Кіріспе

Бір тайпаның ішінде белгілі, бірақ одан тыс жерде танылмаған ақпарат немесе білім. "Тайпа" термині осы контексте ортақ білімді бөлісетін адамдар тобын білдіреді. Корпорациялар саласында тайпалық білім немесе тәжірибе ұйымның ұжымдық білімі және барлық қызметкерлердің білімі мен қабілеттерінің жиынтығы ретінде кеңінен сипатталған. Алайда, басқару ғылымында бұл көбінесе институционалдық жадтың жеткіліксіз құжатталған бір бөлігі ретінде қарастырылады. Оның ұйымда уақыт өте келе сақталуы менторлық, шәкірттік, жұмыс орындасында оқыту сияқты процестерге және олардың барлығының негізіндегі кадрлардың тұрақтылығына тікелей байланысты. Кадрлардың (жұмыскерлер мен басшылардың) ауысуы осы білімді жоғалту қаупін тудырады. Бұл ұйымның жұмыс істеуі үшін қажетті, бірақ тиісінше құжатталмаған немесе басқа тәсілдермен сақталмаған білім.

Терминология

Бұл ұғым оны атау үшін қолданылған есімге тәуелсіз. Бірақ "рулық білім" деген атау мәдени антропологияда зерттелетін адам руларының көптеген түрлерімен салыстыру арқылы туындады. Бұл термин жаргон деп сипатталғанымен, оған қарамастан, ұғымды белгілеу үшін ең көп тараған термин болып табылады.

Компанияларда

Тайпалық білім – компаниядағы басқаларға кеңінен белгілі емес, жазбада түсірілмеген ақпарат. Бұл термин, әсіресе, сапалы өнімдер мен қызметтерді жасау үшін басқаларға білуі қажет ақпаратты атау үшін қолданылады. Бұл ақпарат сапалы жұмыс істеудің кілті болуы мүмкін, бірақ қате де болуы ықтимал. Шеберлік білімінен айырмашылығы, тайпалық білімді компанияның меншігіне көшіруге болады. Ол жақсарту жұмыстары кезінде сынақ факторларын анықтау үшін пайдалы көз болуы мүмкін. Тайпалық білім – топтың "бір адам кетсе" факторының бір бөлігі болуы мүмкін. Егер тайпалық білімді көптеген адамдар команданы тастап кетсе, білім жоғалып, команданың жұмысқа қабілетіне кедергі келтіруі мүмкін. Тайпалық білім жасырын біліммен көп ортақ нәрсеге ие. Екеуі де жеке тәжірибелер, оқу, тәлімгерлік және тікелей оқыту арқылы қалыптасады. Мұндай білім көбінесе адамдардың есінде сақталады, оны жүйелеу және тарату қиын. Сондықтан жасырын және тайпалық білім ашық білімге қарама-қарсы болып табылады.

Алты сигма

"Тайпалық білім" – бұл термин көбінесе Six Sigma процесінің бір қадамымен байланысты. Ол көбінесе жақсы білінетін, бірақ құжатталмаған білім ретінде қарастырылады, мысалы, ешқандай құжаттамасыз ұрпақтан-ұрпаққа ауысқан ақпарат. Бұл – белгілі бір топтың ішінде шындық деп есептелетін, бірақ оның шындығын растау үшін нақты деректер мен талдаулар жоқ білім. Six Sigma қауымдастығы бұл терминді компанияның аналогы ретінде қабылдады.

Тұқымдық білім парадоксиі

"Тайпалық білім парадоксы" – бизнес табысы еңбекшілердің білімі мен дағдыларына байланысты деген кең таралған сенім және басқарушылық риторика, бірақ бизнес ұйымдастыруы, құрылымы, процестері және басқару шаралары осы риторикаға қайшы келіп, ақпараттың еркін таралуына кедергі келтіреді.