Кіріспе

Американдық философ Кит Седжвик Доннелан (; 25 маусым 1931 – 20 ақпан 2015) – Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің философия профессоры (кейін зейнеткер профессор). Доннелан тіл философиясына, әсіресе есімдер мен нақты сипаттамаларды талдауға үлес қосты. Ол Бертран Расселдің нақты сипаттамалар теориясын, нақты сипаттамалардың анықтамалық және атрибутивтік қолданылуы арасындағы ерекшелікті назарға алмағаны үшін сынады. Доннелан өзінің мансабының көп бөлігін UCLA-да өткізді, сонымен қатар докторлық диссертациясын қорғаған Корнелл университетінде де оқытумен айналысты.

Өзгеше атаулар

1970 жылға қарай, аналитикалық философтар өз есімдер мен олар көрсететін нәрселердің анықтамалық қатынасына қатысты, Бертран Расселге жатқызылатын және сипаттамашылық деп аталатын көзқарасты кеңінен қабылдады. Сипаттамашылық бойынша, кәдімгі жеке есімдерді (мысалы, «Сократ», «Ричард Фейнман» және «Мадагаскар») нақты сипаттамалармен (мысалы, «Платонның сүйікті философы», «кванттық электродинамика теориясын жасаған адам» және «Африканың оңтүстік-шығыс жағалауындағы ең ірі арал») қайта жазуға болады. Саул Крипке 1970 жылы Принстон университетінде үш лекциядан тұратын цикл өткізді, кейін «Атау және қажеттілік» деген атпен жарияланды, онда ол сипаттамашылыққа қарсы дәлелдер келтірді және әрбір жеке есімнің нақты бір нысанды міндетті түрде белгілейтіні және осы нысанның сәйкестігі атаудың қолданылу тарихымен анықталатын себептік-тарихи анықтама теориясын ұсынды. Бұл лекциялардың зор ықпалы болды және сипаттамашылықтың танымалдылығының төмендеуіне себепкер болды. Крипке өзінің еңбегінде, оның лекцияларында бұл көзқарас толыққанды дамытылмағанын мойындады.

Сипаттамалар

"Сілтемелер және нақты сипаттамалар" Доннеланның ең ықпалды мақалаларының бірі болды. Бертран Рассел мен П. Ф. Строусонның нақты сипаттамалар саласындағы еңбектеріне жауап ретінде жазылған бұл мақалада нақты сипаттаманың "сілтемелік қолданысы" мен "атрибутивтік қолданысы" арасындағы ерекшелік жасалады. Атрибутивтік қолданыс Расселдің сипаттамаларды түсінуіне ең жақын. Егер адам "Смиттің өлтірушісі" сияқты сипаттаманы атрибутивтік тұрғыдан қолданса, ол сол сипаттамаға сай келетін тұлғаны, кім болса да, не болса да, таңдауды көздейді. Ал сілтемелік қолданыс, керісінше, сөйлеушінің кім туралы немесе не туралы сөз қозғап отырғанын анықтауға, соның арқасында сол адам немесе нәрсе туралы бірдеңе айтуға мүмкіндік береді.