Кіріспе

2011-2016 жылдары Приднестровье президенті Евгений Васильевич Шевчук (Евге́ний Васи́льевич Шевчу́к, tr. Евгений Васильевич Шевчук, Євге́н Васи́льович Шевчу́к, tr. Yevhen Vasylovych Shevchuk, Evgheni Șevciuc; 1968 жылдың 19 маусымында туған) – 2011 жылдан 2016 жылға дейін халықаралық деңгейде мойындалмаған Приднестровье Молдова Республикасының 2-ші президенті болған приднестровьелік бұрынғы саясаткер. 2000 жылдан 2011 жылы президент сайланғанға дейін Приднестровье Жоғарғы Кеңесінің депутаты қызметін атқарды. Бұған қоса, ол 2005 жылдан 2009 жылға дейін Приднестровье Жоғарғы Кеңесінің спикері, ал 2010 жылға дейін «Обновление» саяси партиясының жетекшісі болды. Шевчук – этникалық украин және Приднестровье мен Ресейдің азаматы. 2017 жылы Шевчук қылмыстық қудалаудан қашып Молдоваға өтті. 2018 жылдың желтоқсанында ол соттан тыс 16 жылға бас бостандығынан айырылып, шамамен 36 миллион АҚШ доллары көлемінде айыппұл салынды.

Ерте өмір

Евгений Молдавия КСР-інің Рыбница қаласында (қазіргі Молдованың Рибница, Днестр аймағы) дүниеге келген. Ол заңгер, мемлекеттік қызметте де, жеке бизнес те жұмыс істеген. Оның өмірбаянында ол "еуропалық көзқарасы бар әлеуметтік-демократиялық технократ және терең демократиялық сенімдерге ие адам" деп сипатталған.

Саясат

2005 жылдың желтоқсанына дейін парламенттегі азшылық оппозициясының құрамында ол партиясының Транснистрияның сайлау кодексіне өзгерістер енгізу мақсатындағы реформаға жетекшілік етті. Аталған өзгерістердің қатарында сайлау комиссиясы төрағаларын таңдауда қана техникалық біліктілікті негіз ретінде пайдалану талабы және мемлекеттік БАҚ (радио, теледидар, газеттер және т.б.) сайлауға қатысты сауалнамалар мен болжамдарды жариялаудан тыйым салу ережесі болды, бұл сайлаушылардың еркін таңдауына әсер етпеу мақсатында жасалды. Бұл туралы АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2005 жылғы «Адам құқықтары саласындағы практика туралы есептемесінде» баяндалған. 2005 жылғы есепте Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясы демократиялық реформалар контекстінде Шевчукқа сілтеме жасап, Транснистрияның «көпүрлілікке қарай бет бұрып бара жатқанын» атап көрсетті және Шевчук басшылық еткен «саяси жүйені реформалау жөніндегі Транснистрия парламентінің бастамаларын» ерекше атады. Осыдан кейін Еуропа Парламенті Шевчукқа Еуроодақ елдеріне кіруге тыйым салды. 2009 жылдың 22 шілдесінде Шевчук парламент спикері лауазымынан қанағаттану үшін кетті. Шевчуктың бұрынғы орынбасары және Шевчуктың «Обновление» партиясы төрағасының орынбасары Анатолий Каминский оның орнын басуға жалғыз үміткер болды. «Обновление» партиясының жетекшісі және Экономикалық саясат, бюджет және қаржы комитетінің төрағасы Михаил Бурла жаңа вице-спикер болып сайланды. Шевчук өзінің отставкасының басты себебі ретінде президент Игорь Смирновтың аймақтың конституциясын қайта қарауға жасаған даулы әрекетін көрсетті.

Төрағалық

2011 жылдың желтоқсанында Шевчук Приднестровье президенті болып сайланды. Ол 11 желтоқсанда өткен президент сайлауының бірінші турында жеңіске жетіп, қазіргі президент Игорь Смирнов пен Кремль қолдауымен Жоғарғы Кеңес төрағасы Анатолий Каминскийден көп дауыс жинады. Одан кейін ол 25 желтоқсанда өткен дауыс берудің екінші кезеңінде 75%-дан астам қолдаумен жеңіске жетті. 2011 жылдың 30 желтоқсанында ол қызметке кірді. 2016 жылдың 7 қыркүйегінде Шевчук «2006 жылдың 17 қыркүйегінде өткен республикалық референдум нәтижелерін іске асыру туралы» №348 жарлыққа қол қойды, бұл Приднестровьеді Ресейдің болашақта аннексиялау мүмкіндігін ашу және Приднестровье заңдарын ресейлік заңдармен үйлестіру үшін жасалды. 2016 жылы ол қайта сайлауда жеңіліске ұшырады.

Төрайымнан кейінгі кезең

2017 жылдың 28 маусымында Трансднестр парламенті Шевчуктың бұрынғы президент ретіндегі бес қылмыстық іс бойынша қудалаудан иммунитетін алып тастау туралы дауыс берді. Осыған дейін, 27 маусым күні кешке Шевчук Молдова шекарасын кесіп өтті. Шевчук Днестрден Молдоваға таксимен өткенін мәлімдесе, ресейлік БАҚ және Трансднестрдің кейбір шенеуніктері оның қайықпен өткенин хабарлады. 30 маусымда Молдованың ресми тұлғалары Шевчукты Трансднестрге қайтарудан бас тартатындарын мәлімдеді. Трансднестр 2017 жылдың қараша айының соңында Шевчукқа қатысты қамау ордерін шығарды. Кейін қылмыстық істердің саны алтыға дейін артты. Шевчукқа сыбайлас жемқорлық, контрабанда, өкілеттіктің теріс пайдаланылуы, аса ірі сомада мемлекеттік қаражатты жымқыру, сондай-ақ зейнетақы мен жалақы төлеудегі ұзақ кешігулер тағылды. Барлығы бойынша Шевчукқа 12 жылға дейін түрме жазасы қарастырылған. 2018 жылдың 21 желтоқсанында Жоғарғы Сот Шевчукты күндізгі оқылымда 16 жылға бас бостандығынан айырып, 600 миллион рубль (шамамен 36 миллион АҚШ доллары) айыппұл салды. Жоғарғы Сот Шевчуктан мемлекеттік наградаларын алып қойды және босатылғаннан кейін бес жыл бойы мемлекеттік қызметте жұмыс істеуге тыйым салды. БАҚ хабарларына сәйкес, Шевчук Ресейде жүрген көрінеді.