Кіріспе

Құстың жойылған түрлері

Атитлан қазтұмсығы (Podilymbus gigas), сондай-ақ алып қазтұмсық, алып аяқталған қазтұмсық немесе поц деп те аталады, жойылған су құсы, аяқталған қазтұмсықтың туысы. Ол Гватемаладағы Атитлан көлінде 1700 метр биіктікте эндемик болды. 1926 жылы жиналған үлгіге негізделген және бұрын назардан тыс қалған бұл түрді 1929 жылы Людлоу Гриском сипаттады. Америкалық эколог Энн Лабастиль 25 жыл бойы осы түрдің қысқаруын бақылады. 1990 жылы ол жойылды деп жарияланды.

Сипаттама

Атитлан кенішінің ұзындығы шамамен 46–50 см-ге жетеді. Оның дауысы мен сыртқы түрі әлдеқайда кішірек пид бильді кенішіне ұқсас болған. Мұражайы үлкен және екі түсті болған, бірақ түсі көктемде ақ, ал басқа мезгілдерде қоңыр түске ие болған. Қауырсыны негізінен қара қоңыр түсті, бүйірлері ақ дақты, ал құлақтары сұр болған. Кездігі ақ дақты қара сұр түсті болған. Басы дерлік қара, ал мойны көктемде жылтыр қара қоңыр, қыста ақ дақты болған. Аяқтары құрғақ сұр түсті. Мұражайының ортасында қара түсті тік жолақ болған. Көздің қабықшасы қоңыр түсті. Оның қанаттары кішкентай және ұша алмаған.

Көбею

Олар 4-5 ақ жұмыртқа туды. Екі ата-ана да жасыған балаларды бірге күтімге алды.

Құрып кету

Атитлан көлі 1958 жылы және 1960 жылы кішкентай ауызды шабақ (Micropterus dolomieu) және үлкен ауызды шабақ (Micropterus salmoides) енгізілгеннен кейін Атитлан қазқылдағының саны төмендеуіне бастама болды. Бұл жат түрлер қазқылдақтардың тамақтанатын шабақтары мен шаяндардың санын азайтты және қазқылдақ балапандарын өлтірді. Атитлан қазқылдағының саны 1960 жылы 200-ден 1965 жылы 80-ге дейін азайды. Анн Лабастильдің қорғау жұмыстарының арқасында 1966 жылы осы түрдің қалпына келуіне жағдай жасаған қорық құрылды. 1973 жылы популяция 210-ға дейін өсті. Алайда, 1976 жылғы Гватемала жер сілкінісінен кейін көлдің түбі жарылды. Су асты дренажы су деңгейінің төмендеуіне және қазқылдақтардың санының одан әрі күрт азаюына әкелді. 1983 жылы бар болғаны 32 құс қалды, олардың көп бөлігі – аққұйрықты қазқылдақтармен будандасқан гибридтер еді. Соңғы екі құс 1989 жылы байқалды, олар жоғалып кеткеннен кейін Атитлан қазқылдағы ресми түрде жойылған деп жарияланды.