Кіріспе

Король Эдуард VII көпірі – Солтүстік-Шығыс Англиядағы Ньюкасл-апон-Тайн мен Гейтсхед арасындағы Тайн өзенін қамтитын теміржол көпірі. Бұл II санаттағы ескерткіш. Король Эдуард VII көпірі «Британияның соңғы ұлы теміржол көпірі» деп сипатталған. Көпірді король Эдуард VII және королева Александра 1906 жылғы 10 шілдеде ашты, бірақ сол кезде ол толыққанды аяқталмаған еді. Жалпы көлік 1906 жылғы 1 қазанда көпірді пайдалана бастады. Ол аяқталуға дейін, Ньюкасл теміржол станциясына жету үшін пойыздар ескі Жоғары деңгейлі көпірді пайдаланып, станциядан кірген бағытта кері жүріп шығуға мәжбүр болды. Король Эдуард VII көпірінің салынуы төрт қосымша теміржол жолын және станция арқылы тікелей бағытты қамтамасыз етті, бұл пойыздардың екі жақтан да келуіне немесе кетуіне мүмкіндік берді, соның нәтижесінде қаужұлыу азайды.

Өмірбаян

1849 жылы Тине өзенінен өту үшін Ньюкасл қаласының ортасына жақын салынған екі қабатты теміржол және автомобиль көпірі – High Level Bridge, Виктория патшайымымен ресми түрде ашылды. Көпір құрылысы аяқталған соң, пойыздар жаңа салынған Ньюкасл теміржол вокзалына жете алды. Бірақ бұл жағдай іс жүзінде тиімді болмады, себебі вокзалдан High Level Bridge арқылы қайта шығу үшін пойыздар вокзалдан кері жүруге мәжбүр болды, бұл өте қиын процесс еді. Келесі 50 жылда Ұлыбританияның теміржол желісі мен жолаушылар саны күрт өсті. Жаңа көпірдің бастапқы жобасы NER бас инженері Чарльз Август Харрисон жасаған функционалдық дизайнға негізделген. Харрисон, Томас Эллиот Харрисонның немере інісі болды, ол пионер теміржол инженері Роберт Стивенсонмен бірге бұрынғы High Level Bridge жоспарларын жасаған еді. Көпірдің алғашқы дизайны өзенді екі аралықпен кесіп өтуді көздеген, олар бірнеше құрлыққа жақын аркалармен байланысатын, бұрандалы торлармен нығайтылған болар еді; алайда, жоспарланған көпірдің екі шетінде тасталған көмір шахталары табылып, оны қайта жобалау қажет болды. Жаңартылған жоба төрт теміржол жолын алып жүретін торлы арқалық көпір ретінде сақталды, бірақ Тине өзенінің үстінен төрт аралықтан тұрды. Бұл аралықтар бес құмтас тіреулермен демеліп тұрды, олар кесілген аркалардың жұптарымен әсемделген, олардың үшеуі өзеннің ішінде орналасқан. Солтүстік жақтағы жақын орналасқан жерде он арка бар, олар шеберханаларға орналастырылған.

Құрылыс

1902 жылдың 13 ақпанында көпір құрылысына арналған келісім-шарт Дарлингтон қаласындағы Кливленд көпір және инженерлік компаниясына тапсырылды; бағдарламаны NER толығымен өз қаражатымен қаржыландырды. Жер сатып алу шығындарын есептемегенде, құрылысқа шамамен 500 000 фунт стерлинг жұмсалды, бұл 2016 жылғы бағамен шамамен 55 миллион фунт стерлингке бағаланды. 1902 жылдың 29 шілдесінде Ньюкасл жағынан құрылыстың негізін қазу жұмыстары басталды. Үш үлкен өзен тірегінің негізі су астында, қысымды ауада жұмыс істейтін су өткізбейтін камераларда (кассиондарда) жұмыс істеген дайверлермен салынды. Бұл сол кезде қауіпті жұмыс саналды; сондықтан 40 жасқа толмағандар жұмысқа қабылданбады және әрбір жұмысшы кассионда бір сменада төрт сағаттан артық жұмыс істемеді. Дегенмен, бір адам қаза тапты, ал тағы біреуі қысымды ауада жұмыс істеу салдарынан ауыр сырқатқа шалдықты. Басқа жұмысшылар негіз қазылған көмір кендерінен шыққан күкірттегі газын тыныс алғандықтан ауырып қалды. Кассиондардың ішіндегі тас жарылыстар арқылы қазылып алынды; жұмысшылар жарылыс кезінде кіру шахтасындағы герметикалық камераға тығылды. Қазба жұмыстары аяқталғаннан кейін кассиондар шамамен 28 450 тонна бетонмен толтырылды және олардың үстіне тіректер орнатылды. Әр тірек құмтас пен граниттен тұрғызылды. Тіректер біткеннен кейін, аралықтар ағаш тіреулерге орнатылды. Өзен үстіндегі аралықтар бірінен соң бірі орнатылды; осы процесте өзен енінің жартысы қауіпсіздік мақсатында қозғалысқа жабылды. Көпірдің жол жабыны екі қабатты Уоррен фермасының темір торлы арқалықтарынан тұрады, олардың арақашықтығы белгілі бір аралықта орналасқан. Жол жабынының ені шамамен алғанда, ал болат конструкциясының жалпы салмағы шамамен 5820 тоннаны құрайды. Көпір құрылысында қолданылған ең маңызды құралдардың бірі – өзен арқылы созылған кабельдік жол болды. Ол кезде бұл әлемдегі ең үлкен кабельдік жол болатын, ұзындығы және тайн өзенінің үстінде су деңгейі көтерілгенде ілініп тұратын биіктігі болды. 23 000 тоннадан астам материалды тасымалдау үшін диаметрі болаттан жасалған кабель пайдаланылды. Көпір құрылысы аяқталғаннан кейін кабельдік жол демонтаждалды және кабель Валсендтегі Суон Хантер және Вигхам Ричардсон кеме жасау шебіне тасымалданды, онда ол RMS Mauretania лайнерінің теңізге сүзу кезінде қайта пайдаланылды. Құрылысы толыққанды аяқталмаса да, 1906 жылдың 10 шілдесінде көпірді король Эдуард VII Гейтсхед жағындағы уақытша платформадан ресми түрде ашты. Құрылысқа биліктегі монархтың есімі берілді, сондықтан оның аты Король Эдуард VII көпірі деп аталды. Evening Chronicle газетінің хабарлауынша, көпір төрт негізгі рельс жолын қабылдады, бірақ рельс аралықтары кейбір заманауи, жоғары жылдамдықты пойыздар үшін тым тар болып шықты. 1906 жылдың 27 қыркүйегінде құрылыстың беріктігі 100 тонна салмақты он локомотивтің, бес локомотивтен екі топқа біріктіріліп, көпірдің үстінен жай жылдамдықпен өтуі арқылы демонстрацияланды. Бұл локомотивтер көпірдің әр арқалығына максималды жүктеме түсіру үшін қатарластырылды.

Жұмыс істеу мерзімі

1906 жылы 1 қазанда Король Эдуард VII көпірі жалпы көлік қозғалысы үшін ашылды. Содан кейін көп ұзамай, Шығыс жағалау магистральдық бағытындағы пойыздар жаңа өткел арқылы Ньюкасл станциясына өтуге көшті, ал Сандерленд және Миддлсброға бағытталған пойыздар Жоғары деңгейлі көпірді пайдалануын жалғастырды. 1907 жылдың наурыз айында негізгі бағыттан шығысқа қарай Дунстонға жүк тасымалы үшін жаңа желі ашылды. 1908 жылы Харрисон өзі көпір туралы: «Көпірдің дизайнында ерекше көзге түсетін ештеңе жоқ, тек соңғы бірнеше жылда салынған көптеген көпірлерге қарағанда оның ұзындығы, ені үлкен және өзеннен биік орналасқан» деген пікір білдірді. Дегенмен, ол құрылыстағы кассондар Форт көпірі үшін қолданылғандардан бері ең ірілері деп санайтын. 1959 жылы Гринсфилдтегі локомотив депосы жабылды, бұл көпір арқылы өтетін теміржол желісін оңайлатуға мүмкіндік берді. Бұл жұмыстың ең маңыздысы – құрылыстың төрт бағытын үш бағытқа дейін қысқарту болды. 1976 мен 1991 жылдар аралығында Ұлыбритания теміржолы Шығыс жағалау магистральдық бағытының көп бөлігін электрлендірді. Осы бағдарлама аясында көпірге жоғары кернеулі электр сымдарын орнатуға арналған тіреулер қойылды. 1994 жылы көпір ІІ санатқа енгізілді.