Кіріспе

Blencoe v British Columbia (Human Rights Commission), [2000] 2 S. C. R. 307 – Канада Жоғарғы Сотының Канаданың құқықтары мен бостандықтары туралы хартасының 7-тарауының ауқымы және әкімшілік құқықтағы табиғи әділдік принципі туралы маңызды шешімі.

Өмірбаян

Робин Бленко бірнеше жыл бойы Британдық Колумбия үкіметінің министрі болған кезде Фран Янор жыныстық қанау туралы мәлімдеме жасап, Британдық Колумбияның Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне (кейін Британдық Колумбияның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы) шағым түсірді. Бірнеше айдан кейін тағы екі әйел жыныстық қанауға ұшырағаны туралы шағымданып арыз берді. Төрелік отырыстарының кешігуіне байланысты, талаптар 1995 жылы алғашқы шағым берілгеннен кейін 30 ай бойы қарастырылмады. Осы уақыт ішінде Бленконың мансабы қирады, сондай-ақ ол және оның отбасы ауыр әлеуметтік және психологиялық жағдайға түсті, бәріне бұқаралық ақпарат құралдарының кеңінен жариялануы себеп болды.

Соттың дәлелдеуі

Төраға Бастараш көпшілік атынан Бленконың талабын қабылдамады және трибунал жұмысын жалғастыруға шешім шығарды.

7-бөлім

Сот төрешісі Бастараш 7-баптың қолданылуын қарастырады. Оның пікірінше, 7-бап "қылмыстық құқықтан тыс, кем дегенде 'әділет жүйесі мен оның басқаруын тікелей қамтитын мемлекеттік әрекет' болған жағдайда" қолданылуы мүмкін. Бастараш 7-бапты талдау процесі екі қадамнан тұрады дейді. Біріншіден, адамның өміріне, бостандығына немесе жеке қауіпсіздігіне нұқсан келгені анықталуы керек. Екіншіден, бұзушылықтың негізгі әділет қағидаларына қайшы екені дәлелденуі тиіс. Бастараш "бостандық" және "жеке қауіпсіздік" ұғымдарының мағынасын қарастырды. Оның пікірінше, "бостандық" жеке тұлғаның дербестігімен байланысты. Ол "мемлекеттік міндеттемелер немесе тыйымдар маңызды және негізгі өмірлік таңдауларға әсер ететін жағдайларда" қолданылады. "Жеке қауіпсіздік" психологиялық зиянға қатысты. Мемлекет нақты психологиялық зиян келтіргенін және ауыр зардаптар туындағанын дәлелдеу қажет. Бленконың талаптарын қарастырған Бастараш, кешігу өмірдің негізгі шешімдеріне әсер етпегендіктен бостандық бұзылмағанын анықтады. Жеке қауіпсіздік те бұзылмады, себебі зиянды айыптаулар келтірді, ал кешігудің өзі көп әсер етпеді.

Әкімшілік кешіктіру

Бастараше анықтаған мәселе – "бұл істегі кешігу, тіпті жауапкердің әділ тыңдауға қатысу мүмкіндігіне зиян келмесе де, табиғи әділдіктің бұзылуына әкелуі мүмкін бе?" Ол соттың әділдігіне күмән тудырмады, себебі Бленко толыққанды жауап беруге және қорғануға қабілетсіз болғанын көрсететін ешқандай дәлел таппады. Бастараше кешігудің Бленкоға елеулі зиян келтіру арқылы табиғи әділдікті бұзғанын қарастырды. Ол бұл зиянның тек жеке қиындықтарды қамтитынын және елеулі еместігін анықтады. Содан кейін ол кешігудің Адам құқықтары жөніндегі комиссияның беделін түсіру арқылы табиғи әділдікті бұзғанын қарастырды. Сот көптеген кешігулерге Бленконың қатысқанын немесе оған оның келісімін бергенін атап өтті. Осының салдарынан Комиссияның беделіне нұқсан келтірмеді.

Келіспеушіліктер

Сот төрешісі Лебель келіспей, әкімшілік құқық бұзылғанын айтты, алайда бұл мәселені Конституцияға қатысты деп санамады.