Кіріспе
Санскрит термині Самкхья философиясында Аханкара (санскрит: अहंकार; романша: Ахамкара), "Менді құру" – Саңқья философиясындағы санскрит термині, ол Өзіндік немесе Барлықты "табиғат" немесе кез келген уақытша "затпен" теңестіруді білдіреді. Бұл эго деп аталады және Махат таттвадан дамиды, ол төрт Антахкарананың (ақыл-ой функцияларының) бірі болып табылады.
Ahaṁkāra (Sanskrit: अहंकार ; Romanized: Ahamkara), 'I making' is a Sanskrit term in Saṃkhyā philosophy that refers to the identification of Self or Being with 'Nature' or any impermanent 'thing'. It is referred to as ego and evolves from Mahat tattva, It is one of the four Antaḥkaraṇa (functions of the mind).
Бхагавад-гитадағы сілтеме
Аханкара – Ведантада сипатталған Антахкарананың (ішкі мүше) төрт құрамының бірі; қалған үш құрамы – Буддхи, Читта және Манас. Уттара Мимамса немесе Веданта индуизм философиясының бір саласында, Бхагавад-гитада кеңінен талқыланбаса да, Кришна Арджунаға Аханкараны жою керектігін ескертеді. Кришна: «Ауа, су, жер, от, аспан, сана, интеллект және аханкара (эго) – Мен жаратқан табиғатты құрайды» дейді. Яғни, Аханкара Құдайға бағынуы тиіс. Себебі, Аханкара күйінде болғанда, өзіңді (жекелігіңді) сезіну мүмкін емес, сондықтан оны жою керек.
Аханкара және рухани даму
Аханкара – Аханның (Рухтың) құралы, жекелендіру принципі, өзінің санасы жоқ таза емес шындықта тәуелсіз саналы тұлға ретінде әрекет етеді. Аханкара (әдетте жан/меншік жан) – рухтың, ой материалынан (қара энергия және қара материядан) жасалған, жанның жеке дамуы үшін құралы, ДЕХА (материалдық дене/қалып) сияқты, жан/ақыл-ойының жеке эволюциясы үшін қолданылады. Ол – Сит-Шактидің, оның санасының, Ситтің – жалпы сананың кішкентай ұшқыны. Ол Будди, Манас, сезімдер мен әрекет мүшелерінің барлық іс-әрекеттерінің авторы ретінде көрінеді. Ол физикалық денемен, оның қажеттіліктерімен және тілектерімен байланыстағы дуалдық сферада бар деп есептеледі. Бұл Вак-таттваға, Веда және индуизм философиясындағы 36 таттваның біріне қатысты. Аханкарада раджас-гуна (көтеріңкілік) күйі басым. Себебі ол жаратылыстың шағын бөлігімен (денемен) ғана сәйкестендіреді және қалғанын "мен емеспін" деп қабылдамайды, сондықтан мақтаныш, өзімшілдік, бәсекелестік, жек көру және қызғаныш сияқты түрлі қиындықтарға ұшырайды. Ахамкара көбінесе иллюзия күйі болғанымен, Вак-таттва (36 таттваның бірі) оған бой алмайтын жағдайда пайда болуы мүмкін. Вак-таттвада адамның еркі, нық қадамдылығы және моральдық сезімі оянды, бұл – ағарту жолындағы алғашқы қадам. Дегенмен, жеткілікті үйлесімді, бірақ күшті Аханкараға (тұлғаға) ие адам жоғары рухани деңгейге көтерілу үшін қажетті күш-жігерді жұмсай алмайды деп саналады.
Аханкара мен Буддхи
Самкхьяда сипатталған эволюциялық тізбекке сәйкес эволюция процесі Махаттаттвадан басталады, одан кейін буддхи, сосын аханкара. Аханкара мен буддхи кейде кері ретпен көрсетіледі, себебі "Мен" принципі ретінде Аханкараға манас (сезгі ақыл) және буддхи (жоғары интеллект, интуиция) үстемдігін жүргізуге мүмкіндік беріледі. Дегенмен, буддхи – жоғары таттва, сондықтан Аханкара функционалдық тұрғыдан ғана буддхиден жоғары тұра алады. Абсолюттік тұрғыдан алғанда, Аханкара буддхи арқылы жаратылған, демек оған бағынышты.