Кіріспе

Мұхаммед Иқбалдың 1927 жылғы "Забур и Ажам" (زبور عجم, парсы псалмдары) – парсы тілінде жазылған, Үндістан субконтинентінің ұлы ақын-философы Аллама Иқбалдың философиялық поэзия кітабы. Ол 1927 жылы жарық көрді.

Кіріспе

Зәбур и Ажамға матнави Гүлшан и Раз и Жадид және Бандаги Нама кіреді. Кітапта төрт бөлім бар. Бірінші екеуі классикалық үлгідегі ғазалдардан, ал қалған екеуі бірнеше ұзын өлеңдерден тұрады. Иқбал өзінің ішкі сенімдерін күшпен жеткізеді және оқырмандарды өзін-өзі тану және нығайту арқылы прогреске және өркендеуге ұмтылуға шақырады. Екі ұзын өлеңнің біріншісі – Гүлшан и Раз и Жадид (گلشن راز جدید, "Жаңа құпиялар бақшасы"). Ол Сад ад-Дин Махмуд Шабистаридің парсы тілінде жазған суфизм туралы трактаты – Гүлшан и Разға сілтеме жасайды. Мұнда Иқбал дискурсивті ойдың мәні, өзіндік және мәңгілік пен уақытша арасындағы қарым-қатынас сияқты философиялық мәселелер бойынша тоғыз сұрақ қойып, оларға жауап береді. Екінші өлең, Бандаги Нама (بندگی‌نامه, "Құлдық кітабы") жеке адамның немесе қоғамның, әсіресе рухани бостандығын жоғалтуы мен оның салдарынан туындайтын жамандықтарды тақырыбына арналған. Ол бірнеше бөлімге бөлінген және құлдардың музыкасы мен өнерлері, олардың діни нанымдары және еркін адамдарды қайта құру өнері туралы айтады. Зәбур и Ажамда Иқбалдың парсы ғазалы өзінің ең жақсы деңгейінде көрінеді, ал урду ғазалы – Бал и Джибрилде. Осы кітапта да, басқа кітаптарында да Иқбал өткенді еске алуды, қазіргі уақытта жақсылық жасауды және болашаққа дайындалуды қажет етеді. Оның сабағы – адамның серпінді, іс-қимылға құштар, махаббат пен өмірге толы болуы керек. Ол, тіпті, поэзияның ешбір түрі ғазалдың күші мен жандылығымен теңесе алмайды екенін дәлелдейді.