Кіріспе
Алесунд маңындағы құрлықтағы әуежай құрылысы 1933 жылы Хьяльмар Рийсер Ларсеннің қоғамдық сөйлеуімен басталды. Одан кейінгі сөздерінде ол Виграны немесе Спьелкавикке қарасты Моа аймағын қолайлы орындар деп ұсынды. Үкімет бұрынғысын жақсы көріп, оны 1935 жылғы басты әуежайлар жоспарына қосты, бірақ ол соғыс аяқталғанға дейін толыққан жоқ.
Құрылыс
Азаматтық әуежайлар басқармасы (CAA) 1955 жылы Госсаны жаңартуға 3,2 млн. NOK бөлді. Алайда, жағалау бойындағы гидроұшақ бағытын қамтамасыз етіп келген Vestlandske Luftfartsselskap компаниясы Vigra әуежайындағы ұшу-қону жолағынан Scottish Aviation Twin Pioneer ұшақтарын пайдалану жоспарын ұсынды. Сондықтан CAA Госсаға бөлген қаржыны тоқтатты. Алесунд муниципалитеті де Гавиленд Герон ұшағының қонуына мүмкіндік беретін ұшу-қону жолағының құрылысын талап еткен комиссия құрды. Олар Виграда қажетті жерді сатып алу бойынша келіссөздер жүргізіп, 1957 жылдың 9 қаңтарында құрылыс жұмыстарын бастады. Осы кезде Vigra өңірлік әуежай ретінде жоспарланған болатын. Үш радио маяк орнатылды. Ålesund, Осло әуежайымен (Fornebu), сондай-ақ Ставангер әуежайы (Sola) арқылы Берген әуежайы (Flesland) және Ålesund арқылы Тронхейм әуежайымен (Værnes) байланыстыру жоспарланған. Соңғы бағытты Vestlandske Luftfartselskap компаниясы иеленген, бірақ 1957 жылы банкротқа ұшырады. Braathens SAFE және SAS компаниялары Ålesund концессиясына үмітткер болды. Бастапқыда министрлік жағалаудағы бағытты Braathens-ке, ал Осло бағытын SAS-қа беруді жоспарлаған. Бірақ келіссөздерден кейін Braathens SAFE компаниясы Осло бағыты берілсе, жағалау бағытын субсидиясыз ұшуға дайын екенін мәлімдеді, бұл оларға бірінші бағытты субсидиялауға мүмкіндік береді. Министрлік бұл ұсынысты қабылдады.
Ерте іске қосу
Ең бірінші 1958 жылғы 19 мамырда де Гавиленд Канаданың әскери DHC 3 Otter ұшағы қонды, ол навигациялық құралдарға арналған жүкті әкелді. Браатхенс 2 маусымда Heron ұшағын қондырды. Ұшулар бастапқыда Douglas DC 4 ұшақтарымен жүзеге асырылды. Бастапқыда, жағалау және Осло бағыттарындағы рейстер күніне бір рет орындалды. Vigra әуежайында бастапқыда күту залынан басқа ештеңе болған жоқ. Борттағы жүктерді тіркеу және алу Браатхенс SAFE кеңселерінде, қала орталығындағы Skateflua жерінде жүзеге асырылды. Олар сонымен қатар Ålesund және Valderøy арасында жаңа автопаром қызметін де ұйымдастырды. 1965 жылдан бастап Møre og Romsdal Fylkesbåtar (MRF) паром қызметін өз мойнына алды. Әуежайдың меншігі 1959 жылдың қыркүйегінен бастап CAA және мемлекетке өтті. Бұл жаңа руллинг жолының ұшу-қону жолағынан салынуымен және аспаптық қону жүйесінің (ILS) іске қосылуымен бірге болды. Бұл жүйе тек 25-ші қазық жолында ғана қолданылуы мүмкін болды. Vigra хабар тарату станциясы басқа бағытқа кедергі келтірді. ILS ішкі маркерсіз орнатылды. 1960 жылы ұшу-қону жолағы кеңейтіліп, бақылау мұнарасының жанында жалпы авиациялық аймақ құрылды. Ұшу-қону жолағының шөгуіне байланысты келесі жылы оны қайтадан асфальттау қажет болды. Браатхенс 1959 жылдың 9 қаңтарынан бастап Fokker F27 Friendship ұшағын пайдалануға енгізді. Жазғы кестеден бастап ол Ослоға күніне екі рет, ал 1961 жылдан бастап жағалау бағытында күніне екі рет ұша бастады. 1963 жылы VHF толық азимуттық және қашықтықты өлшеу жабдықтарынан тұратын навигациялық жүйе орнатылды. Сол жылы визуалды жақындасу бұрышының индикаторы да орнатылды және наурыз айында Fokker F28 Fellowship ұшағы пайдалануға енгізілді. Екі жылдың ішінде Møre og Romsdal аймағындағы әуежайлардың саны бірден төртке дейін өсті, бұл Vigra әуежайының жолаушылар ағынына айтарлықтай әсер етті. Kristiansund Airport, Kvernberget 1970 жылдың 30 маусымында ашылды, содан кейін Ослоға күндізгі төрт рейстің екеуі осы жаққа көшірілді. Molde Airport, Årø 1972 жылдың 5 сәуірінде ашылды. Браатхенс сол жылы Осло бағытындағы рейстің бірінде Boeing 737 200 ұшағын пайдалануға енгізді. 1976 жылдан бастап Friendship ұшағы Vigraдан алынып тасталды, сол кезде Браатхенс қайтадан күніне он бес рейс орындауға қол жеткізді. Fellowship ұшақтары жағалау бағытында әр бағытта бес рейс жасады, ал 737 ұшақтары Осло бағытындағы барлық рейстерді өздеріне алды.
Жаңа терминал және ұзартылған ұшу-қону жолағы
Vigra-да алғашқы инклюзивті тур чартерін 1977 жылғы маусымда Stjernereiser компаниясы жүзеге асырды, Transeuropa компаниясынан Palma de Mallorca бағытына Sud Aviation Caravelle ұшағын жалдады. Ұшу-қону жолағының қысқа болуына байланысты ұшаққа толық жанармай құю мүмкін болмады, сондықтан Stavanger қаласында жанармай құю үшін тоқтады. Vigra әуежайында шектеулі шарттерлік рейстер орындалды, себебі барлық рейстер аралық қону жасауы тиіс болды. 1979 жылы Ålesund қаласында орналасқан Mørefly әуе жедел жәрдем және тікұшақ операторы өзінің базасын Sørneset-тен Vigra-ға көшірді. Бұл, әуежайда ангар мен кеңсе ғимаратын салғаннан кейін орын алды. Осыған байланысты, әуежайды жаңадан жаңғырту қажеттігі туындады. 1984 жылғы қарашада жаңа диспеткерлік мұнара пайдалануға берілді. Сонымен қатар, 53 миллион NOK құнымен жаңа терминал салынды, оның жоғарғы қабатында мейрамхана орналасқан. Жаңа терминалда төрт компаниядан көлік жалға алу қызметі де ұсынылды. Ескі терминалды теңіздік тікұшақтар терминалы ретінде пайдалану ұсынылғанмен, ол 1986 жылы өртеніп, келесі жылы сүріліп тасталды. Осы оқиғаға байланысты, әуежайда таңдамал жолаушыларға қатысты қауіпсіздік шаралары күшейтілді. Абердин бағыты 1987 жылғы 28 наурызда тоқтатылды. Norwegian Air Ambulance 1988 жылғы 1 қаңтарда құрылды. Vigra әуежайы Beechcraft Super King Air үлгісіндегі әуе жедел жәрдем ұшағы мен Aérospatiale SA365N Dauphin 2 үлгісіндегі тікұшақ үшін база ретінде таңдалды. 1988 жылғы 1 қарашадан 1989 жылғы 31 қаңтарға дейін Mørefly компаниясы Vigra-дан Aérospatiale SA332 Super Puma іздеу-құтқару тікұшағын басқарды, бірақ кейін ол басқа жерге көшірілді. "Дофин" тікұшағы 1993 жылы жаңа аурухана мен әуежай кешені ашылған кезде Ålesund қаласына көшірілді. 1995 жылы Mørefly компаниясы Lufttransport компаниясымен бірікті. RVR және әуежай автобустық қызметі 1988 жылғы 1 қаңтардан бастап Ålesund Bilruter компаниясына берілді. Әуежай ұзақ жылдар бойы қысқа ұшу-қону жолағымен шектелген. Туннельдерді салу кезінде пайда болған артық топырақ туннельдің шығыс жағындағы жерді кеңейтуге және ұшу-қону жолағын созуға пайдаланылды. Алайда, ұшу-қону жолағын кеңейту 1994 жылға дейін аяқталмады, оның құны 60 миллион NOK-қа бағаланды. Жаңа ұшу-қону жолағы 1995 жылғы 20 қазанда пайдалануға берілді. Бұл кеңейтудің ең маңызды нәтижесі – май құю үшін аралық қону жасау қажеттігі болмағандықтан, бірнеше жылдан кейін әуежайдан инклюзивті тур чартер рейстері қайта басталды. Braathens компаниясы 1990 жылы Ålesund қаласында Боинг 737 500 ұшағын пайдалануға бастады, ал 1995 жылға дейін ескі 200 үлгісіндегі ұшақтарын алмастырды. 1993 жылы Widerøe компаниясы Twin Otters ұшақтары зейнеткерлікке шыққанда Ålesund қаласынан рейстерін тоқтатты. Сол жылы Braathens компаниясы Ålesund бағыттарының бір бөлігін өзінің аймақтық серіктесі Norwegian Air Shuttle компаниясына тапсырды, ол Fokker 50 ұшағын пайдаланды. Super Puma іздеу-құтқару қызметі Vigra әуежайында құтқару тікұшағын орналастыру қажеттігі туралы қоғамдық талаптарды күшейтті. 1995 жылғы 11 қыркүйектен бастап Норвегия Корольдік әуе күштерінің 330 эскадрильясы осындай қызмет үшін Vigra әуежайында Westland Sea King тікұшағын орналастырды. Алайда, Ørland негізгі әуе стансасына жақындығы осы аймақтың сол жерден жақсы қамтылғанын көрсетті. Сондықтан, қызмет 1999 жылғы 1 қаңтарда тоқтатылып, Рюгге әуе стансасына көшірілді.
Дерегуляция
Норвегияның әуе тасымал нарығы 1994 жылдың 1 сәуірінен бастап либералдануға ұшырады. Бұл бастапқыда Vigra әуежайына әсер етпеді, себебі Fornebu әуежайында жаңа әуе компанияларына Ålesund қаласына ұшуды бастауға жеткілікті мүмкіндіктер болмады. Керісінше, либералдану бастапқыда Braathens компаниясын Солтүстік Норвегияға жасалатын жағалау бойындағы рейстерді тоқтатуға мәжбүр етті, алайда Берген және Тронхейм қалаларына рейстерді сақтап қалды. 1998 жылдың 19 сәуірінен бастап Braathens компаниясы Boeing 737 700 ұшақтарымен Ålesund қаласына да қызмет көрсетті. Олар 6 тамызда Boeing 737 300 ұшағын пайдалана отырып, Ålesund қаласынан Gardermoen әуежайына тәулігіне екі рет рейстерді бастады. SAS 7 желтоқсанда Ослодан Ålesund қаласына рейстерді енгізді. Бастапқыда Douglas DC 9 және McDonnell Douglas MD 80 ұшақтары пайдаланылды, кейін Boeing 737 600 ұшағына ауысты. Осылайша Ослоға бағытталған рейстердің саны жетіден он жетіге дейін артты. Үш оператор бір жыл ішінде 3 миллиард NOK шығынға ұшыраған қатыгез баға соғысын бастады. Color Air 1999 жылдың 27 қыркүйегінде жұмысын тоқтатты. SAS сондай-ақ Берген арқылы Даниядағы Копенгаген әуежайына бағыт ашты, бірақ ол көп ұзамай жабылды. Norwegian Air Shuttle 2002 жылы өңірлік тасымалдаушыдан бюджеттік әуе компаниясына айналды. Олар SAS тобымен бәсекелестікке түсіп, 2003 жылдың 23 тамызында Boeing 737 300 ұшағын пайдалана отырып, Осло бағытын іске қосты, ал Røros Flyservice олардың жердегі қызмет көрсетушісі болды. Бұл қызметкерлердің көп бөлігі Braathens компаниясының бұрынғы қызметкерлері еді. Norwegian бастапқыда 2004 жылдың 10 қазанына дейін ғана Ålesund қаласында болды. Барлық жолаушылардың толық қауіпсіздік тексеруі 2004 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. SAS Braathens 2007 жылдың 1 маусымында Лондонның Гатвик әуежайына аптасына екі рет рейстерді бастады. Ол 2008 жылы тоқтатылды. Air Baltic 2008 жылдың 20 наурызында Рига әуежайына қызмет көрсетуді бастады. SAS 2008 жылдың 31 наурызынан бастап Копенгаген әуежайындағы хабына күнделікті рейстерді бастады. 2009 жылдың 25 қазанынан бастап бұл бағытты SAS үшін Cimber Sterling компаниясы Bombardier CRJ200 ұшағымен тәулігіне екі рет рейстерді орындады. Мұндай бағытқа жеткілікті сұраныс болмағандықтан, SAS келесі жылы күнделікті рейстерді қайта бастады. Norwegian 2008 жылдың 10 қыркүйегінде Vigra әуежайына оралды, Осло бағытындағы рейстерді қайта іске қосты. Олар 2011 жылдың 16 сәуірінен бастап Гатвикке аптасына екі рет рейстерді, сондай-ақ 2011 жылдың қысқы кестесінен бастап Ålesund қаласынан Тронхейм және Берген қалаларына рейстерді енгізді. Тронхейм бағытында сұраныс жеткіліксіз болғандықтан, 2013 жылдың 1 ақпанынан бастап ол тоқтатылды. Осыған жауап ретінде Krohn Air 2013 жылдың 3 наурызында Тронхейм қаласына тәулігіне екі рет рейстерді бастады. Ол 13 қыркүйекте тоқтатылды. Wizz Air 2013 жылдың наурызынан бастап Польшадағы Гданьск Лех Валенса әуежайына аптасына үш рет рейстерді жүргізді. KLM Cityhopper 4 сәуірден бастап Амстердамның Схипхол әуежайына тәулігіне екі рет рейстерді бастады, Fokker 70 ұшағы пайдаланылды. Осыған байланысты, Wizz Air 5 маусымда Литваның Вильнюс әуежайына аптасына екі рет рейстерді бастады. Norwegian 2014 жылдың қаңтарында Берген бағытын тоқтатты. Widerøe компаниясы 2014 жылдың жазғы кестесінен бастап Берген қаласына рейстерді бастады. SAS Берген және Тронхейм қалаларына рейстердің санын арттырып, олардың кейбіреулерін Jet Time компаниясы басқаратын кішірек ATR 72 ұшақтарымен алмастырды.
Мекемелер
Аэропорт Норвегияның Гиске аралындағы Виграда орналасқан. Халықаралық аймақта келіп жатқан және кетіп бара жатқан жолаушылардың барлығы үшін бажсыз сауда дүкені бар. Виграда 7-санатты өрт сөндіру және құтқару қызметі жұмыс істейді. Жердегі қызмет көрсетуді SAS Ground Handling және Aviator компаниялары жүзеге асырады.
Статистика
2013 жылы Вигра әуежайы 1,055,098 жолаушыға қызмет көрсетті, оның ішінде 256,512 халықаралық жолаушы болды. Әуежайда 16,057 ұшақ қозғалысы тіркелді және 641 тонна жүк жөнелтілді. Жолаушылар саны бойынша Норвегиядағы ең қызығушылық танытатын он бірінші әуежай – Аалесун.
Жер үсті көлігі
Nettbuss сегіз әуежай автобусынан тұратын автопаркпен жұмыс істейді. Әуежайда 1050 автомобильге арналған тұрақ бар, ол төрт санатқа бөлінген: қысқа мерзімді, бизнес плюс, бизнес және эконом-класс. Автокөліктерді Avis, Budget, Europcar, Hertz және Sixt компанияларынан жалдауға болады. Такси қызметтері де қолжетімді.