Кіріспе

Кубада Испания империясына қарсы сәтсіз көтеріліс (1879–80)

Кіші соғыс немесе Ұсақ соғыс (lang es) – Кубалық көтерілісшілер мен Испания арасындағы үш қақтығыстың екіншісі. Ол 1879 жылдың 26 тамызында басталды және шағын табыстарға ұласқаннан кейін 1880 жылдың қыркүйегінде көтерілісшілердің жеңілісімен аяқталды. Бұл 1868–78 жылдардағы Он жылдық соғыстан кейін және 1895–98 жылдардағы соңғы соғыстан бұрын болды, нәтижесінде Американың араласуы және Кубаның тәуелсіздігіне қол жеткізілді.

Шығу тегі

Соғыстың бастауы Онжылдық соғыс сияқты болды және көп жағынан ол оның жалғасы еді. Занхон шартынан босатылғаннан кейін Каликсто Гарсия Нью-Йорк қаласына сапар шегіп, басқа революционерлермен бірге Куба революциялық комитетін құрды. 1878 жылы ол Кубаның испан үстемдігіне қарсы манифест жариялады. Бұл басқа революциялық лидерлердің қолдауына ие болды және 1879 жылғы 26 тамызда соғыс басталды.

Соғыс

Революцияны Занхон келісімін қол қоймаған революциялық көшбасшылардың бірі Каликсто Гарсия жетекке алды. Басқа да көрнекті көшбасшылардың ішінде Хосе Масео (Антонио Масеоның інісі), Гильермо Монкада, Эмилио Нунес болды. Революционерлер көптеген қиындықтарға тап болды, оларды жеңу өте қиын болды. Гарсиядан басқа тәжірибелі көшбасшылары болмады, сондай-ақ қару-жарақ пен оқ-дәрі жетіспеді. Бұған қоса, оларға көмектесетін шет елдік одақтастары да жоқ еді, ал халық он жылдық соғыстан шаршап, жеңіске үмітін жоғалтып, бейбітшілік тіледі. Аралдың батысында көптеген революциялық көшбасшылар тұтқындалды. Қалғандары 1879 және 1880 жылдары капитуляцияға мәжбүр болды, ал 1880 жылдың қыркүйегіне қарай көтерілісшілер толық жеңіліске ұшырады.

Салдары

Испания реформалар туралы уәде бергенімен, олар тиімсіз болды. Испанияның 1876 жылғы Конституциясы 1881 жылы Кубаға қолданылды, бірақ бұл көп өзгеріс әкелмеді. Куба Кортес-Генеральге, Испания парламентіне өкілдер жібергенімен, іс жүзінде бұл өкілдер Кубадағы ең консервативті адамдардың қатарынан болды, демек, көп өзгеріс болған жоқ. Нақты реформалардың болмауы 15 жылдан кейін тағы бір көтеріліске, Кубаның тәуелсіздік соғысына әкелді, ол «95 жылғы соғыс» деп танылды. Революциялық генералдардың «Кіші соғыста» алған тәжірибесі оларға зор көмек тигізді, ал «95 жылғы соғыстан» және оған байланысты Испания-Америка соғысынан кейін Куба Испаниядан тәуелсіздік алды.