Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада (Төменгі палатасы) Вейдке қарсы, [2005] 1 S. C. R. 667, 2005 SCC 30 – Канада Жоғарғы Сотының парламенттік иммунитет туралы маңызды шешімі. Сот, парламенттік иммунитет талабы заң шығарушы органның немесе оның мүшелерін заңдық тексеруден қорғай алатын жағдайларды анықтау үшін өлшемдерді әзірледі. Іс бойынша тараптардан (Канаданың Төменгі палатасы, Парламент депутаты Гилберт Парент, Сатнам Вайд және Канаданың Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы) өзге, сот келесілердің де пікірін тыңдады: Канаданың Бас прокуроры, сенатор Серж Джоял, сенатор Мобина Джаффер, Канаданың кәсіби қызметкерлер қауымдастығы, Канаданың коммуникация, энергетика және қағаз өңдеушілер кәсіби одағы және Онтарио заң шығарушы жиналысының спикері.
Canada (House of Commons) v Vaid, [2005] 1 S. C. R. 667, 2005 SCC 30 is the leading decision of the Supreme Court of Canada on parliamentary privilege. The court developed a test for determining when a claim of parliamentary privilege can protect a legislative body or its members from legal scrutiny. Besides the parties to the case (the House of Commons of Canada, Member of Parliament Gilbert Parent, Satnam Vaid, and the Canadian Human Rights Commission), the court heard from the following interveners: the Attorney General of Canada, Senator Serge Joyal, Senator Mobina Jaffer, the Canadian Association of Professional Employees, the Communications, Energy and Paperworkers Union of Canada, and the Speaker of the Legislative Assembly of Ontario.
Өмірбаян
Сатнам Вайд 1984 жылдан 1994 жылға дейін Төменгі палатаның әртүрлі спикерлерінің жүргізушісі болды. 1995 жылдың 11 қаңтарында Вайд жаңа міндеттерді, өңделген жұмыс сипаттамасына сәйкес, қабылдаудан бас тартқаны үшін жұмыстан босатылды. Вайд жұмыстан босатылуына қатысты шағымданып, 1995 жылдың 25 шілдесінде Сот алқасы Вайдтың пайдасына шешім шығарып, оны шофер қызметіне қайта орналастыруға бұйрық берді. Сот ісінде Вайд нәсілдік дискриминацияға ұшырағанын мәлімдеді, бірақ алқа мұны растамады. 1995 жылдың 17 тамызында Вайд жұмысқа оралды, осы кезде оған шофер лауазымы екі тілді болып өзгергені хабарланды және Вайд француз тілі курстарына жіберілді. 1997 жылдың 8 сәуірінде Вайд жұмысқа қайта оралуға рұқсат беруді сұрады. 1997 жылдың 12 мамырында спикер кеңсесі, сол кездегі спикер Гилберт Парент, қайта ұйымдастыруға байланысты Вайдтың лауазымы 1997 жылдың 29 мамырынан бастап қажетсіз деп жауап берді.
Satnam Vaid was a chauffeur for the various Speakers of the House of Commons from 1984 to 1994. On January 11, 1995, Vaid was dismissed because he allegedly refused to accept the new duties under a revised job description. Vaid filed a grievance for his termination, and on July 25, 1995, the Board of Adjudication ruled in Vaid's favour and ordered that he be allowed to resume his employment as chauffeur. During the adjudication, Vaid claimed racial discrimination, which the board said was not made out. On August 17, 1995, Vaid returned to work, at which time he was told that the chauffeur's position had been changed to a bilingual one, and Vaid was sent for French language training. On April 8, 1997, Vaid requested that he be allowed to return to work. On May 12, 1997, the Speaker's office, under then Speaker, Gilbert Parent, replied that due to reorganization, Vaid's position was being made surplus effective May 29, 1997.
Сот тарихы
1997 жылдың 10 шілдесінде Вайд Канаданың адам құқықтары жөніндегі комиссиясына шағымданып, спикер мен Төменгі палатаның оған нәсілі, тері түсі және ұлттық немесе этникалық шығуына байланысты кемсіткенін айтты. Вайд сонымен қатар жұмыс орнындағы қанаушылыққа қатысты да шағым жасады. Шағымдар Канаданың адам құқықтары жөніндегі трибуналына жолданды. Parent және Төменгі палата парламенттік иммунитетке сүйене отырып, трибуналдың шағымды қарау құқығына қарсы шықты. Parent және Төменгі палата Федералды соттың бірінші инстанциясы бөліміне сотқа шағым түсірді, бірақ ол қабылданбады. Бұл шешім Федералды апелляциялық сот тарапынан қолдау тапты.
On July 10, 1997, Vaid complained to the Canadian Human Rights Commission, claiming that the Speaker and the House of Commons discriminated against him due to race, colour, and national or ethnic origin. Vaid also claimed workplace harassment. The complaints were referred to the Canadian Human Rights Tribunal. Parent and the House of Commons challenged the Tribunal's jurisdiction to hear the complaint due to parliamentary privilege. Parent and the House of Commons sought judicial review at the Federal Court, Trial Division, which was refused. This decision was upheld by the Federal Court of Appeal.
Соттың дәлелдеуі
Соттың бірауыздан қабылдаған шешімін судья Иэн Бинни жазды. Соттың пікірінше, парламенттік артықшылықтың белгілі бір салада федералдық деңгейде бар-жоғын анықтаудың алғашқы қадамы – талап етілген артықшылықтың болуы мен көлемі Канада Парламентіне немесе Вестминстердегі Өкілдер палатасына қатысты сенімді түрде белгіленген-бе, оны анықтау болып табылады. Егер талап етілген артықшылықтың болуы мен қолданылу аймағы ресми түрде анықталмаса, онда оны қажеттілік доктринасымен салыстырып тексеру қажет. Яғни, иммунитет талап ететін ассамблея немесе мүше, артықшылық талап етілген қызмет аймағы ассамблеяның немесе оның мүшелерінің заң шығару және талқылау органы ретіндегі функцияларын орындауымен, соның ішінде үкіметті жауапкершілікке тарту жөніндегі жұмысымен тығыз және тікелей байланысты екенін көрсетуі керек, сондықтан сыртқы араласу ассамблея мен оның мүшелеріне өз жұмысын қадір-қасиетпен және тиімділікпен атқаруға қажетті автономия деңгейін бұзуы мүмкін. Сот сондай-ақ парламенттік артықшылықтың еңбек мәселелерін қорғау үшін жеткілікті кең емес екенін тапты. Судья Бинни былай деп жазды:
A unanimous decision of the court was written by Justice Ian Binnie. The court found that the first step of determining whether parliamentary privilege exists at the federal level in a particular area is to ascertain whether the existence and scope of the claimed privilege have been authoritatively established in relation the Parliament of Canada or to the House of Commons at Westminster. If the existence and scope of the claimed privilege has not been authoritatively established, then it must be tested against the doctrine of necessity. That is, the assembly or member seeking its immunity must show that the sphere of activity for which privilege is claimed is so closely and directly connected with the fulfillment by the assembly or its members of their functions as a legislative and deliberative body, including the assembly's work in holding the government to account, that outside interference would undermine the level of autonomy required to enable the assembly and its members to do their work with dignity and efficiency. The court went on to find that parliamentary privilege was not so broad as to protect employment matters. Justice Binnie wrote:
Дегенмен, парламенттік артықшылық мәселесіне қатысты емес, сот Канаданың Адам құқықтары заңының парламенттік қызметкерлерге қолданылмайтынын анықтады, өйткені олардың еңбек даулары Парламенттік жұмыспен қамту және қызметкерлермен қарым-қатынас заңының эксклюзивті құзырына кіреді. Сондықтан, Канаданың Адам құқықтары жөніндегі трибуналының бұл мәселе бойынша құзыреті болған жоқ, және шағым қанағаттандырылды.
However, unrelated to the parliamentary privilege issue, the court found that the Canadian Human Rights Act did not apply to parliamentary employees, as their labour issues were under the exclusive jurisdiction of the Parliamentary Employment and Staff Relations Act. Therefore, the Canadian Human Rights Tribunal did not have jurisdiction on the matter, and the appeal was allowed.