Лоренс Дандас: Саудагер, саяхатшы және өнер жинаушысының өмірі

Кіріспе

Сэр Лоуренс Дундас, 1-ші барон (22 қазан 1712 – 21 қыркүйек 1781) – шотланд ақыны және саясаткер.

Өмір

Ол Томас Дундас пен Бетия Бейлидің ұлы еді. Ол алғашқы байлығын Бас комиссар ретінде тапты: 1745 жылғы Якобит көтерілісі мен Жеті жылдық соғыс кезінде британдық армияны жабдықтармен қамтамасыз етті. Кейін Дундас банк ісіне, жылжымайтын мүлікке кірісті (1777 жылы Грангемутты дамытты) және Форт пен Клайд каналының маңызды демеушісі болды, ол оның Керс Хаусқа ортасталған иелігі арқылы өтті, шамамен Фолкиркке жақын жерде. Ол ұлына 900 000 фунт стерлингке бағалы мұра қалдырды. Сэр Лоуренс талғампаз адам болды, 1750 жылы Дилетанттар қоғамының мүшесі болып сайланды. 1763 жылы ол Солтүстік Йоркширдегі Ричмонд маңындағы Аске иелігін лорд Холдернестен 45 000 фунтқа сатып алды және Йоркширдің ең көрнекті сәулетшісі Джон Каррдың жобасымен оны палладиандық стильде кеңейтіп, қайта жаңартып, жаңа атқоңырларын салды. Дундас сондай-ақ Британдық Батыс Индиядағы екі құл плантациясына ие болды, біреуі Доминикада, екіншісі Гренадада. 1768 жылы ол Эдинбургтің Жаңа қаласы болатын жерде "Бейбітшілік және молшылық" тавернасын сатып алды. Бұл Джеймс Крейгтің жоспарында шіркеу орналасатын мүмкін жер ретінде көрсетілген, бірақ Дундастың байлығы мен жерге иелігі оған Жаңа қала желісінен тыс жерде өз сарайын жобалауға мүмкіндік берді. Бұл үй, қазір Сент-Эндрю алаңындағы Дундас үйі, сэр Уильям Чемберс салған, 1825 жылы Шотландия Корольдік банкінің бас кеңсесіне айналды. Корольдік банк шығарған банкноттардың қазіргі дизайнында оның фасады мен 1857 жылғы төбесі бейнеленген. Ол Лондонға жақын орналасқан Джакомо Леонидің Moor Park атты әсем үйін сатып алды, содан кейін Франсуа Буше салған медальондары бар Гобелендер жиынтығын және Роберт Адам жобалаған орындықтар жиынтығын тапсырыс берді – бұл ағылшын неоклассикалық жиһаздарының алғашқы үлгілерінің бірі. Аске және сэр Лоуренстің 19 Арлингтон көшесіндегі тамаша жабдықталған лондондық үйі үшін басқа жаңа жиһаздарды Томас Чиппендейл (1763–66), Чиппендейлдің бәсекелестері, корольдік жиһаз жасаушылар Уильям Вил және Джон Кобб, сондай-ақ Сэмюэл Норман (Гилберт) жеткізді. Аскеде Лондонда жұмыс істейтін француз жиһаз жасаушысы Пьер Ланглуаның француз стиліндегі екі инкрустацияланған комоды бар. Кейпабилити Браун Аскедегі саябақты абаттандырды және көпірдің жобасын жасады. 1770 жылдары сэр Лоуренс Роберт Адамға қосымша жөндеулер мен жиһаз жобаларын тапсырды. Аске иелігінде Ричмондтың шағын округі болды, сондықтан сэр Лоуренс Парламент депутатын тағайындауға құқылы болды. Сэр Лоуренс Маргарет Брюске үйленді, олардың Томас Дундас есімді ұлдары болды. Джеймс Босуэлл Дундасты "жақсы мінез-құлқымен, бірақ аса епті емес, сүйкімді және көңілді шотландтық джентльмен" деп сипаттады. Дундас өнер коллекционері болған. Ол қайтыс болғаннан кейін ұзақ уақыт өткен соң, Гринвуд мырзалар 1794 жылдың 29-31 мамырында Лестер алаңындағы өз бөлмесінен оның 116 картинасын сатты. Олардың арасында Куйп, Мурильо, Рафаэль, Рубенс және Тениерс сияқты суретшілердің туындылары бар еді. Мурильоның кейбір және басқа да туындыларын Дундастың досы Джон Блэквуд тапсырыс бойынша сатып алған болуы мүмкін. Сэр Лоуренс 1781 жылы қайтыс болды және оның әйелі Маргарет пен ұлы Томас соңынан оған қосылған Фолкирк ескі шіркеуіндегі Дундас мавзолейіне жерленді.

He was the son of Thomas Dundas and Bethia Baillie. He made his first fortune as Commissary General: supplying goods to the British Army during the Jacobite rising of 1745 and the Seven Years' War. Dundas subsequently branched out into banking, property (he developed Grangemouth in 1777) and was a major backer of the Forth and Clyde Canal which happened to run through his estate, centred on Kerse House, near Falkirk. He left his son an inheritance worth £900,000. Sir Lawrence was also a man of taste, elected a member of the Society of Dilettanti in 1750. He bought the Aske Estate, near Richmond in North Yorkshire in 1763 from Lord Holderness for £45,000 and proceeded to enlarge and remodel it in Palladian taste by the premier Yorkshire architect, John Carr, who also designed new stables. Dundas also acquired ownership over two slave plantations in the British West Indies, one in Dominica and one in Grenada. In 1768, he acquired a tavern "Peace and Plenty" on the land destined to become Edinburgh's New Town. This was shown on James Craig's plan as a potential site for a church, but Dundas's wealth and ownership of the site allowed him to design his own mansion here, somewhat off the grid of the New Town. This house, now Dundas House in St. Andrew Square, was designed by Sir William Chambers, became the headquarters of the Royal Bank of Scotland in 1825. The facade and later 1857 ceiling feature on the current designs of the banknotes issued by the Royal Bank. He purchased Giacomo Leoni's grand house near London, Moor Park, for which he ordered a set of Gobelins tapestry hangings with medallions by François Boucher and a long suite of seat furniture to match, for which Robert Adam provided designs: they are among the earliest English neoclassical furniture. Other new furnishings, for Aske and for Sir Lawrence's magnificently appointed London house at 19 Arlington Street, were supplied by Thomas Chippendale (1763–66), and Chippendale's rivals, the royal cabinet makers William Vile and John Cobb, and Samuel Norman (Gilbert). A pair of marquetry commodes in the French taste by a French cabinet maker working in London, Pierre Langlois, is at Aske. Capability Brown worked on the park at Aske and provided a design for a bridge. In the 1770s, Sir Lawrence turned to Robert Adam for further remodelling and designs for furnishings. The Aske estate included the pocket borough of Richmond, so Sir Lawrence was, therefore, able to appoint the Member of Parliament. Sir Lawrence married Margaret Bruce, and they had one son, Thomas Dundas. James Boswell described Dundas as "a comely jovial Scotch gentleman of good address but not bright parts I liked him much". Dundas was a great collector of art. Long after his death, Messrs Greenwood sold 116 of his paintings on 29–31 May 1794 from their room in Leicester Square. They included works by Cuyp, Murillo, Raphael, Rubens and Teniers. Some of the Murillo's and perhaps other works would have been bought on commission by Dundas's friend John Blackwood. Sir Lawrence died in 1781 and is buried in the Dundas Mausoleum at Falkirk Old Parish Church where his wife Margaret and son Thomas eventually joined him.