Кіріспе

Венесуэлалық суретші Хесус Рафаэль Сото (5 маусым 1923 – 17 қаңтар 2005) – венесуэлалық оп-арт және кинетикалық суретші, мүсінші және кескінші. Оның туындылары әлемнің ірі музейлерінің коллекцияларында сақталады, олардың ішінде Тейт (Лондон), Людвиг мұражайы (Германия), Жорж Помпиду орталығы (Париж), Ұлттық өнер галереясы (Рим) және MoMA (Нью-Йорк) бар. Оның туған қаласындағы Венесуэланың маңызды өнер музейлерінің бірі оның құрметіне оның атымен аталады.

Ерте өмір

Хесус Рафаэль Сото Венесуэланың Сиуад-Боливар қаласында дүниеге келген. Эмма Сото мен скрипкашы Луис Гарсия Парраның төрт баласының ең үлкені. Сото кішкентай кезінен бастап отбасына көмектесуді қалаған, бірақ өнер оған ең қызықты болды. Ол гитара тартып, сондай-ақ түрлі кітаптар мен журналдарда кездесетін танымал өнер туындыларын қайта жасай бастады. 16 жасында Сото Сиуад-Боливар кинотеатрлары үшін плакаттар жасап, бояумен шұғылдану арқылы өнер мансабын бастады. "Сол кезде, – дейді суретші, – менің білетін жалғыз суретшілер – әріптерді жазатын адамдар еді. Отбасым өте қуанды. Мен өмір бойы ақша тауып, жазумен айналыса алатынмын. Ешкім одан артық ойламады."

1938 жылы Сото сюрреализм идеяларымен байланысты студенттік топқа қатысып, жергілікті журналда қоғамды дүр сілкіндіретін өлеңдер жариялады. Топта Сото автоматты жазу және көмірмен сурет салуды үйренді. "Мен бас суреттерін, портреттерді салып, өте жақсы техникаға ие болдым. Соңында, адамдар петиция жасады, епископ оны көруді сұрады және ол оған қол қойды. Мен стипендия алдым."

Білім

1942 жылы ол Каракстағы Escuela de Artes Plásticas y Artes Aplicadas (Пластикалық және қолданбалы өнер мектебі) мектебінде сурет өнерін оқуға стипендия алды және 1947 жылы оқуын аяқтады. Ол "таза өнер" сабақтарымен қатар, "сурет тарихы бойынша оқытушыларды даярлау курсын" тыңдады. Францияда Сото Пол Кли мен Пит Мондрианның туындыларын зерттеді, ал Мондриан "неопластицизмді қозғалысқа келтіру" идеясын ұсынды. Бұл, Сотоның үш өлшемді өнерге жаңа қозғалыс пен жаңашылық қосуға деген ниетімен үйлесіп, Яаков Агам, Жан Тингели, Виктор Вазарели және Salon des Réalités Nouvelles және Galerie Denise René галереясымен байланысты басқа суретшілермен бірлескен жұмыстарына әкелді. Бұл стильде Алехандро Отеро да қатысты. Оның Colortions (Rhythmicolors) сериясы көздің түсті қабылдауы және жұмыста қатысушылардың қозғалысы туралы ұғымдарды біріктіреді, бірақ түстердің тік сызықтар арқылы басқарылуына ерекше назар аударады.

Әсері

Осы уақытқа дейінгі көптеген венесуэлалық суретшілер сияқты, Иса Рафаэль Сото мен Карлос Круз Диес өздерінің туындыларын замандас өнердегі мәселелерге жауап ретінде қарастырды. Олар өнердің әмбебап процесін жеткізгісі келді. Осы себепті, олардың жұмыстары өнер әлемін байыта беретін үлес болып табылады. Аргентина Буэнос-Айрес, Ұлттық көркем өнер мұражайы; Австралия Канберра, Ұлттық галереясы; Мельбурн, Виктория Ұлттық галереясы; Бельгия Брюссель, Бельгияның Көркем өнерлер музейі; Миддельхайм, Ашық ауадағы мүсін мұражайы; Бразилия Сан-Паулу, Университеттің заманауи өнер мұражайы; Канада Монреаль, Заманауи өнер мұражайы; Чили Сантьяго, Сальвадор Альенде ынтымақтастық мұражайы; Колумбия Кали, Ла Тертулия заманауи өнер мұражайы; Куба Гавана, Америка үйі; Дания Хумбалебек, Луизиана; Египет Гиза, әмбебап графикалық мұражай; Финляндия Хельсинки, Заманауи өнер мұражайы; Франция Ле Ламентен (Мартиника), M2A2 Мартиникалық Америка өнері мұражайы; Лион, Заманауи өнер мұражайы; Нант, Көркем өнер мұражайы; Париж, қалалық заманауи өнер мұражайы; Париж, Жорж Помпиду орталығы, Ұлттық заманауи өнер мұражайы; Валь-де-Марн департаменттік заманауи өнер қоры; По, Көркем өнер мұражайы; Германия Боттроп, Йозеф Альберс мұражайы, Quadrat; Кёльн, Людвиг мұражайы; Хановер, Шпренгель мұражайы; Крефельд, Кайзер Вильгельм мұражайы; Кунзельсау, Вурс мұражайы; Леверкузен, Морсбройх мұражайы; Мюнхен, Ленц Шёнберг жинағы; Штутгарт, Штаатсгалерея; Ульм, Ульмер мұражайы; Израиль Иерусалим, Израиль мұражайы; Тель-Авив, Тель-Авив өнер мұражайы; Италия Милан, Лусио Фонтана қоры; Рим, Ұлттық заманауи және қазіргі заманғы өнер галереясы; Седжано (Гроссето), Даниэль Споерри бағы, қоры; Турин, қазіргі заманғы өнер галереясы; Ваччаго-ди-Амено, Кальдерара қоры; Жапония Фукуока, өнер мұражайы; Хоккайдо, заманауи өнер мұражайы; Итами, Итами қалалық өнер мұражайы; Иваки, Иваки қалалық мұражайы; Сайтама, заманауи өнер мұражайы; Токио, Хара заманауи өнер мұражайы; Вакаяма, заманауи өнер мұражайы; Мексика Мехико, Руфино Тамайо мұражайы; Никарагуа Манагуа, Латын Америкасының заманауи өнер мұражайы; Нидерланды Аммерсфурт, Мондриаанхаус; Амстердам, Петр Стьювесант қоры; Амстердам, Стеделик мұражайы; Оттерло, Кроллер-Мюллер мұражайы; Роттердам, Бойманс ван Бюнинген мұражайы; Жаңа Зеландия Окленд, Окленд қалалық өнер галереясы; Румыния Бухарест, Универсалды өнер мұражайы; Оңтүстік Корея Сеул, АмХО өнер мұражайы; Сеул, заманауи өнер мұражайы; Тонгёнг, Тонгёнг Наманг ашық ауадағы мүсін саябағы; Испания Алькала-де-Энарес, Алькала университеті, Луис Гонсалес Роблес мұражайы; Аликанте, Ла Асегурада мұражайы; Мадрид, Ұлттық өнер орталығы, София королевасы; Мадрид, ARCO қоры; Лас-Пальмас, Ұлы Канар аралдарының заманауи өнер орталығы; Теквайс, Лансароте (Канар аралдары), Сезар Манрике қоры; Швеция Мальмё, Мальмё өнер мұражайы; Стокгольм, Moderna Museet; Швейцария Базель, заманауи өнер мұражайы; Берн, Күнстмузеум; Ұлыбритания Лондон, Тейт галереясы; АҚШ Флорида, Вест-Палм-Бич, Нортон өнер мұражайы; Нью-Йорк, Баффало, Олбрайт Нокс өнер галереясы; Нью-Йорк, Перчез, Нойбергер өнер мұражайы; Нью-Йорк, Заманауи өнер мұражайы; Нью-Йорк, Соломон Р. Гуггенхайм мұражайы; Оклахома, Оклахома-Сити, Оклахома қалалық өнер мұражайы; Техас, Остин, Арчер М. Хантингтон өнер галереясы; Вашингтон, округ Колумбия, Хиршхорн мұражайы және мүсін бағы; Венесуэла Каракас, Ұлттық өнер галереясы қоры; Каракас, София Имбер заманауи өнер мұражайы; Каракас, Көркем өнер мұражайы; Сьюдад-Боливар, Иса Сото қоры заманауи өнер мұражайы; Мерида, Хуан Асторға Анта заманауи өнер мұражайы.