Кіріспе
Инверкаргилл әуежайы – Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының ең төменгі бөлігінде, Инверкаргилл қаласының орталық бизнес ауданынан батысқа қарай 1,6 км қашықтықта орналасқан, толық қоршалған, бақыланатын халықаралық әуежай. Бұл Ұлттар Достастығындағы ең оңтүстікке орналасқан бақыланатын әуежай. 1938 жылы Вайхопай/Нью-Ривер сағасынан мелиорацияланған жерге салынған әуежай су тасқынына жиі ұшыраған, әсіресе 1984 жылы екі ай бойы жұмыс істемей қалған. Инверкаргилл қалалық кеңесі әуежайды 1942 жылға дейін орналасқан жеріне, Мэйрос Буш ауданындағы Доусон фермасына көшіруді қарастырған. Бірақ, оның орнына ірі су тасқынынан қорғау жүйесі салынды. Алайда, құрылыс кезінде ауыр жаңбыр және күтпеген жоғары толқын әуежайды 1987 жылы қайтадан су басты. Содан бері ешқандай мәселе туындаған жоқ. Әуежайда негізгі қоршалған терминал, халықаралық қоршалған терминалдың резервтік бөлімі және 5 ұшу-қону жолағы бар. Инверкаргилл – Жаңа Зеландиядағы жолаушылар ағыны бойынша 11-ші ең қызығушылық тудыратын әуежай.
Invercargill Airport is a fully secured controlled international designated airport located 1.6 km (one mile) west of the Central business district of Invercargill at the bottom of the South Island of New Zealand. It is the southernmost controlled airport in the Commonwealth. Formed on land reclaimed from the Waihopai/New River Estuary in 1938, the airport was prone to flooding, notably in 1984 when it was inoperable for two months. The Invercargill City Council considered moving the airport back to Dawson Farm, Myross Bush, the original site up to 1942. Instead, a large flood protection scheme was built, but during its construction heavy rain and an unusually high tidal surge flooded it again in 1987. There have been no problems since. The airport has a main secured terminal, a backup international secured terminal and 5 tarmac gates. Invercargill is the eleventh busiest airport in New Zealand by passenger traffic.
Тарих
Қазіргі әуежай бұрынғы таяз сулы көлдің эстуарийінде орналасқан. Бұл орын қалаға бастапқы әуежай, Доусон Фермасынан жақын болғандықтан таңдалды, ол Инверкаргилден солтүстік-шығысқа қарай 10 шақырым қашықтықта орналасқан, сол кезде бұл едәуір қашықтық есептелген. Жерді кептіру және тұрақтандыру жұмыстары 1936 жылы басталды. Айналасындағы жерлерді үнемі кептіру үлкен канал және таяз суды сору жүйесі арқылы жүзеге асырылды (және қазір де жүзеге асырылуда). 1939 жылға дейін ғана жеңіл ұшақтардың қонуына жарамды қарапайым қону жолағы салынды. Сол кезде Екінші дүниежүзілік соғыс басталған болатын, және RNZAF оны қосымша алаң ретінде пайдаланды, ал Доусон Фермасы әуе күштерінің басты әуежайы болып қалды, себебі ауыр патрульдік бомбалаушылар да онда қона алатын. Қалалық кеңес екі ангар салды, ал әуе күштері одан да ірі құрылыс салған. Дайын кеңселер әкімшілік жұмыстары үшін қарапайым жағдай жасады. Әуежайдың тұңғыш ресми рейсі 1944 жылы Дунединнен келіп қонған Union Airways компаниясының Lockheed 10 Electra ұшағымен жасалды. Сол кезде терминал құрылыстары екі кішкентай сарайдан аспады, ал Union Airways лимузині жолаушыларды The Crescent-тегі қалалық терминалына тікелей жеткізді. 1947 жылы үкімет барлық әуе компанияларын біріктіріп NAC құрғаннан кейін, Electra рейсі де Havilland DH.89 ұшақтарымен ауыстырылды. 1956 жылы жаңа асфальтталған қону жолағы және жаңа, бірақ уақытша терминал салынғаннан кейін Douglas DC 3 ұшақтары жұмыс істей бастады. Осы арада, жергілікті Amphibian Airways әуе компаниясы 1950 жылдардың басында Grumman Widgeons ұшақтарын пайдалана отырып, Стюарт аралына рейстер бастады. Гидроұшақтар оқшауланған жағалаудағы маяктар мен олардың елді мекендерін де қамтыды. 1970 жылдардың соңында Stewart Island Air Services компаниясы оны өз иелігіне алды, содан кейін 1981 жылы Southern Air компаниясы ие болды, ол қазір де Stewart Island Flights атымен Стюарт аралына әуе тасымалын жүзеге асыруда.
Өсу
Ұшу-қону жолағы жылдар бойы үлкенірек ұшақтарды қабылдау үшін кезең-кезеңмен ұзартылып келді, мысалы, 1961 жылы NAC Fokker F27, 1969 жылы NAC Vickers Viscount, ал 1975 жылы NAC-тің Boeing 737 200 типті ұшақтарымен аяқталды. RNZAF Boeing 727 100 және Ansett New Zealand BAe 146 сияқты басқа ұшақтар да бұл жолақты оңай пайдаланды. Қазіргі таңда ұшу-қону жолағының ұзындығы 2210 метрді құрайды.
Кішігірім - көп
Әуежайға 1975 жылдан 1995 жылға дейін тұрақты рейстер жүргізілді, сол кезде Air New Zealand өзінің барлық екінші деңгейдегі провинциялық бағыттарын қайта құрылымдады, себебі еншілес компания Mount Cook Airline 68 орындық ATR 72 200 ұшағын пайдалануға енгізді. Виконтқа ұқсас турбовинтті ұшақ болғанымен, ол әр апта күні, тіпті кешкі уақытта да, сегіз ретке дейін рейстер таңдау мүмкіндігін ұсынды. Сыйымдылығы жоғары 737 ұшақтары күніне үш рейспен шектелді (оның ішінде Дунединге және Веллингтонға қысқа таңертеңгі рейс), ал соңғы рейс сағат 16:30-да болды. Air New Zealand жергілікті халықтың ұшақтарды алып тастамау туралы талаптарына қарсы тұрып, Оңтүстік аймақтық тұрғындарына кішірек ATR (кейін Q300) ұшағының қызмет көрсету жиілігін ең аз уақыт айырмашылығымен арттыратынына көндірді. Air Nelson еншілес компаниясы 50 орындық Q300 (Fokker F27 500 ұшағымен шамалас) ұшағымен Invercargill бағытына қосылғанда, Веллингтонға тікелей рейстің жаңа бағыты ашылды, бұл Оңтүстік аймақтық тұрғындарына еліміздің астанасына тікелей қол жеткізуге мүмкіндік берді.
Ұшақпен ұшу қызметтерінің қайта оралуы
2018 жылдың желтоқсан айында Air New Zealand компаниясы Airbus A320 ұшағын пайдалана отырып, Оклендтен және Оклендке тікелей рейстер ашатынын хабарлады. Бұл рейстер 2019 жылдың 25 тамызынан бастап, Оклендтен келген алғашқы Airbus A320 ұшағымен іске қосылды, ол келесі күні сағат 06:00-де Инверкаргилден ұшып кетті. Рейстер кестесі бойынша таңертеңгі сағат 06:00-де дүйсенбі, сейсенбі, бейсенбі, жұма күндері және сенбі күні сағат 09:30-да, ал кері рейстер дүйсенбі, сәрсенбі, бейсенбі, жұма және жексенбі күндері сағат 21:30-да орындалады. Бұл әуе компаниясының ең ұзақ ішкі рейсі болып табылады. 2019–2021 жылдардағы COVID-19 жаһандық пандемия кезінде Оклендке және одан рейстер түскі уақыттағы қайта рейске өзгертілді және содан бері осылай жалғасуда. Air New Zealand компаниясы Оклендке тікелей рейс қажеттілігін көрсетіп, осы мақсатқа жету үшін жергілікті тұрғындармен бірлесіп жұмыс істеді.
This service commenced from 25 August 2019 with the arrival of the first Airbus A320 from Auckland, departing Invercargill the next day at 0600. Scheduled morning departures 0600 Monday, Tuesday, Thursday, Friday, and 0930 Saturday, and returning at 2130 on Monday, Wednesday, Thursday, Friday and Sunday. It is the airline's longest domestic flight. During the Covid Global Pandemic of 2019–21, flights to and from Auckland changed to a midday
return service and have remained so since. Air New Zealand said the Auckland service proved there was a demand for non stop flights to Auckland, and it had worked with locals to achieve this.
"Құптамалы"
2019 жылы ішкі рейстердің қайта жандануымен әуежай халықаралық талаптарға сәйкес келуге міндетті болды. Бұл әуежай периметрін толығымен қоршауды, құтқару машиналарының паркін жаңартуды, ұшақпен ұшатын жолаушыларға арналған тексеру аймағын және багажға арналған рентген машиналарын орнатуды қамтыды. Сондай-ақ, бұл әуежайда тәулік бойы күзеттік патрульдік жүргізілетінін білдіреді. "Қауіпсіз" мәртебесіне ие болғандықтан, әуежайды пайдалануға мәжбүр болған сирек халықаралық рейстерге қойылған шектеулер алынып тасталды. Жолаушылар енді 2-ангардағы 5-шы қақпа арқылы, сондай-ақ жаңа негізгі терминал арқылы тексеруден өте алады.
Бүгін
2005 жылы ұшу-қону жолағы 5 млн NZ$ қаражатқа 2210 метрге дейін ұзартылды. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, ол Жаңа Зеландиядағы үшінші ең ұзын азаматтық ұшу-қону жолағы болып табылады және Boeing 737/Airbus A320 сияқты ұшақтарды, сондай-ақ салмағы шектеулі Boeing 777 200/787 9 типтес ұшақтарды қабылдауға қабілетті. Әуежай бағыттарын өзгерту үшін жоспар қабылдады. Терминалдың алқабы мен қақпалары Airbus A321 сияқты ұшақтарды тұрақты түрде қабылдай алады. 2016 жылы жаңа бір қабатты жолаушылар терминалы ашылғаннан кейін багаж контейнерлерін тасымалдау жабдықтары мен әуе сатылары орнатылды. Қазіргі кезде әуежайды Airbus A320, ATR 72 және Dash 8 Q 300 ұшақтары үнемі пайдаланады. 2019 жылы алқаптың тұрақ қақпалары жаңартылды, 1 және 2 қақпалары қайта орналастырылып, ұшақтарды терминалға мұрнымен тікелей тоқтатуға мүмкіндік беретін бетонды тұрақтармен жабдықталды. Air New Zealand ұшақтарын кері жылжыту үшін тракторлар қолданылады. 3, 4 және 5 қақпаларында әлі де айналып кіру және айналып шығу белгілері сақталған. 2011 жылы ұшу-қону жолағының ескі бөліктеріне асфальттың жаңа қабаты төселді, бұл ұшақтардың салмақ шектерін арттыруға көмектесті.
Коммерциялық операторлар
Air New Zealand әуежайдан жұмыс істейтін басты әуе тасымалдаушысы болып табылады. Крайстчерч пен Веллингтонға және одан рейстерді жүзеге асыру үшін Bombardier Q300 және ATR 72 типтерін, ал Оклендке және одан рейстер үшін Airbus A320 ұшақтарын пайдаланады. Air New Zealand ұшақтарының үшқа дейін бір түнге тоқтауға мүмкіндігі бар техникалық базаға ие. Stewart Island Flights компаниясы күніне үш ретке дейін Стюарт аралының бас елді мекені Обанға аралық рейстерді орындайды. Сондай-ақ, алдын ала брондалған топтар үшін қажет болған жағдайда да ұйымдастырылады. Mainland Air компаниясы Оңтүстік округтік денсаулық сақтау басқармасы тапсырысы бойынша Дунединге және одан рейстерді жүзеге асырады. Бұл қызмет медициналық қызметкерлерді күнделікті тасымалдау үшін пайдаланылады және бос орындар бар болған жағдайда, жалпы жұртшылыққа олардың веб-сайты арқылы сатуға ұсынылады.
Халықаралық техникалық аялдама
Инверкаргилл 2019 жылдың тамыз айынан бастап толық қауіпсіздігі қамтамасыз етілген халықаралық әуежай мәртебесін алды. Бұрын ол қауіпсіз емес деп есептелгендіктен, кейбір рейстерді орындау үшін арнайы рұқсаттар қажет болды. Инверкаргилл әуежайы 1980 жылдардан 2000 жылдарға дейін халықаралық бағыт ретінде дамуға ұмтылды, бірақ жобалар іске аспады, ал жақын орналасқан Куинстаун реактивті ұшақтар үшін тікелей бағыт ретінде дамыды. Дегенмен, Инверкаргилл қазір халықаралық рейстерге жанармай құю пункты ретінде және Куинстаунға және одан рейстерді ауа райы нашарлаған жағдайда бағытталтуға арналған әуежай ретінде пайдаланылуда, бұл ұзақ ұшу-қону жолағының арқасында мүмкін болып отыр. 2-ангарда қарапайым халықаралық терминал құрылған, бірақ ол көбінесе қолданылмайды. 2012 жылдың шілдесінен бастап Air New Zealand Инверкаргиллді техникалық тұрақ ретінде пайдаланды, себебі Куинстаундағы жағдайлар нашар ауа райы немесе операциялық себептерге (мысалы, үлкен жүк көлемі) байланысты әуе кемелерін Австралияға тікелей ұшуға жеткілікті отынмен ұшудан шектеді. Бұрын мұндай рейстер Крайстчерч арқылы жүргізіліп, сапарға екі сағат қосылса, ал Инверкаргилл арқылы бару бір сағатты үнемдейді. Әдетте, жанармай құю кезінде жолаушылар ұшақтан түспейді. Инверкаргилл қазір халықаралық рейстерді, шартты рейстерді немесе нашар ауа райы салдарынан Куинстаун әуежайы жабылған жағдайда бағытын өзгертуге түскен рейстерді қамтамасыз ету үшін қажетті толық қауіпсіздікпен қамтамасыз етілген шекаралық бақылау шараларына ие. Әуежайдың қауіпсіздік қызметтері және жақын орналасқан Блафф портының кеден қызметкерлері ресми иммиграциялық рәсімдерді жүзеге асырады. 2013 жылдың 3 наурызында Инверкаргилл Куинстауннан нашар бұлттылық салдарынан бағыты өзгертілген халықаралық рейстермен 400-ден астам жолаушыны қабылдады.
Кішігірім әскери және Антарктика операцияларының рөлі
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тек қосалқы әуежай болғанмен, Крайстчерчтің 1949 жылы Deep Freeze операциясының негізгі базасы ретінде таңдалғаны және сол кездегі Дунединнің Тайери әуежайының оңтүстікке қарай ұшатын ұшақтар үшін шығу нүктесі болғандықтан, әскери операциялар сирек болды. Тайери жабық болған жағдайда, Антарктикаға бағытталған ұшақтар кейде Инверкаргиллге қонды. Ауыр жүк тасыған ұшақтарды ұшыру үшін JATO күші қажет болды. Ұшу-қону жолағы ұзартылып, асфальтталғаннан кейін C 124 Globemaster және C 121 Constellation сияқты ірі ұшақтар апаттық және техникалық тоқтау үшін әуежайды пайдаланды. Бүгінде әуежайға Антарктика рейсін алмастыру жаттығулары аясында АҚШ Әуе ұлттық гвардиясы (ANG), Австралия Корольдік әуе күштері (RAAF), Италия Әуе күштері (Aeronautica Militare) және Жаңа Зеландия Әуе күштері (RNZAF) ұшақтары келіп тұрады. RNZAF әуеайлақты кем дегенде он жылда екі рет Wise Owl апталық жаттығулары үшін пайдаланған.