Кіріспе

Strzelce Krajeńskie (Friedeberg in der Neumark) - Польшаның батысындағы қала, Любуш воеводтығында орналасқан. Бұл Стрелец-Дрезденко ауданының орталығы. Қаланың халқы 9 950 адамды құрайды (2019 жыл).

Тарих

Аумақ 10-шы ғасырда Пьяст әулеті тұсында Польшаның құрамына енген. Польшаның фрагментациясынан кейін ол Үлкен Польша герцогтығының бөлігі болды. 1254 жылы Бранденбург маркграфы Конрад Стендаль, қызына үйленген кезде Ұлы Польша герцогы Пржемысл I-ден Санток кастеляниясын қалыңдық ретінде алды. Конрад, Ландсберг қаласының (Горзув-Велькопольски) шығысына қарай стратегиялық тұрғыдан қолайлы жерде, жаңадан иеленген поляк ауылында қамал салды. 1269 жылы ауыл неміс муниципалитет заңдарына бағынды. 1272 жылы Пржемысл I қаланы қиратты. Оқиға 13 ғасырғы Wielkopolska жылнамасында айтылған, онда Стрельце ескі поляк тілінде Strzelci деп жазылған. 1286 жылға дейін маркграф жаңа құрылған қалаға Фридберг деген атпен Магдебург құқығын берді, бұл оның Саалькрайсынан шыққан Фридберг әулетімен байланысты болуы мүмкін. Фридберг шахмат тақтасы сияқты жоспармен дөңгелек бекініс ішінде салынды және Германияның төменгі Саале және Харц аймақтарынан келген қоныс аударушылармен қоныстанды. 1319 жылы қала Померания герцогтығына қарасты, ал бірнеше жылдан кейін Бранденбург маркграфылығына қайта өтті. 14 ғасырда қала 1345 жылы Noteć және Warta өзендерінде кеме жүру құқығын алғаннан кейін маңызға ие болды. 1373 жылы қала Люксембург әулеті билеген Богемия (Чехия) тәжінің құрамына кірді. 1402 жылы Люксембургтер Польшамен Краковта келісімге келді, оған сәйкес Польша қала мен айналасындағы аймақты сатып алып, қайта қосатын болды, бірақ ақырында Люксембургтер қаланы Тевтон орденіне сатты. Тевтон ордені оны дамытуға көп күш жұмсаған жоқ, ал 1431-1435 жылдардағы поляк-тевтон соғысы кезінде гуситтер 1433 жылы қаланы қиратты. 1637 жылы отыз жылдық соғыста император әскері оны өртеп жіберді. Соғыс аяқталғаннан кейін халық саны соғысқа дейінгі деңгейдің бес бөлігіне дейін азайды. 1717 жылы Фридберг прус гарнизонына айналды, бұл экономикалық өркендеуге әкелді. 18 ғасырда қала 1770 жылы Ұлы Фридрих бастаған Noteć өзенін кептіру бағдарламасынан тікелей пайда тапты. Фридбергтің әскери жол бойында орналасуы Жеті жылдық соғыс кезінде орыстардың ұзақ уақытқа тоқтауына себеп болды. Наполеон соғыстары кезінде де аймаққа әскерлер шабуыл жасап, қиратуға ұшыратты. Пруссияның әкімшілік реформасы нәтижесінде Фридберг 1816 жылы Бранденбург провинциясындағы Франкфурт округінің Фридберг ауданының орталығы болды. Польшаның қараша көтерілісінен аман қалған көтерілісшілердің Польшаны бөлісуден Ұлы эмиграцияға дейінгі негізгі қашу жолдары осы қала арқылы өтті. Қала бастапқыда Берлин – Кенигсберг мемлекеттік тас жолынан пайда тапты. Алайда, Пруссияның Шығыс темір жолының маңызды бағыты 7 км оңтүстікке өтті, және тек 1897 жылы Friedeberger Kleinbahn құрылысы арқылы негізгі темір жол желісіне қосылу толыққанды. Қала 1871 жылдан бері Германияның құрамында болды. 1938 жылы Батыс Пруссияның Гренцмарк Позен провинциясы таратылған кезде Фридберг ауданы Померания провинциясының құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер қалада одақтас әскери тұтқындары үшін Stalag II D тұтқын лагерінің филиалын ұстады. Соғыстың соңында Қызыл Армия 1945 жылдың 29 қаңтарында Фридбергті ірі қақтығыстарсыз басып алды және қаланың 80% -ын қасақана өртеп жіберді. 1945 жылдың көктемінде қала тарихи поляк атымен – Стрельце атауымен қайтадан Польшаның құрамына кірді, ал 1946 жылы оны басқа Стрельцелерден ажырату үшін Krajeńskie деген сөз қосылды. 1947 жылы "Висла" операциясы аясында украиндықтар мен Бескидтерден келген Лемколар да осы аймаққа күштеп қоныстандырылды.

Спорт

Жергілікті футбол клубы бар. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді. Польшаның велокросс чемпионаты 1984, 1994, 2004 және 2019 жылдары Стрелец-Краеньский қаласында өткізілді.

Туған қалалар бауырлас қалалар

Strzelce Krajeńskie коммунасының туысқан қалаларын қараңыз.