Кіріспе

Австриялық тарихшы және философ Эдгар Зилсель (11 тамыз 1891, Вена, Австрия-Мажарстан – 11 наурыз 1944, Окленд, Калифорния) – австриялық-американдық тарихшы және ғылым философы. Ол ең белгілісі – Зилсель тезисі, батыс ғылымының бастауын ғалымдар мен шеберлердің өзара әрекеттесуіне байланыстыратын ғылыми ұсыныс. Бұл ұсыныс тәжірибелік эксперименттерді талдаумен үйлестірді. Вена үйірмесінің сол қанатының (20 ғасырдың басындағы философтар тобының) мүшесі ретінде ол тарихи материализмді қолдады және тарих пен қоғамдағы эмпириялық заңдарды орнатуға ұмтылды. Зилсель еврей және марксистік саяси көзқарасты ұстанды, бұл оған Австрияда академиялық мансапқа жол ашпады. Қудалаудан қашып, ол АҚШ-қа көшті, онда ол Рокфеллер стипендиясын алды. Осы кезеңде ол "Қазіргі ғылымның социологиялық тамырлары" сияқты көптеген мақалалар жариялады. 1943 жылы ол АҚШ-тың Калифорния штатындағы Миллс колледжінде физика пәнінен оқытуға шақырылды. Эдгар Зилсель 1944 жылдың 11 наурызында өз-өзіне қол жұмсады.

Өмір

Эдгар Зилсель – заңгер Джейкоб Зилсель мен Инна Коллмердің кіші баласы еді. Оның екі үлкен әпкесі болған: Уолли Зильсель және Ирма Зильсель. 1902-1910 жылдары Франц-Иосиф гимназиясында орта білім алды, содан кейін Вена университетінде философия, физика және математиканы оқыды. 1914 жылы төрт ай әскери қызметте болды, ал 1915 жылы Генрих Гомперцтің ғылыми жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы «Жоғары сандар заңы және оған байланысты заңдардың философиялық зерттеуі» деп аталды. Бірнеше ай сақтандыру компаниясында математик болып жұмыс істегеннен кейін, 1917 жылдың 16 ақпанында мұғалімдік қызметке орналасты. 1918 жылдың 18 қарашасында математика, физика және табиғаттанудан мұғалімдік емтиханды тапсырды. Зилсель Вена шеңберімен байланысты болғанымен, оның мүшелерінің пікірлерін сынады. Ол халықты білім беру ісіне белсенді қатысып, Вена халық университетінде философия және физика пәндерін оқытты. Ол заманауи ғылымның дамуында шеберлер мен қолөнершілердің рөлін алғашқылардың бірі болып атап көрсеткендігі үшін ерекше көзге түсті. Коннердің сөзінше,