Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чепеларе өзені немесе Чепеларска река – Оңтүстік Болгарияның Родопа тауларындағы 86 шақырымдық өзен, Марица өзенінің оң саласы.
The Chepelare river or Chepelarska reka is an 86 km long river in the Rhodope Mountains of southern Bulgaria, a right tributary of the river Maritsa.
Атауы
1942 жылға дейін өзен Чайя (Чая) деп аталды, бұл болгар тіліндегі «чай» сөзінен шыққан болуы мүмкін, себебі оның бойында Mentha, Tilia, Thymus сияқты дәрілік шәй өсімдіктері көп өседі. Әсіресе орта ағысындағы аймақта жергілікті тұрғындар оны әлі күнге дейін «Чая» деп атайды. 1942 және 1989 жылдар аралығында ол ресми түрде Чепеларска река деп аталды, бұл Чепеларе қаласының атымен байланысты. 1989 жылдан бері ресми атауы – Асеньца (Асеница), ол Асеновград қаласының атымен аталған, бұл қала өзеннің төменгі ағысында орналасқан. Дегенмен, көптеген институттар, оның ішінде карта жасаушылар және Болгария Ғылым академиясының Ұлттық метеорология және гидрология институты әлі де Чепеларска река атауын қолданып жүр.
Until 1942 the river was known as the Chaya (Чая), which probably originates from the Bulgarian word for tea, чай, due to the abundance of herbal tea plants along its course Mentha, Tilia, Thymus, etc. species, especially along its middle course, where it is still locally called the Chaya. Between 1942 and 1989 it was officially named the Chepelarska reka after the town of Chepelare, situated in its upper course. Since 1989 the official name is the Asenitsa (Асеница) after the city of Asenovgrad in its lower course. However, many institutes including map makers and the National Institute of Meteorology and Hydrology at the Bulgarian Academy of Sciences still use the name Chepelarska reka.
География
Өзеннің бастауы батыс Родопа тау жотасындағы Пампорово тау шаңғысы курортында 1550 м биіктікте орналасқан. Хвойна ауылына дейін Чепеларская река солтүстікке қарай ағады, содан кейін Бачково ауылына дейін солтүстік-шығыс бағытта бұрылады, ал онда қайтадан солтүстікке қарай ағып, сағасына жетеді. Асеновградтың шеттеріне дейін өзен ағысының көп бөлігі терең әрі әсем аңғармен ағады, Чепеларе және Хвойнада екі кеңейеді. Төмен ағысында Жоғарғы Фракия жазығына өтеді, онда өзен арнасы кең және құмды болады, одан суару каналдары тартылып алынады. Чепеларская река Рогош ауылынан оңтүстікке қарай 2,5 км жерде 183 м биіктікте Марицаға құяды. Өзеннің су алабы 1010 км² аумақты алып жатыр, бұл Марицаның жалпы аумағының 1,9%-ын құрайды. Өзен сулары шағын электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады, үш шағын су электр станциясы бар – Чепеларе, Асеница I және Асеница II. Жоғарғы Фракия жазығында оның сулары суару және өнеркәсіптік сумен қамтамасыз етуге бағытталған. Өзен аңғарының Родоп тауларынан шығуында ортағасырлық болгар Асеннің қамалының қираған қалдықтары мен оның жақсы сақталған Құдай анасы шіркеуі орналасқан, бұл болгар туристік одағының Болгарияның 100 туристік орны тізіміне енген. Өзеннің оң жағалауы Родоп тауларындағы ең маңызды табиғат қорықтарының бірі – Червената Стенаның батыс шекарасын құрайды, ол әсем пейзаж аясында көптеген сирек және эндемикалық түрлерді қорғайды. Бұл ЮНЕСКО-ның биосфералық қорықтардың дүниежүзілік желісінің бір бөлігі. Нареченский Бани өзеннің орта ағысында орналасқан, онда қонақ үйлер мен санаторийлер бар. Чепеларская река Пампорово аумағында басталады, ол Болгарияның үш үздік тау шаңғысы курортының бірі және Родоп тауларындағы ең ірісі болып табылады.
The river takes its source at an altitude of 1,550 m in the Pamporovo ski resort in the western Rhodope mountain range. Until the village of Hvoyna the Chepelarska reka flows north, then turns in northeastern direction until the village of Bachkovo, where it again turns north until its mouth. Throughout most of its course until the outskirts of Asenovgrad, the river flows in a deep and dramatic valley with two widenings at Chepelare and Hvoyna. Downstream it enters the Upper Thracian Plain, where the riverbed becomes wide and sandy, with irrigations canals diverting from it. The Chepelarska reka flows into the Maritsa at an altitude of 183 m some 2.5 km south of the village of Rogosh. Its drainage basin covers a territory of 1010 km2 or 1.9% of Maritsa's total The river's waters are utilised for small scale electricity generation with three small hydro power plants — Chepelare, Asenitsa I and Asenitsa II. In the Upper Thracian Plain its waters are diverted for irrigation and industrial water supply. Over the exit of the river valley from the Rhodope Mountains are perched the ruins of the medieval Bulgarian Asen's Fortress and its well preserved Church of the Holy Mother of God, included in the 100 Tourist Sites of Bulgaria of the Bulgarian Tourist Union. The right banks of the river form the western boundary of Chervenata Stena, one of the most important nature reserves in the Rhodope Mountains, which protects numerous rare and endemic species among dramatic scenery. It is part of the UNESCO World Network of Biosphere Reserves. Narechenski Bani on its middle course is a spa resort with hotels and sanatoria. The Chepelarska reka springs on the territory of Pamporovo, which is among the three top ski resorts in Bulgaria and the largest one in the Rhodope Mountains.