Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кук аралдары мифологиясында Варима те такере ("бастаудың қадірлісі") сондай-ақ Вари (/v/ɑː/r/i/ VAHree) деп аталады, ол құдайлар мен адамдардың бастапқы анасы болған. Гиллдің сөзіне қарағанда, Вари – денесі мен жаны бар әйел рухы немесе демон, ол Аваикидің ең терең қуысына кірген, ол кең, іші қуыс кокос қабығына ұқсайды. Оның мекені соншалықты тар, оның тізелері мен жағы тиіседі, басқа қандай да бір жағдай мүмкін емес. Оның толық аты – Вари ма те такере, Гилл бұл сөзді "Бастаудың өзі" деп аударады. Дегенмен, "вари" сөзі "балшық" мағынасын да білдіреді, ал "такере" (каноэ түбі немесе келі) сөзімен бірге қолданғанда, атау сөзбе-сөз "Түбіндегі балшық" дегенді білдіреді, яғни Аваики түбіндегі балшық. Вари – таро батпақтарының балшығы және өсімдік өсуінің әлеуетін білдіреді. Әйелге қатысты айтқанда, ол әйелдің жатырымен және адам өсуінің бастауымен байланысты. 1790 жыл шамасында жазылған жаратылыс туралы драмалық әннен алынған келесі үзіндіде Вари туралы айтылады:
In Cook Islands mythology, Varima te takere ("goddess of the beginning") also called Vari ('/v//ɑː//r//i/ VAHree), was the primordial mother of the gods and mortals. According to Gill, Vari, a female spirit or demon of flesh and blood, was admitted to the lowest depth of the interior of Avaiki, a place described as resembling a vast hollow coconut shell. Such is the narrowness of her territory that her knees and chin touch, no other position being possible. Her name in full, Vari ma te takere, Gill translates as "The very beginning". The word vari, however, also means "mud", and, taken in conjunction with takere (canoe bottom or keel), the name literally means "The mud at the bottom"; suggesting the mud on the bottom of Avaiki. Vari is the mud of taro swamps and connotes potential plant growth. As applied to a female, it means menstruation and conveys a connection with the female womb and the origin of human growth. The following passage from a dramatic song of creation (circa 1790) mentions Vari:
Бірақ біздің әкесіміз жоқ: бізді тек Вари ғана жаратты. Варидің үйі – барлық үйлердің ең тары! Варидің үйі ең тар кеңістікте, құдайлар ғибадат уақытында шикі таро жейді! Анаң, Ватеа, өзінен-өзі пайда болды. Вари ұрпаққа өте құштар еді. Ол әр түрлі уақытта алты баланы дүниеге әкелді, оның денесінің екі жағынан үш-үш ет кесегін алып, оны адам бейнесіне келтірді. Бұл алты құдай – ғаламның бастапқы құдайлары. Бірақ олар үшін ешқандай құрбандық немесе бейне жасалмаған. Бұл құдайлар: құдайлар мен адамдардың әкесі Ватеа (немесе Аватеа); теңіздердің иесі Тинирау; құстардың иесі Танго; тастардың эхосы Туму те ана оа; желдің иесі Рака; және Варидің Аваикиде жақын ұстаған сүйікті қызы Ту метуа. Ту метуа (немесе Ту папа) – Мореа аралының қадірлі құдайы, әр айдың он төртінші түні оған арналған.
But we have no father whatever: Vari alone made us. That home of Vari is The very narrowest of all! Vari's home is in the narrowest of spaces, A goddess feeding on raw taro At appointed periods of worship! Thy mother, Vatea, is self existent. Vari was very anxious for progeny. At various times she created six children, three bits of flesh were plucked from each side of her body, and moulded into human form. These six are the primary gods of the universe. Yet no marae or image was ever sacred to them, nor was any offering made to them. These gods are: Vatea (or Avatea), the father of gods and men; Tinirau, lord of the seas; Tango, lord of the birds; Tumu te ana oa, echo of the rocks; Raka, lord of the winds; and Tu metua, a beloved daughter whom Vari kept close to her in Avaiki. Tu metua (or Tu papa) was the tutelary deity of the island of Moorea, and the fourteenth night in every moon was sacred to her.