Кіріспе

Үй малдарының Бали сиыры (Bos domesticus), сондай-ақ Бали сиыры, Бали бантегі, Индонезия сиыры немесе жалпы алғанда, үй бантегі – бұл бантегтен (Bos javanicus) тегін алған үйлі малдың бір түрі. Бали сиыры еттің маңызды көзі болып табылады және оны егіс жыртуға пайдаланады. Олардың Бали аралынан шыққандығы айтылады.

Тарих және таралу аймағы

Бали сиыры – жойылып кеткен аурокстан тарамаған нағыз сиырдың сирек түрлерінің бірі. Олардың қолға үйретілуі шамамен б.з.д. 3500 жылы басталды, олар бантеннен шыққан. Бали сиыры Шығыс Тимор, Ява, Малайзия және Австралияға мал ретінде әкелінді және Индонезиядағы жалпы сиыр популяциясының шамамен төрттен бірін құрайды. Шығыс аралдарда олардың үлесі сиырдың бесіден төртін құрайды. Австралияның Солтүстік территориясында олар қашып, егістіктерге зиян келтіріп, үлкен топтарда бос жүреді.

Сипаттамалары

Бали сиырларының кілегейі, ақ қыртысы, ақ жамбасы, ақ шұлықтары және қарнының астына дейін ақ түсі таралады. Аталықтарының орташа салмағы 335-тен 363 килограмға дейін, ал аналықтарының салмағы 211-ден 242 килограмға дейін жетеді. Дегенмен, механикаландыру мен қалаланудың нәтижесінде бұл сиырлар жұмыс малдары ретінде қажеттілігін жойды. Бали сиырларының жас мал еті ерекше жұмсақ екенімен танымал.

Өсіру

Жасанды ұрықтандыру алғаш рет 1975 және 1976 жылдары Оңтүстік Сулавеси мен Тимор аймақтарындағы Бали малдарына қолданылды. Балиде 1980 жылдан бері Сингосари Ұлттық жасанды ұрықтандыру орталығынан алынған спермамен ұрықтандыру жүргізіліп келеді, ал 2001 жылдан бері Бали провинциясының жасанды ұрықтандыру орталығы сперма өндіріп, таратумен айналысады.

Қорғау

Бали сиырының саны көптеген жерлерде азайып келеді, себебі олардың жергілікті өндіріс көлемінен артық тұтынылуда. Индонезия үкіметі Бали бантенінің төмен өнімділігін жақсарту және оларды ұстау мен тамақтануға қатысты алаңдаушылықтарды шешу үшін жаңа стратегияларды зерттеу қажеттігін түсінді, бірақ осы шараларды енгізу тарихи түрде жай жүріп келеді.