чэнь Циньчжэнь болды. Көптеген басшыларының арасында ағылшын тілінде сөйлейтін Сингапурлық қытайлар да болды. Бұл Тайпин әкімшілігімен байланысты болған немесе оған қолдау көрсеткен осы кезеңде пайда болған көптеген бүлікші топтардың бірі еді. Қоғам негізінен Гуандун мен Фуцзянь провинцияларының жергілікті халқынан, соның ішінде Ли Шаоцин, Ли Сяньюнь және Пан Игуодан – Шанхайдың бірнеше хуигуандарының немесе туған жер қауымдастықтарының директорларынан құралды. Олар буддизм мен даосизмге де қарсы болды, екі дінге де қарсы жарияланымдар шығарды. Осы жарияланымдардың кейбіреулерін ағылшын тілді оқырмандар үшін Александр Уайли аударды. Кіші қылыштар қоғамы – Гуандун провинциясындағы Қызыл тюрбан көтерілісін ұйымдастырған Тяньдихуй (Көк пен Жер қоғамы) ұйымының бір түрі болды және олардың символикасын пайдаланды. Қоғам Фуцзянь провинциясындағы Сямен, Тонг'ан, Чжанчжоу және Чжанпу қалаларын басып алды, бірақ қырғын шайқастардан кейін шегінуге мәжбүр болды және 1858 жылға дейін теңізде қарсылық көрсетуді жалғастырды. Сямэнда болғанда олар Хумендегі Қызыл тюрбан көтерілісінің күштерімен бірігіп, Гуанчжоу қаласының жанындағы Хуйчжоу қаласын басып алды, бұл көтерілісті күшейтуге көмектесті. 1851 жылы Қоғам шетелдік концессияларды басып алмастан, Шанхай қаласын басып алды. Аудандық басқарушы қашуға мәжбүр болды. Осы кезеңде айналасындағы аймақтардан шетелдік концессияларға көптеген қытай босқындары келді, бұл жердегі халықтың тым көбеюіне және 20 ғасырдың басында Шанхайды басып алған лонгтанг немесе шикумен стиліндегі тұрғын үйлердің пайда болуына әкелді. Қоғамның штаб-пәтері Шанхайдың Ю бағында, ескі қаланың ортасында орналасқан және бүгінде танымал туристік орын және сауда ауданы болып табылады. Бақта Қоғамға қатысты артефакттарды көрсететін шағын мұражай бар. Шанхайдың Кіші қылыштар қоғамы бастапқыда Ұлы Мин мемлекетінің – Да Мин Гуоның қайта құрылуын жариялады және Лиу Личуаньды басшы етіп сайлады. Ол Тайпин Тянгуоның Көктегі патшасына өзінің көтерілісіне қосылу туралы хат жазды, кейіннен Тайпин Тянгуо атауын қабылдады. Қоғам валюта шығару, сауданы дамыту және азық-түлікпен қамтамасыз ету шараларын қабылдады. Фуцзянь және Гуандун фракциялары арасында олар жинаған олжамен бірге кетуге бола ма, жоқ па деген дау туды. Бастапқыда британдық және американдық билік органдары бейтараптық сақтады, ал француздықтар императорлық үкіметке қолдау көрсетті. Алайда, кейбір британдық және американдық теңізшілер Кіші қылыштар қоғамына қосылды. Француз әскерлері Цин императорлық әскерлеріне қолдау көрсету үшін жіберілгенде, батыстықтардың батыстықтарға қарсы күресуіне себеп болды. Британдық және американдық билік органдары теңізшілердің әрекеттерін заңсыз деп жариялады және императорлық әскерлерді қолдауға қосылды. Қоғамның күштері қоршаудан шығуға тырысты, бірақ 1855 жылдың ақпан айында талқандалды. Қалған күштері Тайпин армиясымен бірікті.