Кіріспе

Афиналықтардың стеасы – Грекиядағы Дельфи қасиетті орнындағы ежелгі портик, Аполлон ғибадатханасының оңтүстігінде орналасқан. Платформаның көпбұрышты қабырғасының оңтүстік жағы стеаның солтүстік қабырғасын құрайды. Ол шамамен б.з.д. 478-470 жылдары ерте классикалық кезеңде салынған. Иондық колонналы, бір қатарлы стеа оңтүстік-шығысқа қарай ашылады. Оны парсы соғыстарынан кейін афиналықтар құрметпен сыйлаған.

Стойның сипаттамасы

Афиналықтардың стеасы Аполлон ғибадатханасының террасасын қолдап тұрған көпбұрышты қабырғаға қарсы салынған. Ескерткіш стилобат жазуы арқылы анықталды: ΑΤΗΕΝΑΙΟΙ ΑΝΕΘΕΣΑΝ ΤΗΝ ΣΤΟΑΝ ΚΑΙ ΤΑ ΟΠΛ[Α Κ]ΑΙ ΤΑΚΡΟΤΕΡΙΑ ΕΛΟΝΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΙΩΝ [Афиналықтар портикті, қару-жарақтарын және жауларынан тартып алған кемелердің мүсіндік бастарын арнайды]. Жазудағы "жарақтар" деген сөз персиялық кемелерден алынған арқандарға сілтеме жасайды, мүмкін, олар Хеллеспонт арқылы салынған үлкен көпірді салу үшін қолданылған. 26,5 метр ұзындығы және 3,10 метр ені бар үш сатылы стилобаттың үстінде иониялық тәртіптегі жеті монолиттік жолақты бағана орналасқан. Олар пентеликалық мәрмәрден жасалған, ал негіздері парос мәрмәрінен. Бағаналардың биіктігі 3,31 метр. Олардың арасындағы қашықтық жеткілікті үлкен болғандықтан, ғимаратқа көп мөлшерде жарық түсіріп, ағаш жабынмен жабылған болуы мүмкін. Стилбота мен колоннада қалпына келтірілді және бүгінде сол жерде сақталған. Стойдың арт жағындағы көпбұрышты қабырғада, әсіресе батыс бөлігінде, құлдарды құдайға сатудың ойдан шығарылған түрінде 600-ға жуық босату жазулары қашалған. Портик, әдетте, б.з.д. 478 жылы Микале және Сестос шайқастарында парсыларға қарсы жеңіске жеткеннен кейін салынған. Ол негізінен парсыларға қарсы жеңіске жеткен соғыс олжаларын сақтау үшін пайдаланылған. Олжалардың арасында Микале, Сестос, Саламис және Геллеспонт теңізіндегі шайқастардан алынған олжалар да болды.

Өмірбаян

Афиналықтардың стоасының қалдықтарын 1880 жылы Бернард Хауссулье тапты. Стоа 478 ж.б.з. Геллеспонт маңындағы Сестус қаласының жанында парсыларға қарсы теңіз жеңісінен кейін Дельфиде салынған. Ол Аполлонға және парсы соғысында қаза тапқан афиналықтарға арналған. Стоада парсылардың 480 ж. Персия соғысының басында Геллеспонт арқылы салған үлкен понтондық көпірден алынған қару-жарақтар қойылған. Парсы патшасы Ксеркс өз әскерін жылдам өткізу үшін көпірлер салуға бұйрық берген. Ол кемелерді арқанмен байланыстырып, үстіне тақталар төсеу арқылы салынған. 479 жылы афиналықтар Геллеспонттың грек жағындағы парсылардың соңғы қалдықтарына шабуыл жасады. 478 жылы ұзақ қоршаудан кейін оларды жеңген соң, афиналықтар мен арал тұрғындары қайық көпірлерін бұзып, парсылардың қайықтарды байланыстыру үшін қолданған кейбір кабельдерін алып келді. Келесі жылдары афиналықтар теңізде тағы да жеңіске жеткенде, Дельфидегі афиналық стоасында көбірек экспонаттар қойылды. Көрмеге қойылған соғыс ескерткіштері Аполлонға арналған, бірақ олар Афинаның жеңісінің ескерткіштері ретінде де қызмет етті. Бүкіл стоадан бүгінде тек артқы көпбұрышты қабырға, стилобат және солтүстік-шығыс іргетастары, сондай-ақ бірнеше бағаналары сақталған.

Дизайн

Стоа – артқы қабырғасы мен алдындағы шатырды тіреп тұрған бағаналар қатарынан тұратын портик. Дельфидегі афиналықтардың стоасы бұрыннан бар қабырғаны, шамамен б.з.д. 560 жылға дейінгі көпбұрышты қабырғаны артқы қабырға ретінде пайдаланды. Бұл қабырға солтүстікке қарай орналасқан Аполлон ғибадатханасын қолдаған террасаның тіреуіш қабырғасы қызметін атқарды. Афиналықтардың стоасы ағаштан жасалған, екі жағы да тіктеп жабылған шатыры, ағаштан жасалған антаблементі және бір-бірінен 3,58 метр қашықтықта орналасқан жеті мәрмәр бағанадан тұрды. Бағаналардың диаметрі негізінде 0,39 метрді құрады. Көптеген стоалардан айырмашылығы, афиналықтардың стоасының бағаналары мәрмәрден жасалған және дориялық емес, ионикалық стильде орындалған. Қазіргі археологиялық қазбалар жерінде төртінші бағананың фрагментімен бірге үш толыққан бағана орнатылған. Шатырдың қабырғалары табылған жоқ, бірақ мәліметтер олардың 3,5 метр аралықпен шатырдың үстінен өткенін көрсетеді.