Британ әскеріндегі реформалар: Кардуэлл реформалары

Кіріспе

Британ армиясының реформалары – Либерал премьер-министр Уильям Эварт Гладстонның қолдауымен 1868 және 1874 жылдар аралығында Соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы Эдвард Кардуэлл жүргізген британ армиясының реформалары. Гладстон әскери істерге көп көңіл бөлмегенімен, тиімділікке ұмтылды. 1870 жылы ол армия ұйымдастырылуындағы маңызды өзгерістерді Парламент арқылы қабылдады. Германия империясының Франко-прусс соғысында Екінші француз империясынан алған керемет жеңісі, Пруссияның кәсіби әскерлер жүйесінің, заманауи қару-жарақтарымен қатар, Британия қолданып келген джентльмендер әскерінің дәстүрлі жүйесінен әлдеқайда артық екенін көрсетті. Реформалар радикалды болған жоқ; олар жылдар бойы пісіп келді және Гладстон оларды іске асыруға мүмкіндік алды. Мақсаты – Соғыс кеңсесінің билігін орталықтандыру, офицерлік лауазымдарды сатып алуды жою және Ұлыбританияда дислокацияланған резервтік күштерді құру үшін мерзімі қысқа әскери қызметті орнату болды. Лауазымдарды сатып алу жүйесін тоқтату мәселесі даулы болды. Офицерлердің отбасылары лауазымдарға миллиондаған фунт инвестиция салған, ал адам қызмет бабында жоғарылағанда, қымбат аға лауазымды төлеу үшін кіші лауазымын сатқан. Парламенттегі заң жобасы офицерлерге лауазымдардың толық құнын өтеуді көздеген, бірақ бұл шара қабылданбады, содан кейін үкімет барлық сатып алулар тоқтатылғанын жариялады, осылайша лауазымдардың құнын жойды. Лордтар палатасы түзету заңын қабылдады және офицерлердің соңғы шығындары өтелді.

Өмірбаян

1870 жылға дейін армия реформасымен бес патшалық комиссия айналысты. 1857 жылғы комиссия ең көп дау туғызды, онда сэр Чарльз Тревелян чин сатып алуды жоюға шақырып, үгіт жүргізді. Капитандыққа бағасы 2400 фунт стерлинг, ал лейтенант-полковникке өрлеу үшін 7000 фунт стерлинг болды. Орта таптың қалауынша, лайықтылық және білім арқылы іріктеу артиллерия және инженерлік әскерлерде ғана кездесті, ал қалған бөлімдер бай жер иелерінің қолында болды. Әскер саны шектеулі болғандықтан, Қырымдағы 25 000 әскерді ұстау үшін Ұлыбританияның барлық жаттығудан өткен әскерлерінен айырылды. Бұл сабақ Үндістан бүлігімен нығайтылды, оны басу үшін тағы да бүкіл қолданылатын британдық армия қажет болды. Комиссия 1862 жылы есеп берді, бірақ оның көптеген сабақтары дереу іске асырылмады. Басты кедергі – өздерінің әскери құрылымын сақтауды қалаған таратылған Шығыс Үндістан компаниясы мен оның директорлары, сондай-ақ, кез келген реформаға принцип бойынша қарсы болған "өткір" жоғары шенді офицерлер болды. Армия офицерлері арасындағы консерваторлардың жетекшісі әскердің бас қолбасшысы, королева Викторияның туысы Кембридж герцогы принц Джордж болды және: ол ағылшын билеуші әулетінен шыққан әдеттегі Ганноверлік мінездің соңғысы болды және парад пен тәртіп бойынша ойларын Бутчер Камберленд пен Фридрих Ұлының пруссиялық мектебінен алды. 1870 жылдың 2 тамызында Парламент армияға 20 000 қосымша адам және несие бойынша екі миллион фунт стерлинг бөлуге дауыс берді. Осыдан кейін Викториялық Англиядағы ең сәтті әскери памфлеттердің бірі – «Доркинг шайқасы» жарық көрді. Бұл мақаланы Индиялық азаматтық инженерлік колледжінің директоры полковник (кейін генерал) сэр Джордж Томкинс Чесни жазды. 1868 жылдан бері Гладстонның қолдауында болған және Соғыс хатшысы Кардуэлл британдық әскерді ғана емес, реформалауды да қалаған. Екеуі де қиын болды, бірақ қажеттілік зор болды. Осы уақытқа дейін Қырымның қиын сабақтары ескерілмей, назардан тыс қалды немесе ұмытылды, маңызды қажеттіліктер қанағаттандырылмады. Р. К. Энсор сол дәуір туралы былай деп жазды: Егер қандай да бір сын алға жылжуға мүмкіндік берсе, онда Англияның соғыс өнері туралы түсінігі болмағаны еді. Британдық офицерлер джентльмендер мен спортшылар болуы керек еді, бірақ казармадан тыс жерде олардың «әскери білімдері мүлдем болмады». Бұл кемшілік емес деп есептелді, өйткені Marlborough және Веллингтон офицерлері осы білімдерсіз де өмір сүрді. Тек пруссиялық әскердің күшеюі ғана осы немқұрайлылықты жойды.

Five royal commissions dealt with Army reforms before 1870. The one in 1857 was most controversial, with Sir Charles Trevelyan campaigning for the abolition of purchase of commissions. The going rate was £2400 for a captaincy and £7000 for promotion to Lieutenant Colonel. The middle class ideal of selection by merit and education was found only in the artillery and engineers, with the other branches in the hands of the rich landed gentry. The pool was limited so that the provision of an army of only 25,000 in the Crimea had stripped Britain of almost every trained soldier. The lesson was reinforced by the Indian Mutiny, which once again required almost the entire usable British Army to suppress. The Commission reported in 1862, but few of its lessons were immediately implemented. The main obstacle had been objections by the defunct East India Company and its directors, who wished to maintain their own military establishment, and by the "die hards", senior officers who opposed almost any reform on principle. The arch conservatives among the Army's officers were led by the Commander in Chief of the Forces, Prince George, Duke of Cambridge, who was Queen Victoria's cousin, and:

almost the last of the typically Hanoverian characters thrown up by the English ruling dynasty, and derived his ideas on drill and discipline from Butcher Cumberland and the Prussian school of Frederick the Great. On 2 August 1870, Parliament voted for 20,000 additional men for the army and two million pounds on a vote of credit. This was followed by one of the most successful military pamphlets to appear in all Victorian England, titled The Battle of Dorking. Written by Colonel (later General) Sir George Tomkyns Chesney, head of the Indian Civil Engineering College, it raised the idea that, despite the acts of Parliament during the previous year in regard to the military, Britain faced the possibility of a German invasion. Cardwell, protégé of Gladstone and Secretary of State for War since 1868, was determined not merely to increase the British military but to reform it as well. Both were to be an uphill battle, but the need was great. Even the hard lessons of the Crimea had been dismissed, ignored or forgotten by this time, leaving critical needs unmet. As R. C. K. Ensor wrote about that era:

If [any] criticism had made headway, it was that England had no notion of the art of war. British officers were expected to be gentlemen and sportsmen; but outside the barrack yard they were 'entirely wanting in military knowledge'. The lack of it was deemed no drawback, since Marlborough's and Wellington's officers got along without it. Only the rise of the Prussian military availed to shake this complacency."

Әскерге шақыру туралы заң

Кардуэлл әскери реформаға бағытталған алғашқы маңызды заңнамалық қадам ретінде 1870 жылы көктемнің соңында Парламент Мәжілісінде талқыланған Армияға шақыру (қысқа мерзімді қызмет) туралы заңды ұсынды. Наполеон соғыстары аяқталғаннан 1847 жылға дейін адамдар жиырма бір жылға, іс жүзінде өмір бойына әскери қызметке алынды (соғыс кезінде қол жетімді болған жеті жылдық қысқа мерзімді қызмет соғыс аяқталғаннан кейін тоқтатылды). Бұл, сондай-ақ дене жазасының әлі де қолданылуымен бірге, армияға түрмеге ұқсас сипат берді. Армиядағы адам санының жетіспеуі 1847 жылғы Армия туралы заңға әкелді, онда қызмет мерзімі он жылға белгіленді, кейіннен он екі жылға ұзартылды; бірақ бұл әлі де тым ұзақ болды. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін сарбаздар зейнетақысыз босатуды немесе тағы он немесе он екі жылға қызмет етуге келісуге мүмкіндік алды. Егер олар соңғысын таңдаса, оларға екі айлық демалыс, қосымша әскери сыйлық және мерзімі аяқталғаннан кейін зейнетақы берілді. Көп жылдар бойы сарбаздықтан басқа кәсібі болмағандықтан, босатылған сарбаздардың жартысынан астамы бірден қайтадан әскери қызметке түсті. Өз еркімен босатылғандардың бесіден бірі алты ай ішінде қайтадан әскери қызметке қайта оралды. Армияның қазіргі әскери шақыру жүйесі тәжірибелі, тіпті қарт сарбаздарды дайындады, бірақ ұлттық төтенше жағдай туғанда қайта шақырылатын резервтік күштер болған жоқ. Франко-пруссия соғысының көрсеткені – жақсы даярланған, дені сау және күшті сенімді әскери резервтің қажеттілігі. Британ сарбаздарының көп бөлігі шетелде, көбінесе Үндістан сияқты тропиктік аймақтарда қызмет етті. Британияға оралғаннан кейін олардың денсаулығы көбінесе нашар болды. 1867 жылғы Армия резерві туралы заңға сәйкес, "Бірінші сыныптық армия резерві" құрылды, ол белсенді қызметтен босатылған, қызмет мерзімін толық аяқтамаған сарбаздардан тұратын және теориялық тұрғыдан 20 000 адамға есептелді. Бірақ 1868 жылы іс жүзінде осы топқа 2033 адам ғана кірді. "Екінші сыныптық армия резерві" армия зейнеткерлерінен және кем дегенде бес жыл үздіксіз қызмет өткен босатылған сарбаздардан құралды. Бірінші сыныптық армия резерві соғыс жағдайында шетелде қызмет етуге міндетті болды, ал екінші сыныптық армия резерві елді басқыншылықтан қорғау үшін ішкі қызметке арналды. Сондықтан Кардуэлл Парламентке "қысқа мерзімді қызмет" идеясын ұсынды. 1870 жылғы заң сарбазға резервте уақыт өткізуді таңдауға және жыл сайынғы қысқа жаттығулар мен шақырылған жағдайда қызмет ету міндетіне қарылылатын күніне төрт пенс төлеуге мүмкіндік берді. Енді адамдар ең көп дегенде он екі жылға әскери қызметке шақырылды. Міндетті қызмет мерзімінің ұзақтығы бөлімшеге қарай өзгерді: жаяу әскер үшін алты жыл, атты әскер мен артиллерия үшін сегіз жыл, гвардиялық атты әскер үшін он екі жыл, армиялық қызмет корпусы үшін үш жыл. Босатылғаннан кейін кез келген бөлімшедегі сарбаз енді он екі жылдық мерзімінің қалған бөлігін Бірінші сыныптық армия резервінің құрамында өткізеді. (Кейінгі жылдары резервке кіріп, қалған мерзімін өтеуге келген сарбаздар Армия резервінің А немесе В бөліміне жатқызылды.) Қызметте болған уақыттың және резервтегі уақыттың арақатынасы Соғыс министрі белгілейтін болды. 1881 жылы жаяу әскердегі қысқа мерзімді қызмет он екі жылдық әскери кезеңге сәйкес жеті жылға ұзартылды. Ұзақ мерзімді әскери қызметке Парламентте де, армияның жоғары шенді офицерлері арасында да қарсылық болды. Патшайымның заңға "өте теріс" қол қойғаны айтылады, бірақ жүйе жұмыс істеді және армияның күшін бірден арттырды. Көптеген ұзақ мерзімді сержанттар жиырма бір жылға рұқсат етілген ең жоғары мерзімге қызмет етуді таңдағанмен, сарбаздардың көп бөлігі бастапқы шақыру мерзімі аяқталғаннан кейін резервке өтті. 1900 жылға қарай резервте 80 000-ға жуық оқытылған адам болды, олар әлі де салыстырмалы түрде жас және жалпы жұмылдыру жағдайында бөлімшелеріне жедел шақыруға дайын болды.

As his first major legislative step towards military reform, Cardwell introduced the Army Enlistment (Short Service) Act 1870, which reached the floor of the House of Commons in late spring, 1870. From the end of the Napoleonic Wars until 1847, men were enlisted for twenty one years, practically for life (the seven year short service option available during the wars ended when the wars did). Together with the continued existence of flogging, it had given the army its character of a near prison. A shortfall in Army numbers had resulted in the Time of Service in the Army Act 1847, under which enlistment was for ten years, later increased to twelve; but this was still too long. On completion of their enlistment, soldiers had the choice between accepting discharge without pension or signing on for a further ten or twelve year term. If they chose the latter, they would be rewarded with two months furlough, another enlistment bounty, and a pension on completion of their term. After many years with no trade other than that of soldiering, more than half of all discharged soldiers chose to re enlist immediately. Of those who took a voluntary discharge, fully one in five signed on again within six months. The Army's existing system of enlistment therefore produced an army of experienced or even veteran soldiers, but no class of reserves that could be recalled to serve in case of a national emergency. The lesson of the Franco Prussian War was the absolute necessity of a trustworthy army reserve of well trained men in good health and vigour. Almost every British soldier served more than half his enlistment abroad, most often in tropical climates, such as India. After returning to Britain, their physique was seldom good. Under the Army Reserve Act of 1867, a "First Class Army Reserve" had been created, of soldiers released from active service who had not completed their terms of service, to have an establishment of 20,000 men in theory. In practice, as of 1868, only 2,033 were in this body of men. The "Second Class Army Reserve" was to consist of army pensioners and of discharged soldiers having at least five years regular service. The First Class Army Reserve was liable for overseas service in the event of war, whereas the Second Class Army Reserve was for home service to defend against invasion. Cardwell therefore brought before Parliament the idea of "short service". The Act of 1870 allowed a soldier to choose to spend time in the reserves rather than the regulars and be paid fourpence a day, in return for a short period of training each year and an obligation to serve when called up. Men now enlisted for a maximum term of twelve years. The minimum length of actual service required varied according to branch: six years for infantry, eight years for line cavalry and artillery, twelve years for the Household Cavalry, three years for the Army Service Corps. On discharge, a soldier in any corps would now remain with the reserves for the remainder of his twelve year term, under the umbrella of the First Class Army Reserve. (In subsequent years, soldiers entering the reserve to serve the remainder of their time would be classified as either Section A or Section B Army Reserve.) As to the proportion of time spent on active service with the colours versus the balance in the reserve, this was to be laid down from time to time by the Secretary of State for War. In 1881, short service for the infantry was increased to seven years with the colours, and five with the reserve, of the twelve year enlistment period. There was opposition to short term enlistment both in Parliament and among the Army's senior officers. The Queen is said to have signed the Act into Law "most reluctantly", but the system worked, producing an immediate increase in the army's strength. While a number of long service NCOs still chose to remain with the colours for the maximum service permitted of twenty one years, the great majority of soldiers passed into the reserve at the end of their initial enlistments. By 1900 the reservists numbered about 80,000 trained men, still relatively young and available to be recalled to their units at short notice in the event of general mobilisation.

Жергілікті орналастыру схемасы

Кардуэлл содан кейін 1871 жылғы Әскерлерді регламенттеу туралы толық заңды қабылдады. Бұрын әскерилер жалпы қызметке тіркеліп, өздерінің тілегіне қарамастан кез келген полкке жіберуге жарамды болатын, бұл қызметті қиын және танымал емес ететін тағы бір фактор еді. 1829 жылы Лорд Палмерстон төмендегілерді мойындаған болатын:

«Төмендегі топтардың жалпы қызметке тіркелуге құлшынысы шамалы; олар белгілі бір полкте болуды, мүмкін, өздерінің округтерімен, достарымен және сол округпен байланысы бар офицерлермен бірге болуды қалайды. Халықтың бір полкті екіншісінен артық ұнатуы жиі кездеседі, және менің ойымша, ер адамдар жалпы қызметке тіркелуге және кез келген корпусқа немесе гарнизонға жіберуге бейімделмейтін болады». Дегенмен, Армия жылдар бойы оны тек жалпы қызмет негізінде басқаруға болатынына талап етіп келді. Кардуэллдің жергіліктілендіру схемасы бойынша, ел 66 бригадалық округке (кейіннен полк округтері деп аталды) бөлінді, бұл округтар округ шекаралары мен халық тығыздығына негізделген. Барлық қатарлы жаяу әскер полктері енді екі батальоннан тұрады, олар бір депо мен рекрут аймағын бөліседі. Бір батальон шетелде қызмет етеді, ал екіншісі оқу үшін ішкі жерде орналасады. Сол аймақтың ополчениесі (көбінесе) үшінші батальонға айналды. Жергіліктілендіруді іске асыруға шектеулер болды. Кейбір рекрут аймақтары (мысалы, Лондон және Ирландияның көп бөлігі) байланысты полк сіңіре алатыннан көп тіркелушілер ұсынды. Сол сияқты, Англияның кейбір округтеріндегі немесе Шотландияның таулы аймандарындағы сирек қоныстанған ауылдық аймақтар әрқашан қажетті санды қамтамасыз ете алмады. Жоғарғы жиырма бес полк екі батальоннан тұрды, бірақ жоғары нөмірленген полктердің көпшілігі бір батальоннан ғана тұрды. Көптеген полктер екі батальондық полк құру үшін біріктірілді, бұл полк дәстүрлері мен ағалыққа қатысты көптеген пікірталастарды қамтитын күрделі ішкі процесс болды және ол 1881 жылғы Чилдерс реформаларына дейін толыққанды аяқталған жоқ.

Гарнет Вулслидің рөлі

Содан кейін полковник (кейінірек фельдмаршал Лорд) Гарнет Уолсли 1871 жылы Соғыс кеңсесінің генерал-адъютантының көмекшісі болып тағайындалды және Кардуэлл оны өзінің басты әскери кеңесшісі және шәкірті деп санады. Ол Кардуэллдің армия реформасы жоспарларын іске асыруда маңызды рөл атқарды. Шығындары бойынша тез өрлеген Вулсли реформалардың негізгі тірегі деп есептеген нәрсе үшін күресін жалғастырды: соғыста кең ауқымды кеңейтуге мүмкіндік беретін екі деңгейлі жүйені құру, атап айтқанда, қысқа мерзімді қызметтің арқасында құрылған тұрақты резервтер, сондай-ақ жаңа географиялық полк құрылымына енгізілген қайта жандандырылған милиция. Кардуэлл 1873 жылы Ашанти экспедициясына оны қолбасшы етіп тағайындау үшін лоббилеу жұмыстарын жүргізді. Оралғаннан кейін 1874 жылдың сәуір айында қосымша күштердің бас инспекторы болып тағайындалды. Осы лауазымында ол жеткілікті ерікті резервтік күштерді құруға күш салды. Жоғары әскери шенділердің қарсылығына тап болған ол қатаң меморандум жазып, оны кері тартуға көндіруге тырысқанда отставкаға кету туралы мәлімдеді. Ол ерікті резервтердің өмір бойына жақтасы болды, кейіннен 1860 жылдан бері британдық армиядағы барлық әскери реформалар алғаш рет еріктілер тарапынан енгізілгенін айтты. Кардуэлл кеткеннен кейін көп уақыт өткен соң, 1880 жылдың шілде айында Соғыс кеңсесіне генерал-квартирмейстер болып қайта тағайындалғанда, ол қысқа мерзімді қызмет жүйесіне әлі де үлкен қарсылық бар екенін анықтады және өзінің артып келе жатқан беделін осы мәселеге қайта оралу үшін пайдаланды, соның ішінде Мансион-хауста өткен банкетте сөйлеген сөзінде: «ұзақ мерзімді қызмет жүйесімен құрылған армия Севастополь қабырғаларының астында бірнеше айдың ішінде қалай жоғалып кетті» деді. 1899 жылғы Екінші Бур соғысының бастапқы кезеңіне қажетті күтпеген үлкен күштер көбінесе Кардуэлл жобалаған және Вулсли құрған резервтер жүйесі арқылы қамтамасыз етілді. Тұрақты резервтегі және ерікті резервтегі әскерилерді тарту арқылы Ұлыбритания ең көп әскерін шетелге орналастыруға мүмкіндік алды.

Бағалау

Бұл реформалар британдық күштерді тиімді империялық күшке айналдыра бастады. 1874 жылы үкімет алмасуы Кардуэллді қызметтен шеттетуге алып келді, бірақ оның реформалары, регулярлық армия оларды жоюға және 1815 жылдан кейінгі жайлы әрі таныс жағдайға оралуға тырысқанына қарамастан, күшінде қалды. 1867 жылғы Резервтік күш туралы заң қажетті резерв санын жинау мақсатына жете алмады, себебі бірінші сыныпты армия резерві үшін ұсынылған жалақы өте төмен болды, сондықтан оған қосылғандардың саны аз болды. Бұл мәселені шешу үшін олардың жалақысы екі есеге арттырылды, бірақ олар 1870 жылғы Армияға қабылдау туралы заңда баяндалған жаңа қызмет шарттарын қабылдауға міндетті болды. Бұрынғы заңнан өзгеше, осы жаңа заң бойынша жұмысқа алу өте қанағаттанарлық болды және резервтің қатарын толықтырудың қажетті әсерін тигізді. Британ армиясының тарихшылары Кардуэлл реформаларын толыққанды жаңғырту үшін өте маңызды деп санайды. Олар Кембридж герцогының көптеген басқа реформаларды, мысалы, Пруссия армиясының табысты қолданған жалпы штаб жүйесін қабылдауға кедергі келтіргенін атап көрсетеді. Дегенмен, тарихшылардың аз бөлігі, көбінесе саяси сарапшылар, реформалардың шектеулі сипатын сынады. Теодор Хоппен бұл реформалар ең жақсы жағдайда ішінара, ең нашар жағдайда тиімсіз болды деп мәлімдейді. Армияның мақсатын және стратегиясын анықтау үшін жобалау бөлімі құрылмады және штаб бастығы тағайындалмады, себебі саясаткерлер, мемлекеттік қызметкерлер және әскерилердің барлығы Ұлыбританияның қайтадан Еуропадағы кең ауқымды соғысқа араласу мүмкіндігін қабылдауға құлшынбады.