Кіріспе

Калинга Магха немесе Гангаража Калинга Виджаябаху ( ) – 1215 жылы Полоннаруваның Паракрама Пандиян II-нен тақты тартып алған Калинга патшалығынан келген баскыншы. Одан кейін Шри-Ланканың оңтүстігіне және батысына, сондай-ақ таулы ішкі аймаққа қарай сингал халқының кең көші-қоны болды, олар оның билігінен қашуға тырысты. Маға – аралдағы дәстүрлі солтүстік билік орнында, Раджарата деп аталатын жерде отырған соңғы билеуші. Ол солтүстіктегі сингал билігін соншалық деңгейде жойды, Раджаратаның барлық іріктес мемлекеттері аралдың оңтүстігінде пайда болды. Маға туралы бірнеше теория бар, олар оны шығыс Ганга патшасы деп санаудан бастап, Калинга Локешвара құрған сингал Калинга әулетінің мүшесі деп санауға дейін жетеді. Кейбір тарихшылар оны Джаффна тамилдік жылнамаларында айтылған Куланкаян Чинкай Ариян деп санайды, Куланканың іс жүзінде Калинганың бұрмаланған түрі екенін айтады. Тринкомали ауданындағы Гомаранкадавалада табылған тамил жазуы Калинга Магханың Кулотунга Чола III тарапынан Полоннарува королі ретінде Гангаража Калинга Виджаябаху деген атпен бекітілгенін көрсетеді.

Шығуы туралы теориялар

Калинга Мағаның нақты тегі белгісіз, бірақ оның атынан туындап, ол көбінесе қазіргі Одиша және солтүстік-шығыс Андхраға сай келетін тарихи Калингадан шыққан деп есептеледі. Ең көп қабылданатын теория бойынша, Маға – Калинганы билеген Шығыс Ганг әулетінен (Чодаганга) шыққан ханзада. Олар Калинга Чандраванши тегінен және ана жағынан Тамил Чола әулетінен тараған. Маға Сингаль патшалығының Калинга тармағымен және Полоннаруваның Ниссанка Малла Девасымен де байланысты болған сияқты. Кейінгі теориялар Мағаны Жаффна патшалығының негізін қалаушы және Ариячакраварти әулетінің бірінші патшасы деп санайды. Жаффнаның көптеген кейінгі тамил шығармалары Калинга Мағаны Пандия патшалығының Ариячакраварти тегіне жататын Жаффнаның Ариячакраварти патшаларымен шатастырады. Пали тілінде жазылған Кулавамса, "Керала жалдамалы әскерлерімен келген Калинганың апатты обасы" деп сипатталған Калинга Маға мен Пандия генералы Ария Чакравартин арасында нақты айырмашылық жасайды.

Шабуыл және билік

Калинга Мағаға жасалған шабуыл, Раджарата тағына ие болу үшін Сингала патшалық отбасысының екі тармағы арасындағы қызу бәсекелестік кезеңінде болды: Митрадан (король Виджаябаху I-нің қарындасы, Пандия ханзадасына үйленген) тараған Ария тармағы және Виджаябаху I-ден тараған Калинга тармағы. Ария (немесе Пандия) тармағына жатқан Паракрамбаху I-нің қайтысынан кейін ел Калинга және Пандия әулеттерінен келген шетелдік басқыншылардың қолына түсті. Осы Калинга мен Пандия әулеттері арасындағы қызу бәсекелестік аясында, "Калинганың апат-зардабы" атанған Калинга Маға (сол кезде Чола әулетімен одақтас болған) Ланкаға келді. 1215 жылы Калинга Маға 24 000 кералдық және тамил сарбазынан тұратын үлкен әскерімен Қарайнагарға қонды. Ол әскерін Қарайнагар мен Валлипурамда орналастырып, Жаффна княздығын өзінің бақылауына алды. Содан кейін Калинга Маға Полоннаруваға жорық жасап, Паракрама Пандия II-ні жеңіп, 21 жыл бойы оған билік етті. 1236 жылы Ария (Пандия) әулетінің сингал патшаларының бір тобы оны Полоннарувадан қуды да, ол 1255 жылға дейін билік еткен сингал тағын алып, Жаффнаға қайтып кетті.

Қалинга Мағаның Кулавамсадағы аталуы

Құлавамсада ол "Калинга әулетінен шыққан әділетсіз патша" деп сипатталған. Мағаның 1187 жылы Нисанка Малла құрған Калинга әулеті арқылы таққа таласуы мүмкін деген болжам бар, ал Нисанка Малла Полоннаруваның Чодагангасының туысы болған. Оның ниеті қандай болғанымен, ол өте қысқа мерзімде шабуылының қатыгездігінен халықтың қолдауын жоғалтты. Паракрама Пандияны өлімге кесіп, Анурадхапура және Полоннарува ғибадатханаларын тонағаннан кейін Маға Кераладан келген әскерлерімен патша болып жарияланды және Пулаттинагара қаласына орналасты. Құлавамсада осы әскерлердің қатыгездігі, будда дінін түгелдей жойғаны, көптеген ступаларды тонап, қиратқаны айтылған.