Кіріспе
Диатомис – Қытай, Жапония, Пәкістан және Таиландта миоцен шөгінділерінен белгілі болған, жойылған кеміргіштер туысы. Табылған қазба қалдықтары ерте миоценнің соңынан орта миоценге дейін (22,5–11 млн жыл) дейін сақталып қалған.
Diatomys is an extinct rodent genus known from Miocene deposits in China, Japan, Pakistan, and Thailand. The fossil range is from the late Early Miocene to the Middle Miocene (22.5–11 Ma).
Үлгілер
Диатомистің жиналған қабаттары мен аймақтары: Қытайдың Шаньдун провинциясындағы Шанванг қатары, Қытайдың Цзянсу провинциясы, Жапонияның Кюсю аймағы, Солтүстік Пәкістанның Сивалик таулары және Таиландтың Ламфун провинциясындағы Ли алқабы. Ли (1974) Шаньдуннан алынған екі жартылай толық үлгінің негізінде Diatomys shantungensis-ті сипаттады. Бұл материал тіс ерекшеліктерін жақсы сақтаған, бірақ бас сүйегінің көп бөлігін жапырып қалғандықтан анықтау қиын болды. Доусон және авторлар (2006) Шаньдуннан табылған тағы бір D. shantungensis қазбасының табылуын хабарлады, ол бас сүйек және қаңқа ерекшеліктерінің жақсырақ сақталғанын көрсетті. Үлгіде шаш пен мұрттың іздері байқалды. Майн мен Гинсбург (1985) Таиландтан Diatomys liensis-ті сипаттады және оны D. shantungensis-тен жетерліктей ерекше деп санап, бөлек түр ретінде тану қажет деп тапты. D. liensis жалпы көлемі кішірек, молярлық тістің биіктігі жоғары және премоляр мен бірінші молярдың морфологиялық құрылымында айырмашылықтар бар екені анықталды.
Сипаттамалары
Діатомистің басы мен денесі шамамен қазіргі Лаос тау-кенді тышқанына ұқсас болған деп есептелді. Діатомистің тіс формуласы – . Кірістіргіш тістер көп қатарлы эмальды көрсетеді. Хантер-Шрегер жолақтарының құрылымы Лаонастеске өте ұқсас. Кірістіргіштің түбірі қысқарған. Жақ тістері екі көлденең қырлы білофодонтты, олардың әрқайсысы жеңіл ат жалағы тәрізді иілген. Жақ тістерінің жоғарғы және төменгі жақтарында төрт түбір бар. Инфраорбитальді канал кеңейген, бұл басқа гистрикоморфтардағыдай медиальді массетер бұлшық етінің өтуіне мүмкіндік береді. Жақ сүйегі – науаша тәрізді. Басқа диатомидтер сияқты, Диатомистің короналық өскіні жоқ, ал массетерикалық ойыс төртінші премолярдың астына дейін созылады. Посткраниальді қаңкада қуысты, ағаш өміріне немесе секіріп өмір сүруге байланысты ерекше бейімделулер байқалмайды. Осыған байланысты зерттеушілер Диатомистің құрлықта өмір сүргенін болжайды.
Қарым-қатынас
Бірнеше авторлар Diatomys-тің Pedetidae тұқымдастығына (McKenna and Bell, 1997) жататынын немесе педетидтермен туыс екенін (Mein and Ginsburg, 1997; Marivaux et al., 2004) ұсынды. Ли (1974) екі төлді тісіне сүйене отырып, оның геомиоидтармен байланысты болу мүмкіндігін де атап өтті. Доусон және авторлар (2006) Diatomys-тің ең жақын туысы – қазіргі Лаос тас егесі екенін анықтады, бұл ерекше кеміргіш 2005 жылы алғаш рет сипатталған (Jenkins et al., 2004) Лаостың Хаммуан аймағынан табылған. Олардың талдауындағы қалған диатомид – Fallomus – одан да алыс екені анықталды.