Кіріспе
Камбоджадағы католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани басшылығымен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі. Камбоджадағы шіркеу тарихында католиктер ел халқының шағын бөлігін құрады, ал жатақтардың көпшілігі этникалық вьетнамдықтар болды; 2005 жылы Камбоджадағы католиктердің шамамен үштен екісі вьетнамдықтардан тұрды. Камбоджадағы шіркеудің 20-шы ғасырда дамуы баяу болды, ал алғашқы камбоджалық дін қызметкері 1957 жылы тағайындалды және қызыл кхмерлердің қатаң коммунистік үкіметі дін ұстануға тыйым салғандықтан, шіркеуге қауіп төнді. 1990-шы жылдардан бастап, мекеме біртіндеп жаңадан құрылды, ірі семинария қайта іске қосылды және ондаған жылдардан кейін алғашқы жергілікті дін қызметкері тағайындалды.
The Catholic Church in Cambodia is part of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome. Throughout the Church's history in Cambodia, Catholics made up a small percentage of the country's population, and a majority of adherents have been ethnically Vietnamese; in 2005, around two thirds of the total number of Catholics in Cambodia were Vietnamese. The Church in Cambodia was slow to develop during the 20th century, with the first native Cambodian priest being ordained in 1957, and was nearly destroyed by the Khmer Rouge's severe communist rule which banned the practice of religion. Beginning in the 1990s, the institution was gradually rebuilt with the reestablishment of a major seminary and the first ordination of a native priest in decades.
Ерте кездескен
Камбоджадағы алғашқы христиандық миссиясын 1555–1556 жылдары Доминикан орденінің португалдық мүшесі Гаспар да Круз жүзеге асырды. Оның өзінің баяндамасына сәйкес, бұл кәсіп толық сәтсіздікке ұшырады; ол елді "Брамен" патшасы мен "Брамен" шенеуніктер басқаратынын және "Брамендерді дінге көндіру ең қиын" екенін анықтады. Ол ешкімнің патшаның рұқсатысыз дінін өзгертуге батыл болмайтынын сезінді және елден көңілі толып, "бір ғана бейдінді шомылдырып, оны қабірге тапсырдым" деп шығып кетті. 19 ғасырда Францияның отарлауына қарамастан, христиан діні елде аз ғана әсер етті.
Өсудің баяулауы және жойылып кетуі
Протестант миссионері Артур Л. Хаммонд 1934 жылы Жаңа Өсиеттің кхмер тіліндегі алғашқы аудармасын жасады және жариялады. 1940 жылы ол бүкіл Киелі кітапты аударуды аяқтады, бірақ соңғысы тек 1954 жылы басылды. Камбоджаның алғашқы туған руханиятшысы Симон Чхем Йен 1957 жылдың 7 қарашасында дін қызметкері болып тағайындалды, ал одан кейін 1959 және 1964 жылдары Пауль Теп Им Сота және Джозеф Чхмар Салас тағайындалды. Ватикан статистикасы бойынша, 1953 жылы Камбоджадағы католик шіркеуінің мүшелері 120 000-ға жетті, бұл сол кездегі екінші ірі дін болды, алдымен шамамен 50 000 католик вьетнамдықтар екені анықталды. 1970 және 1971 жылдары вьетнамдықтардың елге қайтарылуына дейін, шамамен 62 000 христиан Камбоджада тұрған болуы мүмкін. 1970 жылы Лон Нольдің әскери хунтасының (Кхмер Республикасы) басталуымен көптеген вьетнамдық католиктер эмиграцияға кетті, Камбоджаның негізгі семинариясы мерзімі белгісіз уақытқа жабылды, бірақ католиктерге үкімет жалпылай төзімділік көрсетті. 1972 жылы Камбоджада шамамен 20 000 христиан болды, олардың көпшілігі католиктер, олардың көп бөлігі еуропалықтар, әсіресе француздықтар және француз текті еуразиялықтар еді. Алайда, 1975 жылдан 1979 жылға дейін коммунистік режимдегі қызыл кхмерлер елдегі католицизмді жоқ етті; Камбоджада қалған католиктердің үштен екісі мәжбүрлі еңбек лагерьлерінде қаза тапты. 1990 жылы Тайландтағы кхмер босқындарының лагерьлерінде семинарияны қайта іске қосуға күш салынды, ал келесі жылы семинария ресми түрде қайта құрылды; алғаш рет шіркеу тарихында сабақтар толығымен кхмер тілінде оқылды. Желтоқсан айында Баттамбангтың апостолдық әкімшісі болып тағайындалды. 1995 жылдың шілдесінде Пьер Софаль Тонлоп 20 жылдан астам уақыттан бері Камбоджада туған алғашқы руханиятшы болып тағайындалды. 1998 жылдың маусымында Хеммер тілінде Киелі кітаптың жаңа экуменикалық аудармасы жарық көрді, ол Хаммондтың 1954 жылғы аудармасын жақсартуға бағытталған, ал қазан айында Дупраз басқаратын семинария Пномпеньге көшірілді және семинария студенттері таңдаған Сент-Джон Мэри Вианни атымен аталып, ресми түрде үлкен семинария деп жарияланды. Камбоджалық студент және бұрынғы әскер қызметкері Сорам мектеп әкімшілігі оны тәртіпсіздігі үшін қуылғанын хабарлағаннан кейін, сыныпқа қол гранатасын лақтыруға қауіптендірді. Сорам сыныпқа жақындағанда, 26 жастағы филиппин иезуит семинарисі және миссионер Ричард "Ричи" Фернандо оны ұстап, жарылғыш затты лақтырмау үшін тоқтатып, Сорамның гранатаны кездейсоқ түсіріп, оның жарылуына себепкер болды. Фернандо жарылыстан көз жұмды, бірақ Фернандо оны қорғау үшін құлағандықтан Сорам жарылыстан аман қалды. 1999 жылы Филиппинге негіделген Иезуиттік коммуникациялар қоры Фернандоның өмірі туралы "Greater Love: In Memory of Richie Fernando, SJ" атты деректі фильмді жасады.
Efforts were made in 1990 to restart the seminary within the refugee camps of Khmer people in Thailand, and by next year the seminary was officially reinstated; teachings were delivered entirely in the Khmer language for the first time in the Church's history. and by December was appointed apostolic administrator of Battambang. In July 1995, Pierre Sophal Tonlop became the first native Cambodian to be ordained a priest in more than 20 years. A new ecumenical Khmer translation of the Bible was published in June 1998, made to improve upon Hammond's more literal 1954 translation, and later in October, the seminary headed by Dupraz was moved to Phnom Penh and officially named the St. John Mary Vianney Major Seminary, as chosen by the seminarians. A Cambodian student and former soldier named Soram threatened to throw a hand grenade to a class full of students after school staff informed him that he has been expelled due to his disruptive behavior. As Soram approached the classroom, 26 year old Filipino Jesuit seminarian and missionary Richard "Richie" Fernando grabbed and restrained him to prevent his throwing the explosive, which caused Soram to accidentally drop the grenade and trigger it. Fernando died from the explosion, but Soram survived the blast as Fernando fell over to protect him. A television documentary film about Fernando's life titled Greater Love: In Memory of Richie Fernando, SJ was produced in 1999 by the Philippine based Jesuit Communications Foundation.