Кіріспе

Бактериялар туысы
Автоматты таксобокс
| сурет = Bacteroides biacutis 01.jpg
| сурет alt = "Bacteroides biacutis" қан ағар ортасында анаэробты түрде өсірілген
| сурет қоспасы = "Bacteroides biacutis" қан ағар ортасында анаэробты түрде өсірілген
| таксон = Bacteroides
| автор = Castellani & Chalmers 1919
| синонимдер =
| синонимдер сілтемесі =
| типтік түр =
| типтік түр авторы =
| бөлімше деңгейлері = Түрлер
| бөлімше =
B. acidifaciens
B. barnesiaes
B. caccae ДНҚ негіздерінің құрамы 40–48% GC. Бактериялық организмдер үшін ерекше, Bacteroides мембраналары сфинголипидтерді қамтиды. Олардың пептидогликан қабатында сондай-ақ мезодиаминопимел қышқылы бар. Bacteroides түрлері әдетте симбиозды болып келеді, сүтқоректілердің ішек микробиотасының ең көп бөлігін құрайды, онда олар иесінің ішегіндегі күрделі молекулаларды қарапайым молекулаларға өңдеуде маңызды рөл атқарады. Адам нәжісінің бір грамында 10¹⁰–10¹¹ клеткаға дейін кездеседі. Қолжетімді болғанда олар қарапайым қанттарды пайдалана алады; алайда, ішектегі Bacteroides түрлері үшін негізгі энергия көздері күрделі иелік және өсімдік гликанды болып табылады. Зерттеулер ұзақ мерзімді диетаның ішек микробиомының құрамымен тығыз байланысты екенін көрсетеді – көп мөлшерде белок және жануар майын жейтіндерде Bacteroides бактериялары басым, ал көмірсуларды көбірек тұтынушыларда Prevotella түрлері басым. Клиникалық жағынан ең маңыздыларының бірі – Bacteroides fragilis. Bacteroides melaninogenicus жақында қайта жіктеліп, Prevotella melaninogenica және Prevotella intermedia түрлеріне бөлінді.

Патогенез

Бактериоидтар түрлері де потенциалды патогендерді ішекке қоныстанудан тоқтатып, жануар иесіне пайда келтіреді. Кейбір түрлері (мысалы, B. fragilis) мүмкіндік туғанда адамға патогенді инфекцияларды, асқазан-ішек хирургиясын және абсцесс пайда болу арқылы аппендицитті тудыруы мүмкін, фагоцитозды тежейді және бета-лактам антибиотиктерін белсенділігін жояды. Бактериоидтар түрлері анаэробты болғанымен, олар уақытша ауаға төзімді және сондықтан құрсақ қуысында тіршілік ете алады. Жалпы, бактериоидтар β-лактамдар, аминогликозидтер және соңғы кезде көптеген түрлері эритромицин мен тетрациклинге қарсы тұру қабілетін алды. Антибиотиктерге жоғары төзімділік бактериоидтар түрлерінің басқа, күштірек патогенді бактерия штамдары үшін төзімділік резервуары болуы мүмкін деген алаңдаушылықты тудырады. Олар клиндамицинге сезімтал деп есептелгенімен, соңғы деректер клиндамицинге қарсы төзімділік деңгейінің артуын көрсетті (33%-ға дейін). Асқазан-ішек жолының жарылуы немесе ішек хирургиясы салдарынан бактериоидтар ішектен тысқары шығып, адам денесінің әртүрлі бөліктерін жұқтыруы мүмкін. Бактериоидтар иіс және үштік қосқан бас сүйек жүйкелері арқылы қан-ми тосқанынан өтіп, орталық нерв жүйесіне еніп, менингит пен ми абсцестерін тудыруы мүмкін. Бактериоидтар мойын және өкпедегі абсцестерден де табылды. Кейбір бактериоидтар түрлері Крон ауруымен, аппендицитпен және ішек қабыну ауруымен байланысты. Бактериоидтар түрлері адам ішегінің микробиомында көптеген рөлдерді атқарады. Соңғы он жылда бактерияларды өсірмей, нақты ДНК тізбектерін күшейту арқылы әртүрлі микробтық патогендердің болуын анықтау үшін полимераза тізбекті реакция (ПТР) әдістері қолданылды. Бір зерттеуде qPCR әдісімен жануар иесіне тән 16S рРНА генетикалық маркерін өлшеу арқылы бактериоидтар мөлшері өлшенді. Бұл техника бактериялардың жануар иесіне тән генетикалық маркерлерін анықтауға және соңғы ластануды анықтауға мүмкіндік береді. Жақында жасалған зерттеулер температураның бактериялардың қоршаған ортада қанша уақыт сақталуына әсер ететінін көрсетті, төмен температурада (0–4 °C) өмір сүру ұзарады. "Жаңа зерттеу ішек бактериясының бір түрі, кортизол және ми метаболиттері арасындағы үш жақты қатынасты анықтады. Зерттеушілер бұл қатынас аутизм туралы түсінікті кеңейтуге мүмкіндік беруі мүмкін деп болжайды, бірақ одан әрі зерттеулер қажет". Тағы бір зерттеуде жапондық постменопаузалық әйелдер тобында бактериоидтар деңгейі төмен болғанда остеопороздық сынықтардың қаупі 5,6 есе жоғары болғаны анықталды.

Адам

Bacillota және Bacteroidota филаларының мүшелері адамның ішек микробиотасындағы ("ішек микробиомасы") бактериялардың көпшілігін құрайды. Сау адам ішегінің микробиомы 109 көп түрден тұрады, оның ішінде 31 (19,7%) - Bacteroidetes, ал 63 (40%) және 32 (20%) - Bacillota және Actinomycetota. Bacteroides түрлерінің негізгі энергия көзі – өсімдік материалдарынан алынған әртүрлі қант туындыларын ферментациялау болып табылады. Бұл қосылыстар адамның ішегінде кең таралған және потенциалды түрде зиянды болуы мүмкін. Bacteroides thetaiotaomicron сияқты Bacteroides түрлері адамдарда арық немесе семіздік фенотипіне әсер ететіндігі туралы мәліметтер бар. Осы мақалада бір егіз семіз, ал екіншісі арық. Олардың фекальдық микробиотасы гермдік егеуқұйрықтарға трансплантацияланғанда, егеуқұйрықтың фенотипі адамдардағыдай болады. Bacteroides – олардың иесінің ішек нишасын мекендейтін симбионттар және бірнеше физиологиялық функцияларды атқарады, олардың кейбіреулері пайдалы, ал кейбіреулері зиянды болуы мүмкін. Bacteroides ішек микроортасын және көмірсулар метаболизмін реттеуге қатысады, сонымен қатар өт қышқылын гидролиздеу арқылы иесінің ортасына бейімделуге қабілетті. Кейбір Bacteroides қантты ферментациялау кезінде ацетат және пропионат өндіреді. Ацетат токсиндердің ішектен қанға өтуіне кедергі жасайды, ал пропионат адам ішегінде ісіктердің пайда болуын болдырмайды. Bacteroides uniformis сияқты Bacteroides түрлері семіздікті жеңілдетуге көмектесуі мүмкін. Формуламен тамақтандырылған нәрестелердің ішегінде B. uniformis-тің төмен деңгейі семіздік қаупінің жоғары болуымен байланысты. B. uniformis-ті ауыз арқылы беру егеуқұйрықтарда семіздікке себеп болатын метаболикалық және иммундық дисфункцияны жеңілдетуі мүмкін. Сол сияқты, Bacteroides acidifaciens майлы тіндердегі майдың тотығуын белсендіруге көмектеседі, осылайша семіздікке қарсы қорғаныш қызметін атқара алады.